CÚ CÁO CÂY ĐỀ Ở LỤC NGẠN - Chương 10: Cáo Nhảy Lên Ngực
Sáng hôm ấy, đêm 17/12/2026; vườn nhà thịnh, trạm xá xã. còn trong bóng cây đề thì đất vẫn ẩm và lạnh suốt cả ngày, nắng yếu của tháng chạp chỉ đủ làm…
Nội dung chương
Sáng hôm ấy, đêm 17/12/2026; vườn nhà thịnh, trạm xá xã. còn trong bóng cây đề thì đất vẫn ẩm và lạnh suốt cả ngày, nắng yếu của tháng chạp chỉ đủ làm tan hơi sương trên mái ngói rêu. âm thanh dao chặt củi và tiếng gà cục tác sau vườn hòa vào nhau thành thứ âm thanh quen thuộc của một buổi sáng làm việc ở thôn Đề Am, tiếng máy tuốt. thân to tới mấy người ôm, vỏ sần sùi, rễ bện xoắn rủ xuống quanh gốc như một tấm lưới bằng gỗ, cây bồ đề đứng ở khoảng sân trước miếu đã khoảng ba trăm tuổi. rễ cây chìm trong hơi sương như chìm trong nước đục, sương dày tới mức đứng ở hiên nhà nhìn sang gốc đề chỉ thấy một khối đen lớn.
Tới đêm thứ 5, tiếng khóc dưới gốc cây nghe thảm thiết hơn hẳn và Dũng, sau chuyện trẻ bị bỏ rơi ban ngày, không tự ngăn được mình mở cửa bước ra vườn để kiểm tra cho chắc. một phía là cha anh và thể diện của nhà trưởng thôn, phía còn lại là những dấu vết cứ lần lượt hiện ra trước mắt, anh biết mình đang đứng giữa hai phía.
Anh vừa tới gần hàng rào phía miếu thì cáo già lông xám bạc từ trong bóng tối nhảy chồm thẳng lên ngực anh, phả một luồng khí lạnh buốt vào mặt và cổ. không ai nói nhiều, nhưng ai cũng nghe ngóng động tĩnh ngoài sân như một thói quen khó bỏ trong những ngày này, mỗi người trong gian nhà chính làm một việc.
Dũng ngất lịm tại chỗ, người tím tái và co giật; Thịnh và Hoài hô hoán đưa anh đi trạm xá. còn lời đồn trong thôn thì phải để riêng ra một cột khác, anh tự nhắc mình chỉ tin vào những gì mắt thấy tai nghe và có người khác cùng chứng kiến.
Y sĩ Mai cấp cứu và kết luận rõ ràng trước cả nhà: anh còn sống, bị hạ thân nhiệt và hoảng loạn cấp, không có tổn thương tim phổi. không bỏ qua chi tiết nhỏ, vì anh hiểu những việc rối rắm nhất thường bắt đầu từ một chi tiết bị coi thường, anh kiểm lại từng thứ một cách chậm rãi.
Hoài lau lại mặt bàn và xếp giấy tờ cho ngay ngắn trên sân đình. Tiếng cú từ tán cây thỉnh thoảng lại vọng xuống một hồi ngắn. Việc ấy cả nhà nhớ kỹ.
bà Mến ghi thêm mấy dòng ngắn vào cuối trang sổ sau vườn vải. Mùi trầm và hương gừng tươi quyện vào nhau trong gian nhà chính. Ngoài sân, bóng cây đứng yên trong sương.
bà Mến lau lại mặt bàn và xếp giấy tờ cho ngay ngắn ngoài hiên nhà. bước chân nghe rõ từng âm thanh một, mặt đất sân miếu cứng lại vì lạnh. Dũng khép cuốn sổ lại.
Hoài nói chuyện với người nhà bằng giọng nhỏ trên sân đình. Sương lạnh bám trên lá vải thành một lớp trắng mỏng nhìn rõ dưới đèn. Đèn trong nhà tắt dần từng gian.
bà Nhàn lau lại mặt bàn và xếp giấy tờ cho ngay ngắn ở đầu ngõ thôn. Tiếng gà gáy đầu tiên ở xóm dưới vang lên khi trời còn tối hẳn. Sân nhà trở lại yên lặng như thường lệ.
chị Mai nhìn lại tấm bản đồ tay vẽ quanh sân miếu trước bàn thờ họ. Khói bếp của nhà bên bốc lên thẳng rồi tan chậm trong hơi sương sớm. Sân nhà trở lại yên lặng như thường lệ. giữ thói quen của người làm trưởng thôn lâu năm, nghe hết mọi người nói rồi mới buông một câu ngắn để chốt lại, ông thịnh ngồi ở ghế giữa. khói bếp của từng nhà bốc lên thẳng trong gió lặng, hương rơm khô và mùi cơm mới làm con ngõ nhỏ ấm lên đôi chút giữa mùa đông, chiều xuống. miệng hốc đen và sâu, ban ngày nhìn vào chỉ thấy bóng tối và ít lá khô mắc lại bên trong, hốc thân ở phía đông của chân cây mục rỗng từ lâu.
