Di Chúc Thế Tử – Quyển 4: Kiểm Toán Máu - Chương 21: Năm 1996
Sáng chín tháng một năm 2027, phòng đọc tư liệu của một thư viện lớn ở Sài Gòn đón hai vị khách đặc biệt. Trần Vĩnh Khang và Nguyễn Hoàng Oanh ngồi trước…
Nội dung chương
Sáng chín tháng một năm 2027, phòng đọc tư liệu của một thư viện lớn ở Sài Gòn đón hai vị khách đặc biệt. Trần Vĩnh Khang và Nguyễn Hoàng Oanh ngồi trước một chồng báo chí kinh tế cũ từ những năm 1996-1997, những tờ báo đã ngả màu vàng, mùi giấy cũ thoang thoảng trong không khí lạnh của phòng điều hòa.
- Hôm nay chúng ta sẽ quay lại năm 1996. - Khang nói, mở tờ báo đầu tiên. - Năm mà Quỹ Tín Thác ra đời. Tôi muốn hiểu xem năm đó đã xảy ra chuyện gì, và vì sao cha tôi lại lập quỹ vào đúng thời điểm đó.
Oanh gật đầu, cô bắt đầu lật những tờ báo, tìm kiếm thông tin về Vạn An trong năm 1996.
- Tìm thấy rồi. - Cô nói, chỉ vào một bài báo với tiêu đề lớn. - "Vạn An khánh thành đại bản doanh mới". Bài báo viết về lễ khánh thành tòa nhà trụ sở của Vạn An, được xây dựng trên chính khu đầm lầy đã giải tỏa năm 1995.
Khang đọc bài báo, trong đó mô tả tòa nhà như một biểu tượng mới của Sài Gòn, một minh chứng cho sự phát triển thần kỳ của Vạn An. Không một chữ nào nhắc đến những hộ dân đã bị ép rời khỏi mảnh đất đó một năm trước.
Bài báo mô tả chi tiết lễ khánh thành: hàng trăm quan khách, băng rôn, hoa tươi, và bài phát biểu của Chủ tịch Trần Vạn Niên về tầm nhìn đưa Vạn An trở thành tập đoàn bất động sản hàng đầu. Trong ảnh, ông đứng giữa sân khấu, nụ cười rạng rỡ, phía sau là tòa nhà mới cao vút.
Khang nhìn vào bức ảnh cũ, lòng anh ngổn ngang. Người đàn ông trong ảnh bốn mươi hai tuổi, đang ở đỉnh cao của cuộc đời. Không ai nhìn vào bức ảnh đó mà đoán được rằng chỉ một năm trước, trên chính mảnh đất này, hàng trăm hộ dân đã bị ép rời đi với giá rẻ mạt.
- Anh có thấy gì lạ trong bài phát biểu của ông không? - Oanh hỏi, chỉ vào một đoạn trích.
Khang đọc: "Vạn An sẽ luôn đồng hành cùng cộng đồng, cùng sự phát triển của thành phố." Anh sững người.
- "Đồng hành cùng cộng đồng". - Anh lặp lại. - Một năm sau vụ ép giá dân nghèo, ông nói về cộng đồng. Và cũng trong năm đó, ông lập Quỹ Tín Thác Phát Triển Cộng Đồng. Có lẽ, ngay từ lúc đó, ông đã bắt đầu nghĩ về việc chuộc lỗi.
- Năm 1996, Vạn An ở đỉnh cao. - Khang nói chậm rãi. - Đại bản doanh hoàn thành, công ty mở rộng kinh doanh, cha tôi là người đàn ông quyền lực nhất trong giới bất động sản Sài Gòn. Tiền bạc, quyền lực, danh tiếng, ông có tất cả.
Oanh tìm thấy một bài báo khác, về chân dung doanh nhân Trần Vạn Niên.
- Bài này gọi ông là "người xây dựng những giấc mơ". - Cô đọc lướt. - Không ai trong năm 1996 biết, hoặc dám nói, về những gì đã xảy ra trong năm 1995.
Khang đặt tờ báo xuống, anh lấy ra bản trích lục văn bản thành lập Quỹ Tín Thác mà phòng lưu trữ đã cung cấp.
