GÁC CHUÔNG CUỐI TRỜI - Chương 10: Tieng cay khoc
Xe khách phanh gấp trước một ngã ba đất đỏ, nơi con đường nhựa cắt ngang một lối mòn dẫn vào rừng. Mạnh mở mắt. Cửa kính xe phủ một lớp bụi mỏng đã khô…
Nội dung chương
Xe khách phanh gấp trước một ngã ba đất đỏ, nơi con đường nhựa cắt ngang một lối mòn dẫn vào rừng. Mạnh mở mắt. Cửa kính xe phủ một lớp bụi mỏng đã khô từ chặng Đắk Nông, anh đưa tay lau một vệt mờ và nhìn ra ngoài. Trời đã tắt nắng, chỉ còn một vệt sáng cam lịm trên đỉnh đồi xa. Bên ngoài, tán điều đen kịt trong gió, và mùi đất ẩm bốc lên từ những vũng nước đọng ven đường. Gã tài xế quay xuống, nói với giọng lơ đãng như đã thuộc lòng câu này: "Đắk Lắk. Ai xuống thì xuống."
K'Lia đứng dậy từ dãy ghế sau, xách túi vải bước ra cửa. Cô không ngoái lại gọi Mạnh. Anh tự đứng lên, vai còn mỏi vì cơn rét ở ngôi miếu Đắk Nông chưa tan hẳn, chân hơi chếnh choáng khi bước xuống bậc xe. Đất dưới chân anh mềm và đỏ quạch. Bụi bám vào giày, vào ống quần, vào từng kẽ tay.
Xe khách rồ máy bỏ đi, để lại hai người đứng bên lề đường với tiếng côn trùng bắt đầu râm ran trong bụi cỏ. K'Lia chỉnh lại quai túi, mắt nhìn về phía con đường mòn khuất sau hàng cà phê thấp. Cô nói mà không quay đầu: "Đi thêm một quãng nữa. Tôi muốn anh nghe một thứ."
Mạnh đi theo. Lối mòn hẹp, hai bên là những gốc cà phê già đã bỏ hoang, lá khô dính bụi đỏ và những trái chín rụng đen nhánh dưới gốc. Bước chân họ dẫm lên cành gãy, tiếng gãy khô vọng vào im lặng của rừng. K'Lia dẫn đường bằng một nhịp điệu quen thuộc. Cô không rẽ sai lần nào. Cứ mỗi khúc quanh, bóng cây lại dày hơn một chút, cho đến khi con đường mất hẳn và chỉ còn lối đi mòn giữa những tảng đá bazan nứt vỡ.
Rừng ở đây là rừng tạp. Cây dầu, cây điều, cây bằng lăng mọc xen với những bụi le dại và dây leo chằng chịt. Không cao vút và tối tăm như rừng già, nhưng cũng đủ để che khuất bầu trời đang tím dần. Mạnh nghe thấy tiếng nước chảy đâu đó rất gần. Một con suối nhỏ, có lẽ chỉ rộng chừng vài gang tay, len qua khe đá và biến mất sau lớp lá mục.
K'Lia dừng lại trước một cây bằng lăng cổ thụ. So với những cây khác trong rừng tạp này, nó không quá lớn. Thân cây chừng một người ôm, vỏ xù xì màu xám trắng, trên thân có những vết nứt dọc như vết dao cắt đã lành từ lâu. Tán lá rộng, nhưng thưa. Vài cành khô quắt queo giữa những chùm lá non. Dưới gốc, rễ cây trồi lên khỏi mặt đất thành từng búi, phủ đầy rêu xanh và địa y trắng mốc.
Cô đứng im trước gốc cây, hai tay buông thõng, mắt nhìn lên tán lá như nhìn một khuôn mặt rất quen. Gió thổi từ phía đồi xuống, làm những chiếc lá bằng lăng rung lên thành một âm thanh rất nhẹ, như tiếng thở của một người đang ngủ không yên.
"Năm tôi mười ba tuổi, tôi theo ama vào rừng tìm mật ong và bị lạc." K'Lia bắt đầu nói, giọng thấp và chậm như một dòng suối cạn. "Tôi đi lạc suốt một ngày một đêm. Không có nước, không có gì ăn, chỉ có tiếng côn trùng và tiếng gió. Đêm đó tôi ngồi dưới một gốc cây và nghĩ mình sẽ chết. Nhưng tôi không chết. Tôi nghe thấy một tiếng rất nhỏ dẫn tôi ra suối. Lúc đó tôi không biết đó là gì. Nó giống như tên mình được gọi từ trong đất. Tôi đi theo tiếng đó và tìm thấy nước."
