CỌP BA CHÂN Ở NÚI BÀ ĐEN - Chương 30: Đêm Sương Muối Thứ 1 Ở Chân Núi
Đêm 11/11/2026, đêm sương muối thứ 1 của mùa phủ xuống chân núi Bà Đen. Từ chập tối, hơi lạnh đã khác hẳn những đêm trước: lạnh khô và buốt, thấm qua áo…
Nội dung chương
Đêm 11/11/2026, đêm sương muối thứ 1 của mùa phủ xuống chân núi Bà Đen. Từ chập tối, hơi lạnh đã khác hẳn những đêm trước: lạnh khô và buốt, thấm qua áo khoác chỉ sau vài phút đứng ngoài hiên. Tới nửa đêm, sương trắng muối phủ kín mái trọ, sân nhà ông Sáu và những cánh ruộng thấp quanh xóm, nhìn dưới đèn đường vàng vọt như một lớp muối mịn rắc đều lên mọi mái nhà. Nhiệt độ trong thung lũng, theo lời ông Sáu, còn tụt sâu hơn ở chân núi vài độ nữa.
Tuấn đứng ở hiên nhà ông Sáu cùng ông và bà Mận, nhìn lớp sương muối đầu mùa mà không nói gì một lúc lâu. Ông Sáu nói rõ từng ý để Tuấn ghi lại: đêm sương muối là đêm thứ giả giọng đi mạnh nhất, vì sương đặc làm tiếng gọi đi xa và rõ, đồng thời làm người nghe khó định hướng tiếng gọi đến từ đâu. Cũng trong những đêm như vậy, con cọp chúa hay về gần cửa thung lũng nhất, và tiếng bước thịch kéo lê của nó nghe rõ nhất. Ông nói đó là kinh nghiệm của mấy đời thợ săn ở rừng này, không phải lời dọa cho có.
Đêm sương muối thứ 1 trôi qua ở chân núi mà không có lần gọi tên mới nào, cũng không có dấu chân mới nào được phát hiện quanh xóm. Nhưng không ai coi đó là điềm lành. Bà Mận nói sương muối xuống được một đêm trọn như vậy nghĩa là mùa sương đã vào hẳn, những đêm sau trong thung lũng sẽ còn nặng hơn đêm nay nhiều. Tuấn ghi vào sổ: đêm sương muối thứ 1, sương phủ trắng mái trọ, không tiếng gọi mới, điều kiện mạnh nhất của hiện tượng đã bắt đầu.
Ông Sáu kết thúc đêm bằng một thông báo quan trọng. Ông nói nếu nhóm muốn vào thung lũng làm đêm cuối thì chỉ còn cửa đêm 14/11, vì sau đêm đó sương muối sẽ vào đợt nặng kéo dài, trạm kiểm lâm sẽ khóa hẳn tuyến và ông cũng không nhận đi cùng trong đợt sương nặng nhất. Đêm 14/11 là đêm cuối cùng mà mọi điều kiện còn cho phép: có ông đi tuần, có trạm giữ vòng ngoài, và sương chưa vào đợt sâu nhất. Tuấn ghi ngày 14/11 vào sổ bằng chữ lớn và khoanh tròn hai lần.
Trên đường về nhà trọ trong sương muối, Tuấn đi chậm qua con đường xóm trắng xóa hai bên. Anh biết từ giờ mọi việc đều dồn về một ngày duy nhất. Ba ngày tới nhóm phải khảo sát lại gò đá, sắp xếp lại kỷ luật trong nhóm sau những lần giấu giếm của anh, thử lại vòng tro và chuẩn bị toàn bộ đồ cho đêm cuối. Anh về tới trọ, ghi ngày 14/11 lên đầu trang sổ mới và bắt đầu viết danh sách việc phải làm, từng mục một, cho tới khi trời gần sáng.
Chập tối hôm đó, bà Mận là người đầu tiên trong xóm nhận ra hơi lạnh đã đổi khác. Bà đang tưới mấy luống rau sau nhà thì thấy hơi thở của mình phả ra thành khói mỏng, dù trời chưa tối hẳn. Bà vào nhà lấy thêm áo ấm cho chồng, rồi gọi điện sang nhà trọ dặn Tuấn tối nay qua nhà bà thì mặc thêm lớp áo nữa, đừng coi thường cái lạnh đầu mùa sương. Giọng bà qua điện thoại bình thản như dặn chuyện cơm nước, nhưng Tuấn nghe ra phần nghiêm túc ở cuối câu.
