Di Chúc Thế Tử – Quyển 4: Kiểm Toán Máu - Chương 19: Kẻ Dựng Án Oan
Sáng sáu tháng một năm 2027, văn phòng Ban Kiểm soát chìm trong một bầu không khí căng thẳng khác thường. Trên bàn làm việc của Trần Vĩnh Khang, bản chụp…
Nội dung chương
Sáng sáu tháng một năm 2027, văn phòng Ban Kiểm soát chìm trong một bầu không khí căng thẳng khác thường. Trên bàn làm việc của Trần Vĩnh Khang, bản chụp quyết định đuổi việc bà Phạm Thị Lành năm 1995 được đặt ngay ngắn, bên cạnh là kính lúp và một cuốn sổ tay ghi chép. Nguyễn Hoàng Oanh ngồi đối diện, trước mặt cô là bản sao cuốn nhật ký, mở đến trang ghi về cuộc họp định mệnh.
- Hôm nay chúng ta sẽ trả lời câu hỏi: ai là người đã ký lệnh vu oan? - Khang nói, giọng anh trầm và chắc.
Oanh gật đầu, cô lật nhật ký đến trang đã đánh dấu.
- Theo nhật ký của mẹ anh, cuộc họp ép bà ký diễn ra vào ngày 12 tháng 11 năm 1995, tại văn phòng ban quản lý dự án giải tỏa. Tham dự có các thành viên ban quản lý, và mẹ anh là kế toán công trường được mời đến để ký vào danh sách bồi thường.
Khang đọc tiếp đoạn nhật ký mà Oanh chỉ:
"Hôm nay họ gọi tôi đến họp. Trên bàn là danh sách bồi thường đã được sửa đổi, với những con số mà tôi biết là không đúng. Họ yêu cầu tôi ký với tư cách kế toán công trường. Tôi từ chối. Họ đe dọa, họ quát tháo, nhưng tôi không ký. Tôi nói: 'Tôi không ký vào danh sách không đúng sự thật.'"
Oanh đọc tiếp những dòng nhật ký viết về cuộc họp, giọng cô chậm rãi:
"Họ nói nếu tôi không ký, tôi sẽ bị coi là chống đối chủ trương của công ty. Tôi nói tôi không chống đối chủ trương, tôi chỉ không ký vào những con số không đúng. Họ đập bàn, họ nói tôi là đàn bà không biết điều. Tôi đứng dậy, tôi nói: Tôi là kế toán, tôi chỉ ký vào những gì tôi tin là đúng. Rồi tôi bỏ ra ngoài."
Khang nghe, nắm tay anh siết chặt. Anh có thể tưởng tượng ra cảnh đó: một cô gái hai mươi lăm tuổi, đứng một mình trước cả một ban quản lý toàn đàn ông quyền lực, từ chối ký vào văn bản giả mạo. Sự can đảm đó, ba mươi năm sau, vẫn khiến anh nghẹn ngào.
- Mẹ tôi đã đúng. - Anh nói khẽ. - Và bà đã phải trả giá cho sự đúng đắn đó.
- Năm ngày sau cuộc họp, bà bị đình chỉ công tác. - Oanh tiếp lời. - Tám ngày sau nữa, có quyết định đuổi việc. Tốc độ xử lý nhanh đến bất thường, như thể mọi thứ đã được chuẩn bị sẵn.
Khang cầm kính lúp lên, soi kỹ chữ ký trên quyết định đuổi việc. Chữ ký này thuộc về người đứng đầu ban quản lý dự án giải tỏa năm đó, người có thẩm quyền ký các quyết định kỷ luật đối với nhân sự công trường.
- Chữ ký này... - Khang nói chậm rãi. - Thuộc về ban quản lý dự án, những người trực tiếp hưởng lợi từ chênh lệch bồi thường. Họ là người tổ chức đợt ép giá, họ là người sửa danh sách, và khi mẹ tôi từ chối ký, họ là người ra lệnh vu oan để bịt miệng bà.
Oanh tra cứu thông tin về các thành viên ban quản lý dự án năm 1995 trong hệ thống nhân sự cũ. Kết quả khiến cô thở dài.
- Đa phần đã nghỉ hưu hoặc qua đời. - Cô nói. - Người đứng đầu ban quản lý qua đời năm 2018. Hai phó ban, một người nghỉ hưu năm 2010 và đã mất năm 2022, một người còn sống nhưng đã ngoài tám mươi, sức khỏe yếu. Không còn ai để đối chất trực tiếp.