Cô dừng lại, đưa tay chạm vào vỏ cây. Những ngón tay cô miết nhẹ lên một đường nứt dài, chậm rãi như người ta sờ vào vết sẹo cũ trên da thịt mình. "Sau này tôi mới biết đó là tiếng của cây. Từ đó tôi nghe được chúng. Những cây già, những cây nhỏ, những cây đang chết, những cây đang mọc. Có cây khóc. Có cây hát. Có cây chỉ im lặng và giữ hơi thở trong thân mình như một người già nín thở chờ mùa mưa tới."
Cô quay sang nhìn Mạnh. Trong ánh sáng le lói cuối cùng của ngày, mắt cô ướt và tối. "Nhưng có một cây mà tôi không bao giờ nghe rõ được. Cây này." Cô vỗ nhẹ vào thân bằng lăng. "Mỗi lần tôi đứng đây, tôi chỉ nghe thấy một thứ lẫn trong tiếng gió, như có ai đó đang nói rất khẽ, rất nhanh, rồi biến mất. Tôi không hiểu được lời. Tôi chỉ cảm thấy... ấm. Như có ai đặt tay lên đầu tôi rồi bỏ đi rất nhanh."
K'Lia nuốt nước bọt. Cổ họng cô chuyển động khẽ. "Tôi muốn anh thử xem. Anh nghe được lời cầu của người chết. Có thể anh sẽ nghe được thứ mà tôi không nghe được."
Mạnh không hỏi lại. Anh bước lên trước, đứng đối diện với thân cây. Mùi từ vỏ cây bằng lăng thoát ra - một thứ mùi khô, hơi đắng, pha lẫn với mùi nhựa ứa ra từ vết nứt cũ. Anh đưa tay trái lên, lòng bàn tay áp vào lớp vỏ xù xì. Những ngón tay anh chạm vào địa y mềm và ẩm. Mạnh nhắm mắt.
Ban đầu chỉ là cảm giác của thân cây: lạnh, ráp, sống. Nhịp đập của mạch gỗ chậm hơn nhịp tim người rất nhiều, nhưng anh cảm thấy được nó. Một thứ chuyển động sâu và đều đặn, như máu chảy trong huyết quản của một người khổng lồ đang ngủ. Rồi cảm giác đó lùi dần, nhường chỗ cho một thứ khác.
Một giọng nói vọng ra từ trong lõi gỗ.
Không phải giọng của cây. Một giọng phụ nữ, trẻ, rất yếu, đang cầu nguyện bằng tiếng Ê Đê. Mạnh không hiểu từng chữ, nhưng anh hiểu được ý nghĩa của lời cầu - cái cách mà mọi Thính Nhân đều hiểu, vì lời cầu cuối cùng không nói bằng ngôn ngữ, mà nói bằng ý muốn cuối cùng còn buộc vào đời sống.
"Xin cho con gái tôi nghe được tiếng rừng. Xin cho K'Lia nghe được tiếng của cây, của đất, của nước. Để nó không bao giờ bị lạc nữa. Để nó hiểu rừng như hiểu tiếng mẹ. Để rừng giữ nó lại."
Trong lời cầu, một cơn đau ập tới. Mạnh thấy bắp chân phải của mình nóng rực lên như bị một que sắt nung dí vào. Chất độc lan dọc theo tĩnh mạch, lên đùi, lên bụng. Tim anh đập chậm lại, hơi thở ngắn và khó nhọc. Anh cảm thấy mình đang nằm trên nền lá mục, giữa rừng, một mình, bàn tay nắm chặt một chiếc vòng cườm và một nắm lá thuốc đã nhàu nát. Xung quanh chỉ có tiếng côn trùng và tiếng gió. Không có ai. Không có ai để nghe lời cầu này ngoài cây bằng lăng già đang cúi xuống nhìn bà.
