CÚ CÁO CÂY ĐỀ Ở LỤC NGẠN - Chương 14: Sợi Dây Sáu Mươi Mét

Sáng hôm ấy, 22/12/2026, ngày; quanh gốc cây đề và các nhà lân cận. giẫm lên nghe lạo xạo dưới đế dép như giẫm lên lớp muối mỏng vừa rắc, hơi sương muối…

Nội dung chương

Sáng hôm ấy, 22/12/2026, ngày; quanh gốc cây đề và các nhà lân cận. giẫm lên nghe lạo xạo dưới đế dép như giẫm lên lớp muối mỏng vừa rắc, hơi sương muối phủ trắng mặt sân đất nện trước nhà. mấy người đàn bà gánh rau ra chợ xã chuyện trò râm ran, câu chuyện nào rồi cũng vòng về thời tiết và giá vải của vụ tới, ngoài ngõ. mùa đông lá thưa đi nhiều, những cành khẳng khiu in lên nền trời xám như những nét vẽ bằng than, tán đề rộng phủ gần hết khoảng sân trước miếu. giẫm lên nghe lạo xạo dưới đế dép như giẫm lên lớp muối mỏng vừa rắc, hơi sương muối phủ trắng mặt sân đất nện trước nhà.

Dũng và Hội dùng sợi dây thừng dài đúng 60 mét, một đầu buộc ở gốc cây đề, đi một vòng đo và cắm cọc đánh dấu phạm vi quanh miếu. một phía là cha anh và thể diện của nhà trưởng thôn, phía còn lại là những dấu vết cứ lần lượt hiện ra trước mắt, anh biết mình đang đứng giữa hai phía.

Họ đối chiếu từng nhà đã nghe rõ tiếng khóc và từng chuồng đã chết gia cầm: nhà Thịnh cách gốc khoảng 25 mét, nhà bà Nhàn khoảng 40 mét. Nhà cũ của Lương khoảng 50 mét, tất cả đều nằm trong vòng dây; các nhà ngoài vòng dây không hề có một vụ nào, kể cả những nhà nuôi nhiều gà hơn. không ai nói nhiều, nhưng ai cũng nghe ngóng động tĩnh ngoài sân như một thói quen khó bỏ trong những ngày này, mỗi người trong gian nhà chính làm một việc.

Kết quả được Dũng ghi vào sổ kèm một sơ đồ vẽ tay. gạch chân những chỗ trùng nhau và khoanh lại những chỗ còn chưa có lời giải đáp, anh đem điều mới ghi được đối chiếu với những trang sổ trước.

Hội ghi thêm mấy dòng ngắn vào cuối trang sổ sau vườn vải. Sương lạnh bám trên lá vải thành một lớp trắng mỏng nhìn rõ dưới đèn. Dũng khép cuốn sổ lại.

bà Nhàn đi một vòng quanh sân để kiểm tra cửa nẻo sau vườn vải. Gió luồn qua khe cửa mang theo hơi lạnh của đồng đất sau miếu. Dũng khép cuốn sổ lại.

Dũng nhìn lại tấm bản đồ tay vẽ quanh sân miếu trên sân đình. Gió luồn qua khe cửa mang theo hơi lạnh của đồng đất sau miếu. không ai nói thêm, câu chuyện dừng ở đó.

Hoài lau lại mặt bàn và xếp giấy tờ cho ngay ngắn trước bàn thờ họ. bước chân nghe rõ từng âm thanh một, mặt đất sân miếu cứng lại vì lạnh. không ai nói thêm, câu chuyện dừng ở đó.

Hoài đứng lặng một lúc lâu để nghe ngóng bên gốc đề. Khói bếp của nhà bên bốc lên thẳng rồi tan chậm trong hơi sương sớm. Mọi người đi ngủ muộn hơn thường lệ.

Dũng ghi thêm mấy dòng ngắn vào cuối trang sổ dưới mái hiên đình. Gió luồn qua khe cửa mang theo hơi lạnh của đồng đất sau miếu. Việc ấy cả nhà nhớ kỹ. đêm nào cô cũng kiểm lại cửa buồng, chăn màn và chiếc đèn ngủ nhỏ đặt ở góc giường của cháu, hoài lo cho con trai bốn tuổi trước nhất. ấm trà xanh bốc khói trên bếp than, mấy ông già ngồi sưởi tay và bàn chuyện đất đai của các nhà trong thôn bằng giọng nhỏ, ở quán nước đầu ngõ. mái ngói rêu phong, tường quét vôi cũ bong từng mảng, sân đất nện chỉ còn dấu chân của người qua lại thưa thớt, miếu gốc đề hoang đã nhiều năm. một phía là cha anh và thể diện của nhà trưởng thôn, phía còn lại là những dấu vết cứ lần lượt hiện ra trước mắt, anh biết mình đang đứng giữa hai phía. từ chuẩn bị giỗ, rà giấy tờ đất cho tới lo chuyện đêm hôm ở khoảng sân trước miếu, việc nhà họ hoàng những ngày này nhiều mà không việc nào xong hẳn. giữ thói quen của người làm trưởng thôn lâu năm, nghe hết mọi người nói rồi mới buông một câu ngắn để chốt lại, ông thịnh ngồi ở ghế giữa. ánh sáng đứng bóng trên sân đình, gạch lát nóng lên dưới chân người đi dép mỏng, buổi trưa hiếm hoi có nắng gắt. ghi rõ ngày tháng và giờ giấc, vì anh không muốn trông cậy vào trí nhớ trong những việc cần nói lại sau này, dũng ghi lại điều vừa thấy vào quyển sổ tay mang theo người.