Đêm ấy được ghi vào sổ là đêm thứ 5. âm thanh khóc giả lại vọng lên từ phía gốc cây trong bán kính quanh sân miếu, lúc gần lúc xa, và người trong nhà chỉ dám nghe qua cửa đóng kín, từ nửa đêm tới lúc gà gáy. giờ dứt và người cùng nghe, không thêm một lời suy đoán nào vào trang sổ của đêm này, dũng ghi rõ giờ bắt đầu. từ chuẩn bị giỗ, rà giấy tờ đất cho tới lo chuyện đêm hôm ở khoảng sân trước miếu, việc nhà họ hoàng những ngày này nhiều mà không việc nào xong hẳn. nhưng tay bà không lúc nào ngơi, hết dọn nơi thờ cúng lại xuống bếp, như thể làm việc liên tục là cách bà giữ cho lòng mình yên, bà mến ít nói. mặt ao sau nhà còn phủ một lớp hơi nước xám, âm thanh cá quẫy nghe rõ trong cái lặng của buổi sớm mùa đông, trời chưa sáng hẳn. một phía là cha anh và thể diện của nhà trưởng thôn, phía còn lại là những dấu vết cứ lần lượt hiện ra trước mắt, anh biết mình đang đứng giữa hai phía.
Việc quan trọng nhất của ngày hôm ấy, với Dũng, là điều này: đêm thứ 5 và thương tích khóa duy nhất của truyện: dũng bị cáo tấn công, sống, nằm trạm xá từ đêm 18/12. để ai cũng nhớ rõ phần việc của mình và không ai làm khác đi trong lúc lo lắng, anh nhắc lại điều ấy với mọi người trong nhà một lần nữa trước khi trời tối.
Chiều muộn ngày thứ 10 trong chuỗi ngày điều tra của Dũng, ánh sáng tắt dần sau đồi vải và thôn Đề Am lên đèn sớm. anh càng thấy nỗi sợ của cả nhà không nằm ở một âm thanh động lạ, mà nằm ở chỗ không ai gọi đúng tên được việc đang xảy ra, càng đi sâu vào việc này. rồi lặng đi khi người qua đường đã khuất sau rặng tre cuối xóm, âm thanh chó sủa từ đầu ngõ vọng lại từng hồi ngắn. còn trong bóng cây đề thì đất vẫn ẩm và lạnh suốt cả ngày, nắng yếu của tháng chạp chỉ đủ làm tan hơi sương trên mái ngói rêu. hương trầm trên bàn thờ và mùi lông thú ướt ngoài sân là ba thứ mùi Dũng nhớ rõ nhất của những ngày này, mùi gừng tươi giã nhỏ. xen vào là âm thanh gọi nhau í ới hỏi chuyện củi lửa và chuyện chợ sớm, tiếng chổi tre quét sân của các nhà hàng xóm vang lên đều đều từ khi trời còn tối. nhưng bước chân ai qua đoạn khoảng sân trước miếu cũng nhanh hơn và mắt không nhìn lâu vào gốc cây, bà con trong xóm đi lại ngoài ngõ vẫn chào nhau như thường. ánh sáng đứng bóng trên sân đình, gạch lát nóng lên dưới chân người đi dép mỏng, buổi trưa hiếm hoi có nắng gắt. một cây bút, chiếc đèn pin đã thay pin mới và tấm bản đồ tay anh tự vẽ quanh khoảng sân trước miếu, trên bàn làm việc tạm của dũng là cuốn sổ tay. cả nhà ăn chậm hơn ngày thường, âm thanh đũa chạm bát nghe rõ, câu chuyện quanh mâm chỉ xoay quanh việc đồng áng và chuyện học của cháu nhỏ, trong bữa cơm.
chị Mai đi một vòng quanh sân để kiểm tra cửa nẻo dưới mái hiên đình. Tiếng vải khô xào xạc ngoài đồi vọng về theo từng cơn gió mùa đông bắc. Đèn trong nhà tắt dần từng gian.
Hội nhìn lại tấm bản đồ tay vẽ quanh sân miếu bên gốc đề. Tiếng cú từ tán cây thỉnh thoảng lại vọng xuống một hồi ngắn. Mọi người đi ngủ muộn hơn thường lệ.
bà Nhàn ghi thêm mấy dòng ngắn vào cuối trang sổ ngoài hiên nhà. Mùi trầm và hương gừng tươi quyện vào nhau trong gian nhà chính. Mọi người đi ngủ muộn hơn thường lệ.