Người phụ nữ đó đang chết. Bà bị rắn lục cắn khi đi hái thuốc trong rừng. Bà biết mình không về kịp buôn. Bà không cầu cho mình sống. Bà cầu cho con gái nhỏ ở nhà - K'Lia, mười ba tuổi, vừa bị lạc trong rừng một tuần trước đó - có thể nghe được tiếng của rừng để không bao giờ phải sợ hãi như bà lúc này.
Cơn đau xiết lên ngực. Mạnh thấy phổi mình nghẹt lại, lưỡi sưng và cứng, mắt mờ đi. Anh ngã khụy xuống, tay vẫn giữ trên thân cây. Mồ hôi lạnh túa ra trên trán, trên gáy, trên sống lưng. Anh cảm nhận được toàn bộ hai giờ cuối cùng của người phụ nữ đó: cơn sốt, cơn khát, nỗi sợ. Cuối cùng là một sự buông bỏ rất nhẹ, như bà đã làm xong việc duy nhất còn có thể làm trước khi nhắm mắt.
Lời cầu tắt. Cơn đau rút đi như một cơn sóng vừa tràn qua. Mạnh há miệng thở dốc, tay vẫn bám vào vỏ cây. Đầu gối anh chạm đất, nhưng anh không buông tay ra. Anh giữ nguyên tư thế đó một lúc lâu, cho đến khi nhịp tim trở lại bình thường và bắp chân phải chỉ còn là một cơn ngứa rát âm ỉ.
K'Lia đứng sau lưng anh, không nói gì. Cô đã thấy anh run lên. Cô đã thấy tay anh siết chặt vào vỏ cây cho đến khi những đốt ngón tay trắng bệch. Cô đã thấy mồ hôi chảy dọc thái dương anh và rơi xuống lớp rêu dưới gốc bằng lăng.
Mạnh rút tay về, từ từ đứng dậy. Anh quay lại nhìn K'Lia. Mặt anh còn ướt mồ hôi, nhưng mắt đã tỉnh. Trong đôi mắt đó, K'Lia thấy một thứ mà cô chưa từng thấy trước đây: sự chắc chắn. Không phải sự chắc chắn của một người đã hiểu mọi điều, mà là của một người vừa tìm thấy một mảnh ghép quan trọng và biết mình phải nói ra, dù mảnh ghép đó sắc đến mức có thể cứa vào tay người khác.
"Cây này giữ lời cầu cuối cùng của mẹ cô." Anh nói, giọng khàn và trầm. "Bà không cầu cho mình. Bà cầu cho cô."
K'Lia đứng im. Mặt cô không biến sắc. Chỉ có những ngón tay đang buông thõng bên hông bỗng co lại, nắm chặt lấy vạt áo.
"Bà bị rắn cắn trong rừng. Bà biết mình không về được. Lời cuối cùng của bà là: xin cho K'Lia nghe được tiếng rừng. Để cô không bao giờ bị lạc nữa. Để rừng giữ cô lại."
Mạnh dừng một nhịp, nhìn vào mắt cô. "Cô nghe được tiếng cây không phải vì cô sinh ra trong rừng. Cô nghe được vì mẹ cô đã trả bằng mạng sống của mình cho cái quyền đó."
Gió lại nổi. Lá bằng lăng rung lên thành một thứ âm thanh rất nhỏ, như tiếng thở của một người đã chờ đợi rất lâu và cuối cùng cũng được buông bỏ. K'Lia vẫn đứng im. Mắt cô mở to, nhìn vào thân cây sau lưng Mạnh. Cô nhìn những vết nứt dọc trên vỏ, những mảng địa y trắng mốc, những chùm rễ trồi lên khỏi đất như những bàn tay đang níu giữ một lời cầu cũ. Cô nhìn cây bằng lăng già mà cô đã đứng dưới gốc hàng trăm lần suốt mười hai năm qua, mỗi lần đều nghe thấy hơi ấm của mẹ mà cô không hiểu nổi.
Bây giờ cô đã hiểu.
Đó là hơi ấm của lời cầu cuối cùng. Hơi ấm của mẹ cô, vẫn còn nằm lại trong thớ gỗ, đã chờ cô suốt mười hai năm để có người nói ra cho cô biết.