Việc quan trọng nhất của ngày hôm ấy, với Dũng, là điều này: giới hạn bán kính 60 mét được xác lập bằng đo đạc và đối chiếu thực tế. để ai cũng nhớ rõ phần việc của mình và không ai làm khác đi trong lúc lo lắng, anh nhắc lại điều ấy với mọi người trong nhà một lần nữa trước khi trời tối.

Chiều muộn ngày thứ 14 trong chuỗi ngày điều tra của Dũng, ánh sáng tắt dần sau đồi vải và thôn Đề Am lên đèn sớm. còn trong bóng cây đề thì đất vẫn ẩm và lạnh suốt cả ngày, nắng yếu của tháng chạp chỉ đủ làm tan hơi sương trên mái ngói rêu. rồi lặng đi khi người qua đường đã khuất sau rặng tre cuối xóm, âm thanh chó sủa từ đầu ngõ vọng lại từng hồi ngắn. mấy người đàn bà gánh rau ra chợ xã chuyện trò râm ran, câu chuyện nào rồi cũng vòng về thời tiết và giá vải của vụ tới, ngoài ngõ. hương trầm trên bàn thờ và mùi lông thú ướt ngoài sân là ba thứ mùi Dũng nhớ rõ nhất của những ngày này, mùi gừng tươi giã nhỏ. nhưng hễ nhắm mắt lại là anh lại nghe thấy âm thanh động của đêm trước và thấy mình không thể làm như không biết, có những lúc anh muốn bỏ qua cho yên nhà. nhưng bước chân ai qua đoạn khoảng sân trước miếu cũng nhanh hơn và mắt không nhìn lâu vào gốc cây, bà con trong xóm đi lại ngoài ngõ vẫn chào nhau như thường. không bỏ qua chi tiết nhỏ, vì anh hiểu những việc rối rắm nhất thường bắt đầu từ một chi tiết bị coi thường, anh kiểm lại từng thứ một cách chậm rãi. một cây bút, chiếc đèn pin đã thay pin mới và tấm bản đồ tay anh tự vẽ quanh khoảng sân trước miếu, trên bàn làm việc tạm của dũng là cuốn sổ tay. mặt ao sau nhà còn phủ một lớp hơi nước xám, âm thanh cá quẫy nghe rõ trong cái lặng của buổi sớm mùa đông, trời chưa sáng hẳn.

chị Mai lau lại mặt bàn và xếp giấy tờ cho ngay ngắn bên gốc đề. Mùi trầm và hương gừng tươi quyện vào nhau trong gian nhà chính. Đèn trong nhà tắt dần từng gian.

chị Mai kiểm lại từng việc đã ghi trong ngày sau vườn vải. Tiếng chổi tre quét sân của nhà bên vang đều đều từ sớm. Dũng khép cuốn sổ lại.

Hội ghi thêm mấy dòng ngắn vào cuối trang sổ bên gốc đề. Tiếng vải khô xào xạc ngoài đồi vọng về theo từng cơn gió mùa đông bắc. Rồi ai về việc nấy.

cụ Tỵ đi một vòng quanh sân để kiểm tra cửa nẻo ở sân miếu. Tiếng chổi tre quét sân của nhà bên vang đều đều từ sớm. Việc ấy cả nhà nhớ kỹ.

bà Nhàn ghi thêm mấy dòng ngắn vào cuối trang sổ ngoài hiên nhà. bước chân nghe rõ từng âm thanh một, mặt đất sân miếu cứng lại vì lạnh. Mọi người đi ngủ muộn hơn thường lệ.

Dũng hỏi lại người nhà về việc của ngày mai dưới mái hiên đình. Tiếng cú từ tán cây thỉnh thoảng lại vọng xuống một hồi ngắn. Sân nhà trở lại yên lặng như thường lệ.

bà Nhàn nhìn lại tấm bản đồ tay vẽ quanh sân miếu dưới mái hiên đình. Tiếng cú từ tán cây thỉnh thoảng lại vọng xuống một hồi ngắn. Ngoài sân, bóng cây đứng yên trong sương.

cụ Tỵ rót thêm nước vào ấm và đặt lên bếp ngoài hiên nhà. Tiếng chổi tre quét sân của nhà bên vang đều đều từ sớm. Đèn trong nhà tắt dần từng gian.

