Vô Đầu Quỷ Ở Ải Chi Lăng - Chương 1: Khởi Công Ở Gò Cấm
Sáng mùng ba tháng ba, sương ở thung lũng Chi Lăng chưa tan hết đã bị tiếng máy xé ra từng mảng. Hoàng Đức Thắng đứng trên bờ đất cao nhìn xuống mặt…
Nội dung chương
Sáng mùng ba tháng ba, sương ở thung lũng Chi Lăng chưa tan hết đã bị tiếng máy xé ra từng mảng.
Hoàng Đức Thắng đứng trên bờ đất cao nhìn xuống mặt bằng. Dưới chân anh, tuyến đường tránh mới còn là một vệt đỏ quạch vừa được phát quang, chạy từ chân dốc phía nam lên, vòng qua sườn núi rồi mất hút sau rặng cây. Trên bản đồ, nó chỉ là một đường kẻ cong mềm mại in màu xanh. Ngoài thực địa, nó là bùn, là đá, là những cọc tiêu sơn đỏ cắm thưa thớt giữa cỏ dại, và là một gò đất cao nằm chình ình đúng tim tuyến, chỗ mà bản vẽ ghi ký hiệu san lấp toàn phần.
- Đoạn gò này là xương nhất đấy, anh Thắng.
Trần Văn Bảo, đội trưởng thi công, đứng bên cạnh, tay cầm cuộn bản đồ đã quăn mép. Bảo là người Lạng Sơn, nói giọng địa phương nhẹ, làm việc với Thắng từ dự án trước ở Bắc Giang. Anh ta chỉ tay về phía gò.
- Dân bản gọi là Gò Cấm. Từ bé em đã nghe người già dọa, lên gò hái sim là bị phạt quỳ cả buổi. Không ai chăn trâu trên đó, không ai lấy đất ở đó.
Thắng không đáp ngay. Anh nhìn gò đất. Nó không cao lắm, chừng sáu bảy mét so với mặt ruộng, phủ đầy cỏ tranh và mấy gốc sim già. Nhìn qua thì chẳng có gì khác một gò đất tự nhiên ven chân núi. Nhưng ở công trường, cái khó không nằm ở chiều cao. Cái khó nằm ở chỗ tuyến đường phải cắt thẳng qua giữa gò, hạ cốt xuống gần bốn mét, mà phía sau gò là khe núi hẹp, địa chất chưa khoan thăm dò kỹ như các đoạn khác.
- Lịch sử để sau. Trước mắt là tiến độ.
Câu ấy là của Đặng Văn Minh, giám đốc dự án, vừa bước xuống từ chiếc bán tải đỗ ở lán điều hành tạm. Minh bốn mươi lăm tuổi, áo sơ mi bỏ ngoài quần, cổ áo còn nguyên nếp gấp mới. Ông ta cầm theo tập hồ sơ bọc nilon, vỗ vỗ vào bìa như vỗ vào một cái đồng hồ.
- Hợp đồng ký rồi. Chậm ngày nào phạt ngày đó. Đoạn qua gò này phải xong phần đào đắp trước khi mưa về. Các cậu đừng để tôi phải nghe thêm chữ khó nào nữa.
Thắng gật đầu. Anh hiểu áp lực của Minh, cũng hiểu phần của mình trong cái áp lực ấy. Kỹ sư trưởng nhận bàn giao mặt bằng là nhận luôn cái mốc treo trên đầu cả đội. Anh đã đi bộ dọc tuyến từ sáng sớm, kiểm tra từng cọc mốc, đối chiếu cao độ, ghi vào sổ tay những chỗ cần gia cố taluy, những chỗ thoát nước chưa rõ. Mười năm trước anh còn là lính công binh, quen với việc nhìn một sườn đồi và tính trong đầu xem cần bao nhiêu thuốc nổ, bao nhiêu giờ máy. Ra quân rồi làm dân sự, tính cách ấy không bỏ được. Anh tin vào số đo, vào máy thủy bình, vào biên bản nghiệm thu có chữ ký. Anh không tin vào những câu chuyện dọa trẻ con.