- Và cũng trong năm đó, cha tôi ký quyết định thành lập Quỹ Tín Thác Phát Triển Cộng Đồng. - Anh chỉ vào chữ ký cuối văn bản. - Chính ông ký. Với lý do ghi trong điều lệ là "phát triển cộng đồng".
Oanh nhìn văn bản, rồi nhìn Khang.
- Thời điểm quá trùng hợp để là ngẫu nhiên. Một người vừa xây xong tòa nhà trên khu đất giải tỏa đầy tai tiếng, bỗng dưng lập một quỹ "phát triển cộng đồng". Anh nghĩ sao?
Khang im lặng một lúc lâu. Anh đang cố đặt mình vào vị trí của cha mình vào năm 1996. Một người đàn ông bốn mươi hai tuổi, đứng trên đỉnh cao của thành công, nhưng dưới chân ông là những điều mà không ai dám nhắc tới.
- Tôi nghĩ, có hai khả năng. - Anh nói chậm rãi. - Một, ông làm vậy vì lương tâm cắn rứt. Ông biết những gì đã xảy ra trong năm 1995, và ông muốn bù đắp một cách âm thầm. Hai, ông làm vậy vì một tính toán nào đó mà chúng ta chưa hiểu.
- Còn một câu hỏi nữa. - Oanh nói. - Vì sao ông không bồi thường công khai cho những hộ dân bị ép giá, mà lại lập quỹ một cách âm thầm? Nếu ông thực sự muốn chuộc lỗi, sao không làm một cách đàng hoàng, minh bạch?
Khang suy nghĩ về câu hỏi này. Anh nhớ lại những gì mình biết về cơ cấu quyền lực của Vạn An trong những năm đó.
- Để trả lời câu hỏi đó, chúng ta phải nhìn vào cơ cấu quyền lực của Vạn An năm 1996. - Anh nói. - Năm đó, gia tộc vợ của cha tôi, họ Lê, đã bám rễ sâu trong Hội đồng quản trị. Mẹ kế của tôi, bà Lê Thị Cẩm Vân, cùng những người thân của bà, nắm giữ nhiều vị trí quan trọng.
Oanh tra cứu tư liệu về cơ cấu HĐQT Vạn An năm 1996 mà cô đã sưu tầm được.
- Theo tài liệu này, năm 1996, trong số bảy thành viên HĐQT, có ba người mang họ Lê hoặc có quan hệ thân thiết với gia tộc họ Lê. Họ nắm giữ các vị trí then chốt: một người phụ trách tài chính, một người phụ trách pháp chế, một người phụ trách đối ngoại.
- Ba trên bảy. - Khang nói. - Chưa phải đa số, nhưng đủ để tạo thành một phe có tiếng nói quyết định. Và quan trọng hơn, họ là gia tộc vợ, có mối quan hệ huyết thống với những người thừa kế tiềm năng. Vị thế của họ không chỉ nằm ở số ghế, mà còn ở sự gắn kết gia tộc.
- Trong bối cảnh đó, nếu cha anh thừa nhận sai phạm năm 1995, gia tộc họ Lê sẽ làm gì? - Oanh đặt câu hỏi.
- Họ sẽ dùng nó như một vũ khí. - Khang đáp ngay. - Họ sẽ yêu cầu điều tra, yêu cầu truy cứu trách nhiệm, và cuối cùng, yêu cầu thay đổi ban lãnh đạo. Mục tiêu cuối cùng không phải là công lý cho dân nghèo, mà là quyền kiểm soát Vạn An. Cha tôi hiểu điều đó. Vì vậy ông không dám.
Oanh hiểu ngay.
- Nếu cha anh bồi thường công khai cho dân bị ép giá, đồng nghĩa với việc thừa nhận Vạn An đã sai phạm trong năm 1995. Và khi đó, gia tộc họ Lê, với vị thế trong HĐQT, sẽ có cớ để xâu xé công ty, để tranh giành quyền lực.
- Đúng. - Khang gật đầu. - Bồi thường công khai là con dao hai lưỡi. Nó có thể xoa dịu lương tâm, nhưng nó cũng có thể giết chết Vạn An. Trong bối cảnh gia tộc vợ đang rình rập, cha tôi không dám mạo hiểm.
