Chiếc Kén Đoạt Xá - Chương 1: Điện Não Đồ Ở Đỉnh Trời
Gió rít liên hồi bên ngoài lớp kính cường lực hai lớp của Viện Nghiên cứu Thần kinh Bardo Cát Tường. Ở độ cao 4.200 mét trên cao nguyên Tây Tạng, không…
Nội dung chương
Gió rít liên hồi bên ngoài lớp kính cường lực hai lớp của Viện Nghiên cứu Thần kinh Bardo Cát Tường. Ở độ cao 4.200 mét trên cao nguyên Tây Tạng, không khí loãng đến mức mỗi nhịp thở sâu đều để lại một cơn đau thắt nơi cuống họng. Tôi đưa tay chỉnh lại gọng kính cận màu đen, chăm chú nhìn vào chuỗi số liệu đang nhảy múa trên màn hình máy chủ. Căn phòng điều khiển trung tâm duy trì nhiệt độ ổn định ở mức hai mươi độ C, nhưng cái lạnh khô khốc từ các khối băng vĩnh cửu bao quanh dãy Himalaya vẫn tìm cách đông cứng khớp ngón tay tôi qua từng thao tác gõ phím.
Tôi là Trần Mai Phương, ba mươi lăm tuổi, từng dành trọn mười năm tại Đại học Johns Hopkins để giải mã những xung điện cuối cùng của vỏ não con người. Hiện tại, tôi đứng đầu nhóm nghiên cứu gồm ba mươi nhà khoa học quốc tế, vận hành cỗ máy đo điện não đồ EEG 256 kênh Geodesic Sensor Net kết hợp hệ thống chụp cộng hưởng từ chức năng fMRI thế hệ mới nhất mang từ trường siêu dẫn 7 Tesla. Dự án này được tài trợ bởi ngân sách gần như vô hạn của tỷ phú Leonard Pemberton. Mục tiêu duy nhất của chúng tôi là ghi nhận chính xác những gì xảy ra bên trong hộp sọ khi một con người trút hơi thở cuối cùng.
Phía sau bức tường kính chì dày bốn mươi centimet của buồng cách âm Faraday, Geshe Khenrap Sonam đang ngồi kiết già trên một chiếc đệm thiền bọc vải thô. Vị Lạt ma một trăm hai mươi tuổi bất động tựa một pho tượng gỗ mục. Da thịt ông teo tóp, bám sát vào khung xương sườn gồ ghề. Chiếc áo cà sa màu đỏ thẫm phủ hờ hững trên đôi vai gầy guộc. Trên đỉnh đầu cạo nhẵn bóng của ông, hai trăm năm mươi sáu điện cực mạ vàng được cố định bằng một mạng lưới dây dẫn chằng chịt, tỏa ra bốn phía rồi nối thẳng vào bộ khuếch đại tín hiệu sinh học đặt trên trần nhà.
- Trở kháng của kênh số 48 và 112 đang vượt mức mười kilo-ohm. Tiến sĩ Phương, tín hiệu ở thùy đỉnh bị nhiễu.
Giọng nói của Mark, kỹ thuật viên trưởng người Đức, vang lên qua tai nghe nội bộ. Tôi lập tức bấm nút điều chỉnh dòng điện vi sai:
- Thêm dung dịch điện giải vào hai cực đó. Yêu cầu Geshe Tenzin kiểm tra lại vị trí tiếp xúc của cảm biến ở huyệt Bách Hội.
Bên trong buồng cách ly, Geshe Tenzin Dhargye, người đệ tử bốn mươi lăm tuổi của vị Lạt ma, khẽ cúi đầu khi nhận được tín hiệu đèn xanh. Ông mặc chiếc áo nâu sòng đơn sơ, tay cầm ống tiêm nhựa chứa gel dẫn điện chuyên dụng, bước nhẹ đến bên cạnh thầy mình. Tenzin thao tác rất cẩn trọng, vừa bơm từng giọt gel trong suốt vào chân điện cực, vừa lẩm nhẩm những câu chân ngôn bằng tiếng Tạng trầm đục. Chuỗi tràng hạt bằng gỗ bồ đề quấn quanh cổ tay ông khẽ va vào nhau lách cách.
Khi Tenzin bước lùi lại góc phòng, các thông số trên bảng điều khiển của tôi hạ xuống mức xanh lục an toàn. Trở kháng toàn hệ thống đã đạt dưới năm kilo-ohm. Dữ liệu từ 256 kênh bắt đầu đổ về màn hình với tốc độ mười nghìn mẫu mỗi giây.