Buổi lễ khởi công diễn ra gọn trong sân lán lúc chín giờ. Không băng rôn rườm rà, chỉ có bàn thờ nhỏ lập vội, mâm quả, và bài phát biểu ngắn của Minh trước hàng công nhân đội mũ bảo hộ vàng. Minh nói về ý nghĩa tuyến đường tránh: xe tải không còn phải bò qua đoạn ải hẹp, hàng hóa qua cửa khẩu sẽ thông nhanh hơn, bà con hai bên đường đỡ khổ vì bụi và tai nạn. Mấy câu ấy là thật. Thắng đứng nghe, nhìn xuống đôi ủng dính bùn của mình, nghĩ đến những việc cụ thể hơn: ca máy, dầu, nhân lực, và cái gò đất kia.
Sau lễ, máy bắt đầu nổ. Hai chiếc máy xúc, một máy ủi, ba xe ben vào vị trí. Tiếng động cơ diesel dội vào vách núi rồi dội lại, nghe như một trận ồn ào có tổ chức. Công nhân tản ra theo tổ: tổ trắc đạc căng dây lại tim tuyến, tổ cơ giới kiểm tra dầu mỡ, tổ lao động phát nốt đám cỏ tranh ở chân gò.
Nguyễn Văn Hậu, công nhân trẻ nhất đội, hai mươi bốn tuổi, quê Hải Phòng, mới vào nghề được mấy tháng, vừa đội mũ vừa huýt sáo. Hậu khỏe, nhanh miệng, việc gì cũng nhận trước rồi mới hỏi cách làm. Cậu ta được phân vào tổ lao động, cầm dao phát đi trước, miệng không ngớt trêu mấy anh lớn tuổi chậm tay.
- Gò cấm gì mà cỏ tốt thế này. Phát xong cho em xin ít về lợp chuồng gà.
- Mày phát đi, đừng nói nhiều. Bảo quát, nhưng giọng không giận thật.
Thắng đi một vòng kiểm tra. Đến chân gò phía bắc, anh dừng lại lâu hơn. Đất ở đây đen hơn đất các đoạn khác, lẫn nhiều mảnh đá ong nhỏ. Anh cúi xuống bốc một nắm, bóp thử. Đất tơi, không có gì lạ. Nhưng không hiểu sao, đứng ở đây, tiếng máy ở phía sau nghe xa hẳn, như bị một lớp gì đó chặn lại. Gió từ khe núi thổi ra mang theo hơi lạnh dù trời đang nắng lên.
Anh lắc đầu, tự cười mình. Mới ngày đầu mà đã nghĩ linh tinh thì còn làm ăn gì.
Gần trưa, Thắng quay về lán điều hành để ký biên bản bàn giao mặt bằng từng đoạn. Giấy tờ bày đầy bàn: nhật ký thi công, phương án tổ chức mặt bằng, danh sách thiết bị, biên bản kiểm tra an toàn. Minh ngồi đối diện, ký nhoay nhoáy, thỉnh thoảng lại nhìn đồng hồ.
- Đoạn gò, cậu cho máy vào từ ngày mai. Đào từ trên đỉnh xuống theo từng lớp, đúng phương án. Đừng đào ồ ạt từ chân, sạt thì khổ.
- Em biết. Thắng đáp. - Mai cho một máy lên đỉnh bóc lớp mặt trước, một máy ở dưới gom đất. Bảo phụ trách hiện trường, em kiểm tra cao độ từng lớp.
- Tốt. Còn chuyện dân bản, cậu để ý một chút. Đừng để họ kéo lên công trường gây chuyện. Mình làm đường cho cả vùng, không phải phá phách gì.
Thắng chưa kịp trả lời thì Bảo bước vào, tay cầm chai nước, mặt có vẻ là lạ.
- Anh Thắng, ngoài cổng có ông già nào đứng từ nãy giờ. Không vào, không nói gì, cứ đứng nhìn lên gò.
Thắng ra cửa lán. Ngoài hàng rào tạm bằng lưới thép, trên con đường đất dẫn xuống bản, một ông già người Tày đứng lặng. Ông mặc áo chàm đã bạc, đầu quấn khăn, tay chống gậy trúc. Thắng đoán ông phải ngoài bảy mươi. Gương mặt ông đầy nếp nhăn, đôi mắt nhỏ và sâu, nhìn không chớp về phía gò đất nơi máy xúc đang gầm gừ phía xa.
Thắng bước ra cổng.
- Bác cần gặp ai ạ?
Ông già không trả lời ngay. Ông vẫn nhìn gò đất một lúc lâu nữa, rồi mới chậm rãi quay sang Thắng. Ông nói mấy tiếng tiếng Tày, giọng khàn và thấp, Thắng không hiểu. Rồi ông lẩm bẩm thêm một câu nữa, lần này như nói với chính mình, rồi chống gậy quay lưng bỏ đi, dáng đi chậm mà thẳng, khuất dần sau khúc cua đường đất xuống bản Nà Bó.