Khi Tuấn tới, sân nhà ông Sáu đã ướt một lớp sương mỏng. Mặt bàn gỗ ngoài hiên lạnh buốt khi anh đặt tay lên. Bà Mận mang ra một nồi chè đậu xanh nóng và ba chiếc chén nhỏ. Bà nói ăn đồ nóng vào đêm sương là cách giữ thân nhiệt rẻ nhất và chắc nhất mà người già ở đây biết. Ông Sáu ăn chậm, thỉnh thoảng ngẩng lên nhìn về phía cuối xóm, nơi đèn đường bắt đầu nhòa đi trong lớp hơi nước mỗi lúc một dày.
Càng về khuya, sương xuống càng rõ hình hài. Nó không còn là hơi mờ trôi ngang mặt người nữa. Nó đọng lại thành từng hạt trắng li ti trên mái ngói nhà kho, trên tàu lá chuối sau vườn, trên cả chiếc xe đạp cũ dựng ở góc sân. Bà Mận lấy đèn pin soi lên mái hiên cho Tuấn xem. Lớp trắng đó bám đều như ai vừa rắc một lượt muối mịn lên mọi bề mặt hướng lên trời. Bà nói trẻ con trong xóm ngày xưa gọi đêm như vậy là đêm trời rắc muối, nghe vui tai, nhưng người lớn nghe chỉ thấy lo.
Ông Sáu ra sân, đi một vòng quanh nhà bằng bước chân rất chậm. Ông dừng ở giàn mướp, đưa tay vuốt nhẹ lên mặt lá rồi chìa cho Tuấn xem lòng bàn tay ướt lạnh của mình. Ông nói sương ở sân nhà mới chỉ là lớp mở đầu. Trong lòng thung lũng, nơi đất thấp và gió không lùa qua được, sương đêm nay sẽ đặc hơn ở đây nhiều lần, đặc tới mức người ta giơ tay ra trước mặt mà không thấy rõ ngón tay. Ông bảo Tuấn phải chuẩn bị tinh thần cho điều đó, vì con số độ lạnh hay lời kể đều không thay được cảm giác đứng thật trong một màn sương như vậy.
Khoảng mười giờ đêm, nhiệt độ tụt xuống một nấc nữa. Tiếng côn trùng trong vườn tắt hẳn. Ngay cả tiếng chó sủa quen thuộc đầu xóm cũng không còn. Toàn bộ âm thanh còn lại của xóm chỉ là tiếng sương rơi khỏi mái nhà, từng giọt nặng và đều, và tiếng củi nổ lách tách trong bếp nhà bà Mận. Tuấn ngồi ở hiên, áo khoác đã kéo kín cổ, mà cái lạnh vẫn tìm được đường luồn vào qua ống tay áo và gấu quần. Anh nghĩ tới bốn người trong một chiếc lều mỏng giữa thung lũng, và lần đầu tiên anh hình dung cái lạnh của đêm cuối bằng chính da thịt mình chứ không phải bằng dòng chữ trong kế hoạch.
Bà Mận vào gian trong lấy thêm một chiếc chăn mỏng, choàng lên vai chồng mình dù ông xua tay nói chưa cần. Bà vừa choàng vừa nói sương muối xuống sớm và xuống đậm như năm nay thì vụ rau màu của xóm sẽ thiệt không ít. Lá rau non gặp sương muối là cháy mép, quả non rụng hàng loạt. Mùa sương trong lời của bà không chỉ là chuyện của rừng và của những thứ trong rừng. Nó là chuyện cơm áo của cả xóm, chuyện người ta phải tính lại từng luống đất trong những ngày sắp tới. Tuấn nghe vậy thì hiểu thêm một tầng nữa về vùng đất này. Ở đây, không ai tách rời hiện tượng lạ khỏi đời sống thường ngày của mình.
