Cuốc Cấp Cứu 115 Xuyên Đêm - Chương 1: Cuốc Cấp Cứu Đường Dài
Mưa đầu mùa trút xuống mái tôn ga-ra bệnh viện đa khoa tỉnh thành từng đợt rào rào buốt óc. Nước từ máng xối nghẹt rác tràn qua bờ mép xi măng, đổ ào ào…
Nội dung chương
Mưa đầu mùa trút xuống mái tôn ga-ra bệnh viện đa khoa tỉnh thành từng đợt rào rào buốt óc. Nước từ máng xối nghẹt rác tràn qua bờ mép xi măng, đổ ào ào xuống khoảng sân xi măng nứt nẻ, bắn bọt trắng xóa vào tận bậc thềm phòng trực lái xe.
Lê Văn Tùng ngồi bên chiếc bàn gỗ ép đã phồng rộp các mép mép vì hơi ẩm. Anh dùng ngón tay cái miết cặn bã chè bám quanh miệng chén sành, đoạn nâng chén nước chè xanh chát đắng lên hớp một ngụm nhỏ. Đồng hồ treo tường chạy bằng pin con thỏ kêu tích tắc từng nhịp khô khốc, kim ngắn vừa nhích qua số mười hai, kim dài chỉ đúng mười lăm phút. Mười hai giờ mười lăm đêm.
Mười hai năm ngồi sau vô-lăng xe cấp cứu 115 của bệnh viện tỉnh này, Tùng thuộc từng vết lồi lõm của mặt đường Quốc lộ 1A cũng như thuộc từng khúc cua tay áo vắt qua sườn đèo. Nghề lái xe cứu thương ở cái dải đất miền Trung eo hẹp này dạy cho anh thói quen không bao giờ cởi giày khi chợp mắt. Chiếc áo gió phản quang màu cam xỉn màu luôn được vắt ngang lưng ghế sắt, còn chùm chìa khóa xe treo lủng lẳng bên hông quần bò, nơi các đầu chìa mài nhẵn thấu qua lớp vải sờn.
Tiếng quạt trần ba cánh trên đầu quay lảo đảo, thỉnh thoảng phát ra tiếng rít ken két của ổ trục thiếu dầu luyn. Đêm nay khoa Cấp cứu tiếp nhận liên tục ba ca ngộ độc thuốc trừ sâu từ huyện miền núi chuyển xuống và hai ca đâm xe máy ở ngã ba thị trấn. Mùi cồn đỏ povidone hòa lẫn mùi dịch nôn chua loét bay dọc theo hành lang hút gió, luồn qua khe cửa liếp bay thẳng vào phòng trực.
Tùng đặt chén nước xuống mặt bàn, với bao thuốc lá Thăng Long trên nóc tủ thuốc gia đình. Anh rút một điếu, chưa kịp châm lửa thì chuông chiếc điện thoại bàn màu đen đặt ở góc phòng bất thần reo giật từng hồi chói gắt.
Tiếng chuông điện thoại cấp cứu lúc nửa đêm bao giờ cũng mang cái âm sắc xé lòng. Tùng với tay nhấc ống nghe, kẹp vào giữa vai và vành tai:
- Đội xe nghe. Tôi, Tùng.
Đầu dây bên kia vang lên giọng nói gấp gáp kèm theo tiếng ồn ào hỗn loạn của máy thở và tiếng kim loại va chạm từ phòng hồi sức tích cực. Tiếng bác sĩ trực ca đêm tên Thắng thở dốc:
- Anh Tùng đấy à? Chuẩn bị xe gấp. Lệnh chuyển tuyến trung ương, ca nặng chuyển thẳng lên tuyến trên ngay trong đêm.
Tùng đứng thẳng dậy, bàn tay theo phản xạ với lấy chùm chìa khóa xe móc bên hông:
- Xe nào thế bác sĩ? Tình trạng bệnh nhân ra sao? Thời tiết ngoài kia đang mưa to lắm, đèo đêm nay có gió lốc đấy.
- Xe chuyên dụng số 3, chiếc Ford Transit gầm cao ấy. - Giọng bác sĩ Thắng hạ thấp xuống một tông, xen lẫn tiếng thở dài mệt mỏi. - Bệnh nhân nữ, khoảng hai mươi tám tuổi, tai nạn giao thông ngoài quốc lộ gần chân đèo lúc chập tối. Đa chấn thương cực kỳ phức tạp. Chấn thương sọ não hở, dập phổi, gãy kín xương đùi bên phải. Chỉ số sinh tồn tụt liên tục, huyết áp dao động thất thường, Glasgow chỉ còn năm điểm. Ban giám đốc hội chẩn nhanh qua điện thoại rồi, yêu cầu đẩy đi tuyến trung ương ngay, giữ lại đây đến sáng thì không qua nổi đâu.