Hoài nói chuyện với người nhà bằng giọng nhỏ ở sân miếu. Tiếng cú từ tán cây thỉnh thoảng lại vọng xuống một hồi ngắn. Mọi người đi ngủ muộn hơn thường lệ.

ông Thịnh kiểm lại từng việc đã ghi trong ngày bên gốc đề. Tiếng cú từ tán cây thỉnh thoảng lại vọng xuống một hồi ngắn. không ai nói thêm, câu chuyện dừng ở đó.

Hoài lau lại mặt bàn và xếp giấy tờ cho ngay ngắn trên sân đình. Sương lạnh bám trên lá vải thành một lớp trắng mỏng nhìn rõ dưới đèn. Ngoài sân, bóng cây đứng yên trong sương.

ông Thịnh lau lại mặt bàn và xếp giấy tờ cho ngay ngắn dưới mái hiên đình. Mùi trầm và hương gừng tươi quyện vào nhau trong gian nhà chính. Ngoài sân, bóng cây đứng yên trong sương.

bà Nhàn đứng lặng một lúc lâu để nghe ngóng ở sân miếu. Khói bếp của nhà bên bốc lên thẳng rồi tan chậm trong hơi sương sớm. Việc ấy cả nhà nhớ kỹ.

Dũng thắp thêm một nén hương trên bàn thờ ở sân miếu. Tiếng cú từ tán cây thỉnh thoảng lại vọng xuống một hồi ngắn. Ngoài sân, bóng cây đứng yên trong sương.

chị Mai lau lại mặt bàn và xếp giấy tờ cho ngay ngắn ở sân miếu. Tiếng gà gáy đầu tiên ở xóm dưới vang lên khi trời còn tối hẳn. Rồi ai về việc nấy.

ông Thịnh nói chuyện với người nhà bằng giọng nhỏ cạnh chuồng gà. Khói bếp của nhà bên bốc lên thẳng rồi tan chậm trong hơi sương sớm. Rồi ai về việc nấy.

bà Mến kiểm lại từng việc đã ghi trong ngày ở sân miếu. Tiếng cú từ tán cây thỉnh thoảng lại vọng xuống một hồi ngắn. Mọi người đi ngủ muộn hơn thường lệ.

bà Mến ghi thêm mấy dòng ngắn vào cuối trang sổ dưới mái hiên đình. Mùi rơm khô và hương cơm mới làm con ngõ nhỏ ấm lên đôi chút. Dũng khép cuốn sổ lại.

bà Mến hỏi lại người nhà về việc của ngày mai ở sân miếu. Tiếng cú từ tán cây thỉnh thoảng lại vọng xuống một hồi ngắn. Sân nhà trở lại yên lặng như thường lệ.

ông Thịnh lau lại mặt bàn và xếp giấy tờ cho ngay ngắn cạnh chuồng gà. Tiếng gà gáy đầu tiên ở xóm dưới vang lên khi trời còn tối hẳn. Rồi ai về việc nấy.

bà Nhàn đi một vòng quanh sân để kiểm tra cửa nẻo cạnh chuồng gà. bước chân nghe rõ từng âm thanh một, mặt đất sân miếu cứng lại vì lạnh. Đèn trong nhà tắt dần từng gian.

Dũng rót thêm nước vào ấm và đặt lên bếp ngoài hiên nhà. Tiếng vải khô xào xạc ngoài đồi vọng về theo từng cơn gió mùa đông bắc. Việc ấy cả nhà nhớ kỹ.

Hội lau lại mặt bàn và xếp giấy tờ cho ngay ngắn ở sân miếu. Tiếng cú từ tán cây thỉnh thoảng lại vọng xuống một hồi ngắn. Đèn trong nhà tắt dần từng gian.

chị Mai kiểm lại từng việc đã ghi trong ngày sau vườn vải. Mùi rơm khô và hương cơm mới làm con ngõ nhỏ ấm lên đôi chút. Đèn trong nhà tắt dần từng gian.

Hội đứng lặng một lúc lâu để nghe ngóng trên sân đình. Tiếng vải khô xào xạc ngoài đồi vọng về theo từng cơn gió mùa đông bắc. Dũng khép cuốn sổ lại.

Trước khi khép lại ngày hôm ấy, một câu nói còn ở lại trong đầu Dũng rất lâu: Hội nhìn vòng cọc quanh miếu: 'Ngoài sợi dây này ra, cả thôn yên như không có chuyện gì, anh ạ.

Chương khác

Xem thêm