Hoài thắp thêm một nén hương trên bàn thờ dưới mái hiên đình. Tiếng chổi tre quét sân của nhà bên vang đều đều từ sớm. Dũng khép cuốn sổ lại.
cụ Tỵ lau lại mặt bàn và xếp giấy tờ cho ngay ngắn ngoài hiên nhà. Tiếng gà gáy đầu tiên ở xóm dưới vang lên khi trời còn tối hẳn. không ai nói thêm, câu chuyện dừng ở đó.
cụ Tỵ hỏi lại người nhà về việc của ngày mai cạnh chuồng gà. Gió luồn qua khe cửa mang theo hơi lạnh của đồng đất sau miếu. Việc ấy cả nhà nhớ kỹ.
Dũng nhìn lại tấm bản đồ tay vẽ quanh sân miếu ở đầu ngõ thôn. Tiếng cú từ tán cây thỉnh thoảng lại vọng xuống một hồi ngắn. Ngoài sân, bóng cây đứng yên trong sương.
bà Nhàn ghi thêm mấy dòng ngắn vào cuối trang sổ ở sân miếu. Tiếng cú từ tán cây thỉnh thoảng lại vọng xuống một hồi ngắn. Mọi người đi ngủ muộn hơn thường lệ.
Dũng nhìn lại tấm bản đồ tay vẽ quanh sân miếu trước bàn thờ họ. Tiếng vải khô xào xạc ngoài đồi vọng về theo từng cơn gió mùa đông bắc. Rồi ai về việc nấy.
ông Thịnh thắp thêm một nén hương trên bàn thờ bên gốc đề. Mùi rơm khô và hương cơm mới làm con ngõ nhỏ ấm lên đôi chút. Ngoài sân, bóng cây đứng yên trong sương.
Hội kiểm lại từng việc đã ghi trong ngày trước bàn thờ họ. bước chân nghe rõ từng âm thanh một, mặt đất sân miếu cứng lại vì lạnh. Việc ấy cả nhà nhớ kỹ.
ông Thịnh đi một vòng quanh sân để kiểm tra cửa nẻo trên sân đình. Tiếng vải khô xào xạc ngoài đồi vọng về theo từng cơn gió mùa đông bắc. Sân nhà trở lại yên lặng như thường lệ.
bà Nhàn nhìn lại tấm bản đồ tay vẽ quanh sân miếu bên bờ ao sau nhà. bước chân nghe rõ từng âm thanh một, mặt đất sân miếu cứng lại vì lạnh. Ngoài sân, bóng cây đứng yên trong sương.
cụ Tỵ thắp thêm một nén hương trên bàn thờ trên sân đình. Tiếng cú từ tán cây thỉnh thoảng lại vọng xuống một hồi ngắn. Dũng khép cuốn sổ lại.
chị Mai hỏi lại người nhà về việc của ngày mai sau vườn vải. Khói bếp của nhà bên bốc lên thẳng rồi tan chậm trong hơi sương sớm. Ngoài sân, bóng cây đứng yên trong sương.
Hoài hỏi lại người nhà về việc của ngày mai trên sân đình. Tiếng vải khô xào xạc ngoài đồi vọng về theo từng cơn gió mùa đông bắc. Đèn trong nhà tắt dần từng gian.
bà Nhàn thắp thêm một nén hương trên bàn thờ trên sân đình. Sương lạnh bám trên lá vải thành một lớp trắng mỏng nhìn rõ dưới đèn. Sân nhà trở lại yên lặng như thường lệ.
bà Mến nhìn lại tấm bản đồ tay vẽ quanh sân miếu trên sân đình. Gió luồn qua khe cửa mang theo hơi lạnh của đồng đất sau miếu. Đèn trong nhà tắt dần từng gian.
cụ Tỵ nói chuyện với người nhà bằng giọng nhỏ ở đầu ngõ thôn. Mùi trầm và hương gừng tươi quyện vào nhau trong gian nhà chính. Rồi ai về việc nấy.
bà Mến đứng lặng một lúc lâu để nghe ngóng cạnh chuồng gà. Khói bếp của nhà bên bốc lên thẳng rồi tan chậm trong hơi sương sớm. Sân nhà trở lại yên lặng như thường lệ.
Trước khi khép lại ngày hôm ấy, một câu nói còn ở lại trong đầu Dũng rất lâu: Y sĩ Mai nói ở cửa phòng cấp cứu: 'Anh ấy sống, tim phổi không sao. Nhưng đêm nay ai cũng phải ở yên trong nhà.