Ông Sáu hỏi Tuấn về tình hình chuẩn bị của nhóm tính tới hôm nay. Tuấn kể chậm, không giấu phần nào. Bản đồ đã thuộc. Đường rút đã vẽ lại đủ bốn bản khớp nhau. Hai bị tro đã chia và buộc miệng xong. Việc lay gọi người nằm cạnh trước mọi hành động khác đã thành quy ước viết ra giấy. Ông Sáu nghe hết, gật đầu ở vài chỗ, nhưng không khen một lời nào. Ông nói chuẩn bị tốt là việc phải làm, không phải thành tích. Đêm trong thung lũng không chấm điểm cho sự chuẩn bị. Nó chỉ tha cho người nào làm đúng vào đúng lúc khó nhất.
Gần nửa đêm, hai ông cháu ra đứng ở cổng nhà, nhìn xuống con đường xóm trắng xóa dưới ánh đèn vàng. Sương phủ trên mặt đường thành một lớp mờ lấp lánh khi ánh đèn chiếu xiên qua. Xa hơn, về phía thung lũng, không còn nhìn thấy gì ngoài một bức tường trắng đứng yên, không trôi, không tan. Ông Sáu chỉ tay về phía bức tường đó. Ông nói đêm nay nó ở trong thung lũng là chính, chân núi chỉ hứng phần rìa mỏng nhất của nó. Đêm mười bốn tới, nhóm sẽ đứng ở phía bên kia của bức tường trắng ấy.
Bà Mận gọi hai người vào nhà ăn thêm chén chè cho ấm bụng trước khi Tuấn về trọ. Trong gian bếp nhỏ, hơi nóng từ nồi chè làm mờ cả mặt kính của chiếc đồng hồ treo tường. Tuấn ăn chậm, nghe bà dặn dò chuyện mang theo đồ ăn khô và nước uống cho đêm cuối, chuyện nào cũng nhỏ và cũng thiết thực. Ông Sáu ngồi bên, ít nói, tay xoay nhẹ chén chè đã cạn trong lòng bàn tay như đang nghĩ tới một việc ở rất xa căn bếp ấm này.
Trên đường về, Tuấn ghé lại chỗ sợi dây rào ở đầu lối mòn theo một thói quen khó bỏ. Sợi dây rào của trạm kiểm lâm phủ một lớp sương trắng mỏng, căng ngang lối đi trong ánh đèn pin của anh như một vệt sáng lạnh. Tấm biển cấm dựng bên cạnh cũng đọng sương ở mép trên. Anh đứng nhìn lối mòn chìm vào bóng tối và sương trắng chừng một phút, không bước qua dây, không chạm vào biển. Rồi anh quay lưng đi thẳng về nhà trọ, bước chân đều và không hối hả. Sau lưng anh, thung lũng Ma Thiên Lãnh nằm yên trong bức tường sương của nó, chờ một ngày hẹn duy nhất còn lại trên tờ lịch của cả nhóm.
Về tới trọ, anh thấy Hà còn thức ở phòng ăn, trước mặt là danh sách kiểm kê đồ cho những ngày tới mà cô tự lập thêm ngoài danh sách chung. Cô hỏi anh một câu ngắn: chốt ngày mười bốn phải không. Tuấn gật đầu. Cô không hỏi thêm, chỉ gạch một đường thẳng dưới con số mười bốn trong danh sách của mình, gấp giấy lại và đứng dậy đi ngủ. Cái cách cả nhóm bắt đầu nói về đêm cuối bằng những câu ngắn và những cái gật đầu như vậy cho Tuấn biết không còn ai trong bốn người coi chuyến đi này là một chuyến quay tư liệu bình thường nữa.
Trước khi Tuấn đứng dậy ra về, ông Sáu gọi anh lại ở hiên nhà, nơi lớp sương trắng trên lan can đã dày tới mức viết được vệt ngón tay lên đó. Ông nói rõ từng chữ, không cao giọng, nhưng Tuấn nghe như nghe một thông báo không thể thương lượng lại. Rồi ông nhìn thẳng về phía bức tường sương ở cuối xóm và chốt lại bằng một câu duy nhất.
- Muốn vào thung lũng thì chỉ còn cửa đêm mười bốn này thôi. Trước thì trạm chưa sẵn sàng vòng ngoài, sau thì sương vào đợt nặng nhất, ông không đi cùng nữa đâu.