Oanh mở hồ sơ nhân sự cũ mà cô đã trích lục được, đọc cho Khang nghe.
- Trưởng ban quản lý dự án giải tỏa năm 1995, qua đời năm 2018 vì bệnh. Phó ban phụ trách tài chính, nghỉ hưu năm 2010, mất năm 2022. Phó ban phụ trách đền bù, còn sống, tám mươi ba tuổi, đang sống cùng con cháu ở quận 7, nhưng theo hồ sơ y tế, ông đã lẫn, không còn nhớ gì về chuyện cũ.
- Còn những người khác?
- Các chuyên viên, kế toán trong ban, đa phần đã nghỉ việc từ lâu, không còn liên lạc. Hồ sơ chỉ ghi đến đó.
Khang thở dài. Con đường đối chất trực tiếp đã khép lại. Nhưng anh không nản. Anh đã học được một điều trong suốt cuộc điều tra này: khi con người im lặng, giấy tờ sẽ lên tiếng. Và giấy tờ thì không bao giờ lẫn, không bao giờ quên.
Khang im lặng. Anh đã đoán trước điều này. Ba mươi năm là một khoảng thời gian đủ dài để xóa đi hầu hết những nhân chứng sống.
- Nhưng giấy tờ thì còn. - Anh nói, gõ nhẹ lên bản chụp quyết định đuổi việc. - Chữ ký của họ còn đây. Biên bản họp còn đây. Nhật ký của mẹ tôi còn đây. Giấy tờ đủ nói thay cho những người đã khuất.
Oanh gật đầu, cô hiểu ý anh. Trong những vụ án lịch sử, khi nhân chứng không còn, vật chứng sẽ lên tiếng.
- Có một điểm quan trọng mà chúng ta cần làm rõ. - Oanh nói. - Án oan này là sản phẩm của cả một bộ máy, không phải một cá nhân đơn lẻ. Ban quản lý dự án là người trực tiếp thực hiện, nhưng họ hành động trong một hệ thống cho phép, thậm chí khuyến khích việc ép giá và gian lận.
Khang suy nghĩ về điều này. Anh nhớ lại những gì mình đã tìm ra về ba thời kỳ thất thoát. Mỗi thời kỳ đều có một bộ máy riêng: năm 1995 là ban quản lý dự án giải tỏa, năm 2005 là các công ty sân sau của Vĩnh Đại, giai đoạn 2010-2015 là mê cung công ty vỏ bọc của Thục Đoan. Mỗi bộ máy đều hoạt động độc lập, nhưng tất cả đều phục vụ một mục đích chung: rút tiền khỏi công ty rồi đưa trở lại dưới dạng vốn.
- Em nói đúng. - Anh đáp. - Không thể đổ hết tội cho một cá nhân. Đây là vấn đề của cả hệ thống. Một hệ thống mà ở đó, việc ép giá dân nghèo, giả mạo chữ ký, vu oan người vô tội đều được coi là bình thường, là "cách làm việc".
Khang đứng dậy, đi đi lại lại trong phòng. Anh đang nghĩ về một điều mà anh chưa dám nói ra: nếu ban quản lý dự án năm 1995 dám làm những chuyện tày trời như vậy, thì phải có ai đó đứng sau bảo kê cho họ. Một ban quản lý cấp dự án không thể tự ý ép giá hàng trăm hộ dân, giả mạo chữ ký, vu oan kế toán, mà không có sự đồng ý, hoặc ít nhất là sự làm ngơ, từ cấp cao hơn.
Nhưng anh cũng biết, suy luận này chưa có chứng cứ trực tiếp. Và theo luật mà anh tự đặt ra cho mình, anh chỉ được kết luận từ những gì chứng cứ đã chứng minh. Mọi thứ khác, phải chờ.
- Chúng ta sẽ dừng ở đây. - Anh nói. - Kết luận của chúng ta là: án oan là sản phẩm của bộ máy ban quản lý dự án năm 1995, với động cơ bịt miệng nhân chứng. Không đổ tội cho cá nhân cụ thể nào ngoài những gì chữ ký đã chỉ ra, và không suy đoán về cấp cao hơn khi chưa có chứng cứ.
- Và hệ thống đó, ai là người tạo ra? - Oanh đặt câu hỏi, rồi cô chợt nhận ra mình đã đi quá xa, cô vội nói thêm. - Thôi, câu hỏi đó để sau. Bây giờ chúng ta tập trung vào những gì có thể chứng minh được.