Tùng nhíu mày, ngón tay siết chặt ống nghe nhựa:
- Thân nhân đã làm thủ tục chuyển viện chưa? Có người nhà đi kèm xe không?
Đầu dây bên kia im lặng mất vài giây, chỉ nghe thấy tiếng bíp bíp ngắt quãng của máy theo dõi nhịp tim vang lại từ một góc buồng bệnh:
- Chưa có người nhà. Công an huyện đưa vào viện sau khi gom hiện trường. Giấy tờ tùy thân ướt sũng nát bét, chưa xác định được thân nhân ở đâu. Ban giám đốc ký duyệt chuyển diện khẩn cấp theo quy chế cứu người trước. Y tá Hoài bên Hồi sức sẽ đi áp tải ca này. Anh nổ máy lùi xe vào sảnh cấp cứu ngay đi, năm phút nữa đẩy bệnh nhân ra.
- Rõ. Tôi ra xe liền.
Tùng đặt ống nghe cạch một tiếng xuống giá đỡ. Điếu thuốc chưa châm rơi lăn lóc trên mặt bàn. Anh kéo khóa chiếc áo gió phản quang lên sát cổ, với chiếc đèn pin vỏ nhôm dài trên nóc tủ rồi bước nhanh ra khỏi phòng trực.
Khí lạnh kèm hơi nước đập thẳng vào mặt làm Tùng rùng mình một cái. Gió từ biển thổi ngược lên dải núi đá phía sau bệnh viện tạo thành từng luồng gió rít luồn qua rãnh thoát nước. Ga-ra xe cấp cứu nằm lọt thỏm dưới bóng râm của mấy cây xà cừ cổ thụ. Bốn chiếc xe cứu thương xếp thành một hàng dọc, chiếc nào cũng phủ một lớp bụi mờ xen lẫn vệt nước mưa cáu bẩn.
Tùng tiến về phía chiếc Ford Transit mang biển số xanh 74A. Đây là chiếc xe đời mới nhất của đội nhưng cũng là chiếc xe đã cõng không biết bao nhiêu người chết trên những chuyến chuyển viện vượt đèo xuyên đêm. Anh bấm chốt mở khóa, tiếng kêu tách gọn ghẽ vang lên trong màn đêm ẩm ướt.
Theo thói quen mười hai năm trong nghề, Tùng không bao giờ vội vã đề máy ngay. Anh cầm đèn pin soi một vòng quanh bốn bánh xe. Ánh sáng vàng vọt quét qua từng gai lốp xe tải hạng nhẹ, kiểm tra độ mòn và áp suất lốp. Đêm mưa chạy đường đèo Hải Vân hay Cù Mông, chỉ cần một bánh non hơi hoặc lốp bị cắn đá chém là cả chiếc xe nặng gần ba tấn có thể trượt thẳng xuống vực sâu hun hút.
Lốp xe căng đều, mặt gai còn sâu hoắm, bám đầy đất đỏ khô khốc từ cuốc chạy vùng cao hồi chiều. Tùng cúi người soi gầm xe, kiểm tra các ống dẫn dầu phanh và thanh giằng giảm xóc. Mọi thứ vẫn nguyên vẹn, không có vết rò rỉ chất lỏng nào nhỏ giọt xuống nền xi măng.
Anh mở cửa bên phụ, trèo lên khoang trước, thọc tay bật nắp ca-pô. Tiếng cạch khô giòn vang lên. Tùng bước xuống đầu xe, chống thanh sắt nâng nắp máy, dùng đèn pin rọi vào khoang động cơ. Dây curoa máy phát điện vẫn căng, que thăm dầu máy cho thấy mức dầu đen sánh nằm trúng giữa hai vạch an toàn. Bình nước làm mát đầy tới vạch cực đại. Nước rửa kính pha cồn chống bám sương mù còn nguyên vẹn trong bình nhựa trắng.
Gấp nắp ca-pô lại bằng một cú dằn tay dứt khoát, Tùng vòng ra phía sau mở toang hai cánh cửa hậu của khoang bệnh nhân.