Đồ thị hiển thị sóng não của vị Lạt ma hiện lên rất đặc biệt. Người bình thường khi rơi vào trạng thái suy kiệt tuần hoàn sẽ có sóng não chậm Delta và Theta chiếm ưu thế, biểu hiện sự lịm dần của ý thức. Ngược lại, điện não đồ của Geshe Khenrap Sonam lại ngập tràn những dải sóng Alpha biên độ cao xen lẫn sóng Beta đồng bộ ở vùng vỏ não trán trước. Trạng thái thiền định sâu này đã được ông duy trì liên tục suốt bốn mươi tám giờ qua mà không hề dùng đến một ngụm nước.
Một tiếng ho khan vang lên từ chiếc loa đặt cạnh màn hình giám sát từ xa. Hình ảnh tỷ phú Leonard Pemberton xuất hiện qua đường truyền vệ tinh mã hóa. Ông ta đang ngồi trên chiếc xe lăn tại một phòng bệnh tối tân ở New York, cơ thể hốc hác vì ung thư tuyến tụy di căn giai đoạn cuối, cánh mũi cắm ống thở oxy kép. Đôi mắt trũng sâu của Pemberton dán chặt vào các dải sóng não trên màn hình chia đôi.
- Tiến sĩ Phương, huyết áp của ông ấy bao nhiêu rồi?
- Tâm thu sáu mươi, tâm trương bốn mươi. Nhịp tim bốn mươi hai lần một phút và đang tiếp tục giảm. - Tôi trả lời ngắn gọn, mắt không rời biểu đồ fMRI đang tái tạo lưu lượng máu trong các thùy não. - Theo sinh lý học, tim của ông ấy sẽ ngừng đập trong vòng mười lăm phút tới. Vỏ não sắp thiếu máu cục bộ hoàn toàn.
- Nhớ kỹ thỏa thuận của chúng ta. - Giọng Pemberton khàn đặc, lộ rõ vẻ sốt ruột pha lẫn căng thẳng tột cùng. - Không được tiêm adrenaline. Không được sốc điện. Tuyệt đối không can thiệp hồi sức tim phổi. Để tiến trình phân rã diễn ra tự nhiên theo đúng pháp môn của họ. Ghi lại từng mili-giây của luồng điện sinh học đó. Từng mili-giây một!
- Tôi hiểu phận sự của mình, thưa ngài Pemberton.
Tôi ngắt kết nối âm thanh với đầu cầu New York, cảm thấy lồng ngực mình nặng trĩu. Cảnh tượng này đánh thức một vết thương cũ kỹ mà tôi luôn tìm cách chôn giấu suốt bảy năm qua. Năm đó, tại phòng chăm sóc đặc biệt của bệnh viện Johns Hopkins, tôi đã đứng nhìn cha mình qua đời sau một tai nạn giao thông nghiêm trọng. Khi máy thở được rút ra, màn hình theo dõi điện não của cha tôi bỗng nhiên bùng phát những xung động kỳ lạ trước khi rơi vào đường thẳng tắp vô hồn. Các đồng nghiệp khẳng định đó chỉ là phản xạ phóng điện hàng loạt do các kênh ion trên màng tế bào thần kinh bị vỡ khi thiếu oxy. Nhưng những dao động ấy có trật tự đến mức khiến tôi lạnh gáy, thôi thúc tôi rời bỏ những ca phẫu thuật thần kinh thông thường để đuổi theo bí mật của ngưỡng cửa tử vong.
Tiếng bíp đơn điệu của máy theo dõi điện tâm đồ bên trong buồng cách âm bỗng nhiên thay đổi tiết tấu. Nhịp tim của vị Lạt ma giảm xuống ba mươi, rồi hai mươi nhịp mỗi phút.
- Nhịp xoang chậm nghiêm trọng. - Mark thì thầm, bàn tay anh ta run nhẹ trên bàn phím. - Bắt đầu xuất hiện các cơn co bóp thất ngoại vị.
Tôi bật kênh liên lạc nội bộ với Tenzin:
- Thầy của ông đang bước vào giai đoạn ngừng tuần hoàn. Ông có muốn dừng cuộc thử nghiệm không?