Khang biết Oanh đang nghĩ đến ai. Người đứng đầu Vạn An năm 1995, người có quyền lực tuyệt đối, người mà không có sự đồng ý của ông thì không một ban quản lý nào dám làm những chuyện tày trời như vậy. Nhưng anh cũng biết, đây chưa phải lúc để đặt câu hỏi đó. Chứng cứ về vai trò cá nhân của cha anh, nếu có, sẽ phải chờ đến khi ông tự nói ra.
- Chúng ta sẽ không công bố vội. - Khang nói, chuyển chủ đề. - Hồ sơ minh oan cho mẹ tôi, cùng với sự thật về năm nghìn tỷ, sẽ được công bố tại Đại hội cổ đông ngày 15 tháng 1. Đó là thời điểm thích hợp nhất, khi tất cả các cổ đông đều có mặt, khi không ai có thể che giấu hay bóp méo sự thật.
Oanh đồng ý. Cô hiểu, trong cuộc chiến này, thời điểm công bố quan trọng không kém nội dung công bố. Công bố sớm, kẻ thù sẽ có thời gian chuẩn bị đối phó. Công bố đúng lúc, sự thật sẽ như một quả bom nổ giữa Đại hội, không ai kịp trở tay.
- Còn chín ngày nữa. - Oanh nói, nhìn lịch. - Chín ngày để hoàn tất mọi thứ.
Oanh lấy lịch ra, đánh dấu ngày 15 tháng 1.
- Trong chín ngày này, chúng ta phải làm ba việc. Một, hoàn tất hồ sơ minh oan với kết luận giám định chữ viết. Hai, hoàn tất bảng tính về Quỹ Tín Thác và năm nghìn tỷ. Ba, chuẩn bị kịch bản công bố tại Đại hội, đảm bảo không có kẽ hở nào để đối phương phản công.
- Và một việc nữa. - Khang bổ sung. - Giữ bí mật tuyệt đối. Ngoài hai chúng ta, không ai được biết về tờ trình từ chối ký và kế hoạch công bố. Phe họ Lê đang rình rập từng bước đi của chúng ta. Nếu họ biết trước, họ sẽ tìm cách phá hoại.
Khang đứng dậy, đi đến bên cửa sổ. Ngoài kia, Sài Gòn đang vào những ngày đầu năm mới, không khí Tết đã thoang thoảng trên những con phố.
- Chín ngày. - Anh lặp lại. - Đủ để chúng ta hoàn tất hồ sơ minh oan, và đủ để tôi tìm hiểu về năm 1996, năm mà cha tôi lập Quỹ Tín Thác.
Oanh nhìn anh, ánh mắt cô đầy thắc mắc.
- Anh nghĩ giữa vụ án oan năm 1995 và việc lập quỹ năm 1996 có liên quan?
- Tôi không biết. - Khang thành thật. - Nhưng thời điểm quá trùng hợp. Một năm sau khi mẹ tôi bị vu oan và đuổi việc, cha tôi lập một quỹ "phát triển cộng đồng". Tôi cần tìm hiểu xem năm 1996 đã xảy ra chuyện gì, và vì sao ông lại làm vậy.
Hai người thu dọn tài liệu. Trước khi rời văn phòng, Khang nhìn lại bản chụp quyết định đuổi việc một lần nữa. Chữ ký trên đó, dù đã mờ theo thời gian, vẫn còn đó như một lời tố cáo câm lặng.
Anh thầm nói với những kẻ đã ký vào tờ giấy đó, dù họ còn sống hay đã khuất: các người đã thắng trong ba mươi năm, bằng cách bịt miệng một người phụ nữ vô tội. Nhưng bây giờ, sự thật đã trở lại. Và lần này, các người sẽ không thể bịt miệng nó được nữa.
Oanh nhìn anh, rồi cô nói khẽ:
- Em có một giả thuyết. Có thể năm 1996, cha anh đã biết về vụ án oan. Có thể ông đã biết mẹ anh vô tội. Và việc lập quỹ là cách ông chuộc lỗi theo cách của riêng ông: không công khai, không thừa nhận, nhưng dùng tiền để làm một việc âm thầm trong ba mươi năm.
Khang nhìn cô, ánh mắt anh phức tạp.
- Có thể. Nhưng đó chỉ là giả thuyết. Và tôi sẽ không kết luận gì về cha tôi cho đến khi tôi có chứng cứ. Hoặc cho đến khi chính ông nói ra.
Một ngày nữa sắp qua. Trên lịch, ô ngày 15 tháng 1 được khoanh đỏ đang đến gần hơn bao giờ hết, như tiếng trống thúc giục trước giờ xung trận.