Mùi thuốc sát trùng Chloride hòa với mùi cao su của nệm cáng và mùi oxy tinh khiết ùa ra nồng nặc. Tùng bước hẳn vào trong thùng xe, cúi người kiểm tra từng trang thiết bị gắn trên vách composite. Bình oxy lớn dung tích bốn mươi lít màu xanh thẫm được cố định chặt vào khung thép bên thành xe bằng hai đai xiết có khóa chốt. Anh vặn nhẹ van giảm áp, chiếc đồng hồ cơ nhảy kim chỉ vạch một trăm năm mươi bar, báo hiệu lượng khí dưỡng bên trong còn đầy nguyên. Chiếc bình oxy dự phòng loại mười lít đặt ở góc sau cũng đã được khóa van cẩn thận.
Tùng dùng tay giật mạnh chiếc cáng cứu thương chính đặt giữa sàn xe. Bốn bánh xe cao su của cáng gài chặt vào rãnh khóa trượt bằng thép không gỉ. Chốt an toàn phát ra tiếng khấc chắc nịch. Trên giá treo trần xe, hai móc treo chai dịch truyền bằng inox đung đưa nhè nhẹ theo bước chân của anh.
Máy hút đờm dãi cắm sẵn vào nguồn điện phụ mười hai vôn trên xe, dây hút silicon màu trắng trong còn nguyên bao ni-lông niêm phong tiệt trùng. Chiếc máy sốc tim monitor xách tay hiệu Nihon Kohden đặt trên kệ đầu giường hiển thị đèn xanh báo trạng thái pin đầy.
Mọi thứ đều ở trạng thái sẵn sàng cho một cuộc chạy đua sinh tử xuyên qua màn mưa bão. Tùng bước xuống khỏi thùng xe, đóng sập hai cánh cửa hậu lại rồi ngồi vào ghế lái.
Anh cắm chìa khóa, vặn nấc khởi động. Bảng đồng hồ tap-lô bừng sáng với hàng loạt biểu tượng cảnh báo màu đỏ và vàng cam. Tiếng bơm nhiên liệu rít lên khe khẽ phía gầm sau rồi tắt hẳn. Tùng đạp nhẹ chân côn, xoay chìa sang nấc đề máy. Củ đề giật mạnh hai nhịp, khối động cơ diesel hai phẩy bốn lít rùng mình nổ rền vang, nhả ra một làn khói xám nhạt dưới gầm trước khi chuyển sang tiếng nổ thì thầm đều đặn, đầm chắc.
Tùng gạt cần số về số lùi, nhả côn từ từ. Chiếc xe lùi ra khỏi ga-ra, cắt ngang qua màn mưa dầm dề rồi rẽ ngoặt, hướng thẳng đầu về phía sảnh cấp cứu của bệnh viện. Ánh đèn pha halogen công suất lớn rọi thẳng vào dãy cửa kính cường lực của sảnh cấp cứu, làm lộ rõ những hạt mưa đang xiên chéo trong không gian như hàng ngàn mũi kim bạc.
Anh gạt công tắc trên bảng điều khiển trung tâm. Dải đèn ưu tiên màu đỏ và xanh gắn trên nóc xe bắt đầu xoay tít, hắt những vệt sáng chớp giật liên hồi lên tường vôi tróc lở của dãy nhà điều trị hai tầng.
Chiếc xe đỗ xịch sát mép thềm sảnh cấp cứu, nơi có mái hiên bê tông che chắn bớt những giọt mưa tạt ngang. Tùng về số mo, kéo căng phanh tay nhưng vẫn để động cơ nổ cầm chừng để giữ ấm máy và duy trì nguồn điện cho các thiết bị y tế trong khoang bệnh nhân.
Vừa bước xuống xe, Tùng đã thấy một bóng người mảnh dẻ trong bộ đồng phục y tá màu xanh nhạt bước vội qua cánh cửa tự động của khoa Hồi sức. Đó là Hoài.
Hoài trạc hăm lăm, hăm sáu tuổi, mới chuyển về khoa Hồi sức tích cực được hơn một năm. Bình thường cô rất ít nói, gương mặt lúc nào cũng giữ vẻ trầm lặng đến mức lạnh lùng, hiếm khi thấy cô cười hay tham gia vào những câu chuyện phiếm bên ấm trà của cánh tài xế và bảo vệ viện. Đêm nay, mái tóc dài của Hoài được búi gọn gàng sau gáy bằng một chiếc kẹp lưới màu đen, để lộ chiếc cổ thon gầy. Dưới ánh đèn huỳnh quang trắng bệch của hành lang sảnh, nước da của Hoài nhợt nhạt khác thường, hai quầng mắt thâm quầng vì những ca trực thâu đêm suốt sáng.
Trên tay Hoài ôm chiếc vali cấp cứu di động bằng nhôm sáng loáng và một túi vải bạt đựng các cuộn dây thở oxy cùng bóng bóp Ambu.