Tenzin ngẩng đầu nhìn qua tấm kính chì, đôi mắt ông đỏ hoe nhưng nét mặt lại bình thản lạ thường. Ông lắc đầu, chắp hai tay trước ngực:
- Thầy tôi đang bắt đầu vận khí thu gom tứ đại. Đất tan vào nước, nước tan vào lửa, lửa tan vào gió. Đây là pháp Phowa mà người đã tu luyện tám mươi năm qua. Xin Tiến sĩ hãy tôn trọng lời nguyện của người. Cứ quan sát, đừng chạm vào thân xác người.
Tôi nhìn sâu vào buồng kính. Geshe Khenrap Sonam vẫn ngồi thẳng lưng, cằm hơi thu về phía ức theo tư thế bảy điểm của dòng truyền thừa Mật tông. Nhịp thở của ông mỏng dần, rồi tắt hẳn. Máy monitor phát ra một tiếng bíp dài dai dẳng báo hiệu đường đẳng điện tâm đồ. Tim đã ngừng co bóp.
Theo quy luật y học thông thường, trong vòng mười đến hai mươi giây sau khi tim ngừng đập, vỏ não sẽ cạn kiệt nguồn cung cấp glucose và oxy. Sóng điện não sẽ phẳng lì hoàn toàn, đánh dấu sự khởi đầu của cái chết lâm sàng không thể đảo ngược. Ba mươi giây trôi qua, sóng Delta và Theta trên màn hình quả thực đã suy giảm biên độ về gần mức zero.
Các nhà khoa học trong phòng điều khiển bắt đầu thở dài buông thõng vai. Một vài người đã với tay lấy sổ tay chuẩn bị ghi nhận thời điểm tử vong sinh học.
Thế nhưng, ngay tại giây thứ bốn mươi lăm, một hiện tượng đi ngược lại mọi nguyên lý sinh lý học thần kinh hiện đại bất ngờ bùng nổ.
Dải sóng Gamma trên màn hình chính đột ngột bật vọt lên.
Từ tần số thông thường ba mươi Hertz, các dao động điện thế tại thùy đỉnh tăng tốc dữ dội lên năm mươi, tám mươi, rồi vượt qua ngưỡng một trăm Hertz. Biên độ của nó lớn gấp bốn lần mức hoạt động của một bộ não thanh niên khỏe mạnh trong trạng thái tập trung cao độ nhất.
- Cái gì thế này? - Mark thốt lên, hai mắt mở to nhìn vào các cột dữ liệu nhảy loạn xạ. - Nhiễu sóng từ nguồn điện tòa nhà sao?
- Kiểm tra bộ lọc năm mươi Hertz ngay! - Tôi quát lớn, các ngón tay lướt nhanh trên bảng điều khiển để tách các kênh tín hiệu. - Bộ lọc vẫn hoạt động hoàn hảo. Dây nối đất cách ly tuyệt đối. Đây không phải nhiễu ngoại cảnh. Đó là hoạt động nội sinh của tế bào não!
Màn hình quét fMRI tái dựng ba chiều lập tức phát sáng rực rỡ ở vùng thùy đỉnh và trục dọc nối liền với thân não. Một dòng năng lượng sinh học cực lớn đang tập trung cục bộ tại khu vực quanh rãnh đỉnh - chẩm, ngay dưới vị trí huyệt Bách Hội. Trong khi toàn bộ phần còn lại của vỏ não đã tối đen vì thiếu máu nuôi dưỡng, thì tại điểm nút này, mật độ oxy hóa khử và điện thế màng tế bào lại tăng vọt theo cấp số nhân.
Từ buồng cách âm, Tenzin đột ngột quỳ sụp xuống sàn nhà. Ông bắt đầu dập đầu liên tục, chuỗi tràng hạt bồ đề trong tay ông rung lên bần bật. Miệng ông phát ra những âm thanh gấp gáp, nửa như cầu nguyện, nửa như run sợ trước một điều gì đó vượt khỏi tầm kiểm soát.
Tôi dán chặt mắt vào biểu đồ phổ tần số của dải sóng Gamma. Theo các nghiên cứu trước đây về hiện tượng bùng nổ điện não cận tử, sự phóng điện này chỉ kéo dài tối đa ba mươi giây trước khi các tế bào thần kinh cạn kiệt phân tử năng lượng ATP và vỡ màng diện rộng. Đồ thị sẽ suy tàn theo dạng hàm mũ hỗn loạn.
Tuy nhiên, dải sóng Gamma của Geshe Khenrap Sonam không hề suy giảm.
Nó đang tự tổ chức lại.