Thắng đứng nhìn theo. Anh không hiểu câu nói ấy, nhưng cái cách ông già nhìn gò đất thì anh hiểu. Đó không phải cái nhìn của người tò mò xem công trường. Đó là cái nhìn của người đứng trước một ngôi mộ chung mà sắp có kẻ đến đào.
- Ai đấy anh? Bảo hỏi từ phía sau.
- Chưa biết. Chắc người trong bản.
Thắng quay vào lán. Trên bàn, tập biên bản vẫn chờ chữ ký. Ngoài kia máy vẫn nổ, đất vẫn rung nhẹ dưới chân. Anh cầm bút ký nốt, nhưng trong đầu cứ văng vẳng tiếng gậy trúc gõ xuống mặt đường đất, từng nhịp một, xa dần.
Chiều hôm đó, Thắng ở lại công trường đến khi nắng tắt hẳn sau đỉnh núi. Anh đi kiểm tra lần cuối các cọc mốc quanh gò. Cọc nào cũng còn nguyên, dây căng thẳng. Chỉ có một điều khiến anh chau mày: ở rìa gò phía khe núi, cỏ tranh bị dẫm nát thành một lối mòn cũ, dù theo lời Bảo, người bản không bao giờ lên gò.
Anh ghi vào sổ tay một dòng ngắn rồi đóng sổ lại. Ngày đầu tiên của công trường kết thúc bằng tiếng máy tắt dần và mùi dầu diesel loang trong sương chiều đang xuống.
Tối đó, trong bữa cơm ở lán, chuyện ông già đứng ở cổng được mấy anh em nhắc lại qua loa rồi thôi. Công trường ngày đầu bao giờ cũng mệt, ai cũng chỉ muốn ăn nhanh rồi ngả lưng. Chỉ có Bảo là còn ngồi lại với Thắng bên ấm trà ngoài hiên lán, nhìn xuống mặt bằng tối om phía dưới.
- Ông ấy là già làng đấy anh ạ. Vi Văn Cừ. Người bản Nà Bó nghe ông ấy lắm. Hồi em còn nhỏ đi học qua bản, thấy ông ấy ngồi ở đầu sàn nhà, trẻ con đứa nào cũng khoanh tay chào.
- Già làng thì càng phải nói chuyện tử tế. Thắng nói. - Mai kia động vào gò, kiểu gì cũng phải qua bản một chuyến. Đất đai đền bù xong hết rồi, nhưng lệ làng là chuyện khác. Mình làm ăn lâu dài ở đây, không nên để mất lòng người già.
Bảo gật đầu, rót thêm trà. Hai người ngồi im một lúc, nghe tiếng côn trùng rả rích sau mưa phùn chiều và tiếng nước nhỏ giọt từ mái tôn xuống thùng phuy. Xa xa trên QL1A cũ, đèn xe tải quét qua từng vệt rồi tắt, đều đặn như nhịp thở của con đường già mà tuyến tránh của họ sắp sửa thay thế.
Thắng mở sổ tay, xem lại dòng ghi chép lúc chiều. Lối mòn ở rìa gò. Anh nghĩ mãi vẫn không xếp nó vào đâu được. Có thể là lối của người đi hái thuốc, của trẻ chăn dê từ nhiều năm trước, của bất cứ ai. Anh tự nhủ như vậy, gạch nhẹ một dấu hỏi bên cạnh rồi gấp sổ.
Ở phòng bên, Hậu đang kể chuyện cười cho cả tổ nghe, tiếng cười bật lên từng tràng rồi chìm xuống. Mới hai mươi bốn tuổi, cậu ta chưa biết sợ là gì, và Thắng thầm mong cậu ta cứ giữ được cái vô tư ấy hết mùa thi công này. Công trường đã đủ thứ phải lo: đá, mưa, tiến độ, tiền phạt. Không cần thêm bất cứ thứ gì khác.
Anh đứng dậy, vươn vai, nhìn lần cuối về phía gò đất tối đen dưới bầu trời không trăng. Ngày mai, gầu xúc đầu tiên sẽ chạm vào nó.
Đêm ấy sương sẽ phủ kín thung lũng, như mọi đêm ở Chi Lăng vào tháng ba.