- Anh Tùng kiểm tra bình oxy chưa? - Giọng Hoài cất lên, nhỏ nhẹ nhưng rõ từng từ giữa tiếng mưa rào.
- Kiểm tra hết rồi. Bình chính đầy van, bình phụ khóa chặt, máy hút đờm hoạt động tốt. - Tùng vòng ra mở chốt cửa hậu cho Hoài. - Đường đêm nay xấu lắm đấy cô Hoài. Mưa lớn từ đầu đèo tới cuối đèo, gió giật mạnh. Đi đường này xóc dữ dội, cô ở khoang sau nhớ cài dây đai an toàn vào thành xe, giữ cáng cẩn thận.
Hoài không đáp lại lời dặn của anh ngay. Cô đặt chiếc vali nhôm lên sàn xe, khẽ ngẩng đầu nhìn xuyên qua kính chắn gió về phía bóng tối mịt mùng ngoài cổng bệnh viện. Đôi mắt Hoài sâu thẳm, phản chiếu những vệt sáng đỏ rực của đèn ưu tiên đang nhấp nháy trên trần xe.
- Đi bao lâu thì tới nơi anh? - Hoài hỏi, giọng có phần xa xăm.
- Nếu đường thông suốt, không bị sạt lở hay tắc xe tải thì mất khoảng bốn tiếng rưỡi đến năm tiếng. Nhưng mưa gió thế này, nhanh nhất cũng phải năm rưỡi sáng mới tới cổng bệnh viện trung ương. Bệnh nhân có trụ nổi không?
Hoài khẽ thở dài, luồng hơi thở phả ra thành một làn khói mỏng trong không khí ẩm lạnh:
- Bác sĩ Thắng cho dùng liều tối đa vận mạch rồi. Đang truyền Noradrenaline liều cao duy trì huyết áp, nhưng tim đập rời rạc lắm. Cứ đi thôi anh, nước còn tát được gáo nào thì tát. Ở lại đây thì cầm chắc cái chết trước ba giờ sáng.
Nói xong, Hoài leo lên khoang sau, với tay kiểm tra lại các đầu dây nối của bình oxy và bật công tắc máy monitor để kiểm tra tín hiệu cảm biến. Đôi bàn tay đeo găng cao su màu xanh của cô thao tác nhanh thoăn thoắt, chuẩn xác và dứt khoát, hoàn toàn trái ngược với vẻ ngoài mỏng manh, yếu ớt.
Tùng đứng tựa lưng vào mép cửa xe, rút bao thuốc lá ra định quẹt lửa, nhưng nhìn thấy biển cấm lửa dán to đùng ngay cạnh bình dưỡng khí trên thành xe, anh lại nhét điếu thuốc vào túi áo. Nghề này là vậy, mạng sống con người đôi khi chỉ treo trên một sợi chỉ mỏng dính, một sơ suất nhỏ của tài xế hay một thoáng lơ là của điều dưỡng khoang sau cũng đủ biến chiếc xe cứu thương thành cỗ quan tài bọc thép.
Bỗng nhiên, tiếng chuông báo động cấp cứu loại nhỏ gắn ngoài cửa buồng hồi sức ré lên một hồi dài sắc nhọn.
Cánh cửa đôi bằng nhôm kính bật mở toang hoác. Bốn hộ lý mặc tạp dề nylon chống thấm cùng bác sĩ Thắng hối hả đẩy một chiếc cáng đẩy chuyên dụng chạy rầm rập trên mặt gạch men ướt sũng. Bánh xe cao su miết trên sàn phát ra những tiếng rít ken két rợn người, đè bẹp cả tiếng mưa gầm rú trên mái tôn.
Trên chiếc cáng đẩy là một thân hình bất động, được phủ kín bằng một tấm drap trắng tinh của bệnh viện. Tấm drap đẫm nước mưa lấm tấm bụi đường, ôm sát lấy những đường nét cứng đờ của người nằm bên dưới. Chỉ có một ống nội khí quản bằng nhựa trong suốt thò ra ngoài lớp vải, nối liền với quả bóng bóp Ambu mà một anh hộ lý trẻ đang dùng hai tay bóp nhịp nhàng từng nhịp một: xẹp xuống, phồng lên, xẹp xuống.
Bác sĩ Thắng chạy vượt lên trước, tay giữ chặt hai chai dịch truyền Natri Clorid đang chảy xối xả qua dây dẫn bằng nhựa vào cánh tay gầy guộc thò ra ngoài tấm vải liệm. Bàn tay của người bệnh trắng bệch như sáp nến, các đầu ngón tay đã chuyển sang màu tím tái vì thiếu oxy ngoại vi nghiêm trọng.