Trước sự chứng kiến chết lặng của toàn bộ ba mươi nhà khoa học trong phòng, các dao động ngẫu nhiên bắt đầu gọt giũa thành từng chuỗi xung có cấu trúc hình học cực kỳ nghiêm ngặt. Những bước sóng lặp lại theo tỷ lệ đối xứng trục, tạo thành một ma trận tín hiệu nhịp nhàng, sắc nét như thể có một bộ vi xử lý lượng tử đang phát tín hiệu mã hóa từ sâu bên trong hộp sọ của thi thể.
Nhiệt độ đo được bằng cảm biến hồng ngoại trên đỉnh đầu vị Lạt ma tăng vọt lên bốn mươi mốt độ C, trong khi nhiệt độ các chi đã hạ xuống dưới ba mươi độ. Một luồng nhiệt hữu hình khiến lớp gel dẫn điện tại kênh số 112 bắt đầu sôi nhẹ, sủi tăm trắng xóa quanh chân điện cực mạ vàng.
Gáy tôi lạnh buốt. Bàn tay đang cầm bút của tôi cứng đờ.
Cấu trúc ma trận sóng Gamma đối xứng này không hề xa lạ.
Tôi mở vội thư mục lưu trữ tuyệt mật trong máy tính xách tay cá nhân của mình. Đó là tệp dữ liệu mang mã số 409, chứa toàn bộ bản ghi điện não đồ trong mười phút cuối đời của cha tôi tại bệnh viện Johns Hopkins nhiều năm về trước. Tôi đặt hai cửa sổ dữ liệu cạnh nhau trên cùng một màn hình phân tích quang phổ.
Hình dạng bước sóng. Tần số dao động một trăm linh bốn Hertz. Tỷ lệ điều biến biên độ giữa thùy đỉnh và vùng hải mã. Mọi chi tiết đều trùng khớp đến kinh ngạc.
Chúng khớp nhau đến từng chu kỳ dao động, sai số chưa đầy không phẩy một phần trăm.
Một người là giáo sư toán học người Mỹ gốc Việt qua đời vì chấn thương sọ não do tai nạn xe cộ. Một người là vị Lạt ma một trăm hai mươi tuổi tu tập bí thuật Mật tông nơi thâm sơn cùng cốc Tây Tạng. Hai con người sống ở hai thế giới hoàn toàn tách biệt, cách nhau nửa vòng trái đất, nhưng tín hiệu điện não đồ phát ra khi cơ thể sinh học chết đi lại mang chung một bản thiết kế kỳ dị.
Một xung điện không bắt nguồn từ hoạt động hoại tử của mô sống, mà mang đặc tính của một chương trình thông tin phức tạp đang tìm đường giải phóng ra ngoài.
- Tiến sĩ Phương! Nhìn fMRI kìa! - Tiếng kêu của Mark kéo tôi giật mình quay lại thực tại.
Trên màn hình không gian ba chiều, điểm sáng cực hạn tại đỉnh đầu của Geshe Khenrap Sonam bắt đầu dịch chuyển. Nó không tan rã vào các mô xung quanh. Nó đang gom tụ lại thành một điểm có đường kính chỉ vài micromet, di chuyển dần lên phía xương đỉnh sọ, hướng thẳng về vị trí lỗ hổng nhỏ nơi đường khớp nối xương sổ mở ra. Trong y văn Tây Tạng, nơi đó được gọi là Phạm Thiên huyệt.
Cùng lúc đó, loa liên lạc nội bộ truyền ra tiếng nấc nghẹn của Geshe Tenzin. Vị tu sĩ ngẩng mặt lên, toàn thân run rẩy, đôi mắt mở to nhìn chăm chú vào đỉnh đầu người thầy đã tắt thở của mình.
- Không... không thể nào... - Tenzin lẩm bẩm bằng tiếng Việt, thứ tiếng mẹ đẻ mà ông hiếm khi dùng kể từ khi sang Tây Tạng tu học. - Đó không phải là ngài... Đó không phải là tâm thức của thầy tôi...
Tôi vội vã nhấn nút đàm thoại hai chiều:
- Geshe Tenzin! Ông nhìn thấy cái gì? Hãy nói rõ xem chuyện gì đang diễn ra trong đó!