- Vậy nên ông chọn cách âm thầm. - Oanh tiếp lời. - Lập một cái quỹ với cái tên vô hại, để tiền tự "chuộc lỗi" bằng cách mua lại chính công ty, trong ba mươi năm, chờ một ngày trả về đúng chủ.
Khang nhìn ra cửa sổ phòng đọc. Ngoài kia, Sài Gòn của năm 2027 đang hối hả trong những ngày đầu năm mới. Nhưng trong đầu anh, hình ảnh Sài Gòn của năm 1996 đang hiện lên: một thành phố đang chuyển mình, một công ty đang lên như diều gặp gió, và một người đàn ông đứng trên đỉnh cao, mang trong lòng một bí mật không thể nói ra.
- Tôi không biết cha tôi đang nghĩ gì vào năm 1996. - Anh nói thành thật. - Có thể ông day dứt. Có thể ông tính toán. Có thể cả hai. Nhưng có một điều tôi chắc chắn: việc lập quỹ không phải là ngẫu nhiên. Nó là một quyết định có chủ đích, được tính toán kỹ lưỡng.
Khang nghĩ về cha mình một lần nữa. Ông là người như thế nào? Một kẻ tham lam đã cướp đất của dân nghèo, hay một người đàn ông bị kẹt giữa lương tâm và quyền lực, phải chọn cách chuộc lỗi trong im lặng?
Anh không có câu trả lời. Và anh biết, mình không nên vội kết luận. Cha anh vẫn còn sống, dù đang hôn mê. Một ngày nào đó, khi ông tỉnh lại, chính ông sẽ phải trả lời câu hỏi này.
Nhưng trước đó, anh phải làm phần việc của mình: tìm ra sự thật, bằng chứng cứ, không bằng suy đoán.
Oanh thu dọn báo chí, cô nhìn Khang.
- Bước tiếp theo là gì?
- Chúng ta sẽ đọc kỹ điều lệ quỹ. - Khang đáp. - Tôi muốn hiểu rõ cơ chế hoạt động của nó, từng điều khoản, từng chữ. Vì trong những điều khoản đó, có thể ẩn chứa câu trả lời cho câu hỏi: vì sao ông không dám đối mặt, mà lại để tiền tự chuộc lỗi trong ba mươi năm.
Hai người rời thư viện khi trời đã về chiều. Trên đường về, Khang không ngừng nghĩ về năm 1996. Một năm bản lề, năm mà mọi thứ bắt đầu. Năm mà cha anh, ở đỉnh cao của quyền lực, đã gieo một hạt mầm mà ba mươi năm sau mới nảy mầm thành một khu rừng.
Và anh, con trai của ông, sẽ là người đầu tiên đi vào khu rừng đó.
Tối đó, Khang ngồi trong văn phòng, trước mặt là bản điều lệ quỹ mà phòng lưu trữ đã chuyển đến. Đây là bản trích lục đầy đủ hơn bản mà anh đã đọc hồi tháng mười hai, với nhiều điều khoản chi tiết mà trước đó anh chưa được xem.
Anh đọc từng điều, từng chữ, như một thám tử đang tìm kiếm manh mối trong một văn bản pháp lý khô khan. Và càng đọc, anh càng thấy rõ một điều: người soạn điều lệ này không phải là một luật sư bình thường. Đó là người hiểu rất rõ về tài chính, về luật doanh nghiệp, và về cách che giấu một bí mật trong những điều khoản tưởng chừng vô hại.
Khang gọi điện cho Oanh.
- Ngày mai, chúng ta sẽ mổ xẻ điều lệ quỹ. Từng điều khoản một. Tôi có linh cảm rằng trong đó có những thứ mà chúng ta chưa nhìn ra.
- Em sẽ chuẩn bị. - Oanh đáp. - Và em cũng sẽ tìm hiểu về người đã soạn điều lệ này. Một văn bản tinh vi như vậy, chắc chắn không phải do một người vô danh viết ra.
Khang cúp máy, nhìn ra cửa sổ. Ngoài kia, đêm đã xuống. Năm 1996 đã qua đi ba mươi mốt năm, nhưng những quyết định được đưa ra trong năm đó vẫn đang ảnh hưởng đến hiện tại.
Và anh, ba mươi mốt năm sau, đang cố gắng hiểu những quyết định đó.