- Nhanh lên, đẩy thẳng lên sàn xe! - Bác sĩ Thắng hét lớn át tiếng gió. - Cẩn thận cái nẹp cổ! Đừng để gập góc ống nội khí quản!
Tùng lập tức bước tới, cùng hai nam hộ lý túm lấy hai bên thanh vịn bằng thép của cáng đẩy. Cả nhóm dùng hết sức nâng chiếc cáng lên ngang tầm sàn xe cứu thương. Bánh xe sắt của cáng trượt một đường dài trên rãnh trượt inox, tạo nên một âm thanh va chạm kim loại chát chúa vang dội khắp khoang sau.
Chốt an toàn nhảy phắt vào ngàm giữ: "Cạch!"
Cả chiếc xe hơi chao đảo một nhịp vì sức nặng bất ngờ dồn xuống hệ thống giảm xóc sau. Không gian trong khoang xe vốn đã ngột ngạt nay lập tức bị lấp đầy bởi một mùi tanh nồng đặc quánh. Mùi máu tươi đông kết hòa lẫn với mùi bùn đất ẩm ướt của vũng nước ven quốc lộ và mùi dịch sát trùng đắng ngắt xộc thẳng vào cánh mũi của Tùng, khiến sống mũi anh cay xè.
Hoài nhanh chóng nhận lấy quả bóng Ambu từ tay người hộ lý, một tay thoăn thoắt nối dây thở vào đầu ra của bình oxy trên vách xe, tay kia gắn đầu kẹp đo nồng độ bão hòa oxy SpO2 vào ngón trỏ lạnh ngắt của người nằm trên cáng.
Tấm drap trắng phủ kín từ ngực trở xuống hơi rung nhẹ theo từng nhịp bóp bóng của Hoài. Dưới ánh sáng le lói của bóng đèn trần khoang cứu thương, Tùng nhìn thấy một lọn tóc dài ướt rượt bết chặt vào ván cáng lót nệm simili.
Bác sĩ Thắng vịn tay vào mép cửa hậu, thở hổn hển, trán lấm tấm những giọt mồ hôi dù gió ngoài trời lạnh thấu xương. Ông ta đưa mắt nhìn Tùng, ánh mắt nặng trĩu vẻ lo âu:
- Nhờ cả vào anh Tùng đấy. Đi cẩn thận qua đoạn đèo Cù Mông, vừa có báo cáo sạt lở nhẹ ở sườn ta-luy dương phía bắc. Giữ tốc độ đều, đừng để xóc quá mạnh, vỡ khối máu tụ trong não thì không ai cứu nổi đâu.
Tùng gật đầu dứt khoát:
- Bác sĩ yên tâm, tôi biết cung đường này. Tôi sẽ cố hết sức.
- Đi đi! - Bác sĩ Thắng vỗ mạnh vào thành xe bằng kim loại hai cái ra hiệu.
Tùng bước nhanh lên cabin lái, dập mạnh cánh cửa bên tài. Tiếng đóng cửa nặng trịch ngăn cách phần lớn âm thanh gào thét của màn mưa bên ngoài. Anh gạt cần số vào số một, nhả chân phanh, đạp ga nhẹ.
Chiếc Ford Transit gầm lên một tiếng trầm đục, từ từ lăn bánh rời khỏi mái hiên sảnh cấp cứu. Bánh xe cày qua những vũng nước đọng trên sân bệnh viện, bắn tung tóe hai bên hông xe. Vượt qua cánh cổng sắt sơn xanh đang mở rộng của bệnh viện tỉnh, chiếc xe lao thẳng ra trục đường Quốc lộ 1A vắng tanh không một bóng người.
Phía trước kính chắn gió, chiếc cần gạt nước bằng cao su quét qua quét lại điên cuồng, để lại những vệt nước nhờ nhờ trên mặt kính trong suốt. Đèn ưu tiên trên nóc xe quét những vệt sáng đỏ rực, xé toạc màn sương mù và mưa rào đặc quánh đang bao trùm lấy chân đèo phía xa xa.
Tùng nhìn vào chiếc gương chiếu hậu gắn giữa trần cabin. Qua ô kính ngăn cách nhỏ hẹp giữa buồng lái và thùng xe phía sau, anh chỉ nhìn thấy Hoài đang ngồi im lìm trên chiếc ghế gấp sắt, cánh tay đều đặn bóp quả bóng thở màu xanh lơ, còn trên cáng cứu thương, tấm vải trắng che kín toàn bộ cơ thể người phụ nữ xấu số vẫn nằm phẳng lặng như một khối đá lạnh ngắt giữa bóng đêm.