Tenzin không trả lời tôi. Ông lùi dần về phía cánh cửa sắt cách âm, hai tay chắp chặt chuỗi tràng hạt bồ đề chắn trước ngực như một tấm khiên che chở trước hiểm họa vô hình. Đỉnh đầu của thi thể Lạt ma bỗng nhiên phát ra một âm thanh răng rắc rất nhỏ, tương tự tiếng vỏ trứng bị nứt dưới tác động của một áp lực mạnh từ bên trong.
Trên màn hình EEG, toàn bộ hai trăm năm mươi sáu kênh đồng loạt bão hòa tín hiệu. Đồ thị dao động vọt lên kịch trần biên độ, tạo thành một vệt sáng đỏ rực trải dài trên toàn bộ hệ thống máy quét.
Một giây sau, xung điện biến mất không tì vết.
Mọi chỉ số rơi thẳng đứng về mức zero. Không còn sóng Gamma. Không còn hoạt động chuyển hóa oxy. Nhiệt độ tại đỉnh đầu tụt dốc không phanh về mức cân bằng với không khí xung quanh buồng lạnh. Bộ não của Geshe Khenrap Sonam chính thức ngừng hoàn toàn mọi biểu hiện điện sinh học. Căn phòng cách âm chìm vào sự tĩnh lặng chết chóc.
Tôi đứng chôn chân tại chỗ, lồng ngực đập dồn dập sau lớp áo blouse trắng. Mồ hôi lạnh ướt đẫm sống lưng. Toàn bộ kiến thức thần kinh học mà tôi tích lũy suốt mười lăm năm qua vừa bị giáng một đòn chí mạng. Chuỗi sóng Gamma có cấu trúc mã hóa kia đã biến đi đâu? Nó thoát ra ngoài môi trường, hay đã phân rã vào hư không? Và tại sao nó lại giống hệt những gì từng xuất hiện trên hộp sọ của cha tôi?
Màn hình phụ bật sáng trở lại. Gương mặt tái nhợt của tỷ phú Leonard Pemberton phóng to trên màn hình lớn. Hơi thở của ông ta dồn dập qua ống dẫn khí, đôi mắt rực lên một ngọn lửa tham vọng điên cuồng.
- Cô đã thấy rồi chứ, Mai Phương? - Pemberton gằn từng chữ, giọng run lên vì phấn khích. - Đó là thứ năng lượng chuyển dịch mà họ gọi là Drongjuk. Nó tồn tại thực sự! Nó có thể đo đạc được!
- Thưa ngài Pemberton, - tôi cố giữ giọng mình thật ổn định, dù các ngón tay đang bấm chặt vào mép bàn kim loại để giấu đi sự run rẩy - các tín hiệu này quá dị thường. Nó vượt ra ngoài mọi mô hình suy thoái thần kinh mà giới khoa học từng ghi nhận. Chúng ta không thể đưa ra bất kỳ kết luận nào nếu chỉ dựa trên một mẫu hình đơn lẻ của một cơ thể một trăm hai mươi tuổi đã suy kiệt hoàn toàn.
- Vậy cô cần gì? - Pemberton hỏi ngay lập tức.
- Tôi cần một hệ quy chiếu đối chứng. Một bộ não trẻ tuổi, hoàn toàn khỏe mạnh, có cấu trúc mạng thần kinh nguyên vẹn và tính dẫn truyền điện sinh học đạt chuẩn tuyệt đối. Chúng ta phải đặt một người như thế vào cùng điều kiện đo đạc để xác định xem ma trận sóng Gamma đối xứng kia là đặc tính riêng biệt của bí thuật Tây Tạng, hay là một hiện tượng cộng hưởng điện trường do máy móc của viện tạo ra.
Pemberton nở một nụ cười kỳ dị trên khuôn mặt già nua bệnh tật.
- Yêu cầu của cô đã được chuẩn bị từ trước rồi, Tiến sĩ. Chiều nay, chuyến bay từ Hà Nội chở một tình nguyện viên đặc biệt sẽ hạ cánh xuống sân bay Lhasa, rồi được xe quân sự chuyển thẳng lên viện của chúng ta. Một sinh viên y khoa hai mươi ba tuổi, thể trạng hoàn hảo, hoàn toàn đáp ứng mọi tiêu chuẩn khắt khe nhất của cô.
Tôi nhìn Pemberton, cảm giác bất an dâng lên nghẹn ứ nơi cổ họng. Một cỗ máy thí nghiệm ở đỉnh trời, một bí thuật cổ xưa vừa phá vỡ quy luật sinh tử, và một thanh niên trẻ sắp bước chân vào trung tâm của cơn lốc này.