K'Lia bước lên một bước, rồi một bước nữa. Cô đi vòng qua Mạnh, đến trước gốc cây, và áp cả hai lòng bàn tay vào vỏ. Người cô không run. Cô nhắm mắt lại, và lần đầu tiên sau mười hai năm, cô nghe rõ lời của mẹ mình. Không phải qua tiếng cây. Qua chính ký ức mà cô vừa được trao lại.
Hai dòng nước mắt chảy xuống má cô. Chúng chảy chậm, nặng, như hai giọt nhựa cây rỉ ra từ vết cắt trên thân gỗ. Cô không lau đi. Cô đứng đó, hai tay ôm lấy thân bằng lăng, trán tựa vào lớp vỏ xù xì, và cô khóc. Tiếng khóc của cô không thành lời. Nó chỉ là những tiếng nấc ngắt quãng, những tiếng thở gấp, và một cái tên được gọi rất khẽ bằng tiếng Ê Đê - tên của mẹ cô, mà Mạnh không hiểu nhưng anh biết đó là một lời gọi.
Anh đứng lùi lại vài bước, quay mặt đi. Anh nhìn về phía con đường mòn đã tối hẳn, nơi tiếng côn trùng đã át mất tiếng gió. Anh không nói gì, không lại gần. Anh hiểu rằng có những điều một người phải nhận lấy một mình, và sự hiện diện của kẻ khác chỉ làm nó thêm nặng.
Một lúc lâu sau, tiếng khóc ngừng. K'Lia buông tay khỏi cây, lùi lại một bước. Mắt cô đỏ hoe, sưng và ướt, nhưng giọng cô đã trở lại bình thường - cái giọng thẳng và chắc mà Mạnh đã quen từ ngày đầu gặp cô ở nhà thờ Đức Bà.
"Cảm ơn mẹ." Cô nói bằng tiếng Kinh, rành rọt từng chữ, như cô muốn người sau lưng mình cũng nghe thấy. "Con đã nghe được. Con đã nghe được mẹ."
Cô quay lại. Đôi mắt sưng đỏ nhìn thẳng vào Mạnh. "Tôi không biết mình phải trả món nợ này thế nào. Mẹ tôi chết để tôi có thể nghe tiếng rừng. Tôi đã nghe được mười hai năm. Mười hai năm nay tôi chỉ biết giận, biết kiện, biết chạy. Tôi chưa bao giờ ngồi xuống và hỏi: tại sao mình nghe được."
Cô đưa tay lau nước mắt bằng mu bàn tay. "Bây giờ tôi biết rồi. Tôi nghe được vì mẹ tôi đã cầu cho tôi nghe. Và nếu tôi không làm gì để giữ cái rừng này, thì mẹ tôi đã chết vô ích."
Mạnh không đáp. Anh nhìn cô, và trong thoáng chốc anh thấy một người khác. Chẳng phải một nhà hoạt động môi trường, chẳng phải một cô gái Ê Đê bướng bỉnh với đơn từ và chữ ký. Anh thấy một đứa trẻ mười ba tuổi vừa được mẹ trả lời sau mười hai năm im lặng. Và đứa trẻ đó không gục xuống. Nó đứng dậy, lau mặt, và đi tiếp.
K'Lia cúi xuống nhặt túi vải dưới gốc cây. Cô rút ra một chiếc vòng cườm cũ - thứ duy nhất mẹ cô để lại. Cô đeo nó vào cổ tay, siết nhẹ, rồi quay lưng về phía cây bằng lăng.
"Đi thôi." Cô nói. "Cây Cầu Nguyện còn đang chờ."
Cô bước đi trước, theo lối mòn dẫn sâu hơn vào rừng. Bóng cô nhỏ dần giữa những thân cây và bụi le. Mạnh đi theo sau, im lặng. Tay trái anh vẫn còn hơi tê vì cơn đau ban nãy, nhưng anh không xoa nó. Anh để mặc cơn tê đó, như một lời nhắc rằng mỗi lời cầu được đáp đều có cái giá của nó, và cái giá đó không bao giờ trả xong trong một ngày.
Phía trước, K'Lia bước đi bằng một nhịp chân khác. Chậm hơn, nặng hơn, nhưng không còn vội vã như trước. Cô không còn là người đi kiếm tìm câu trả lời cho một câu hỏi cũ. Cô đã có câu trả lời. Câu trả lời đó làm cô vỡ ra thành từng mảnh. Nó cũng ráp cô lại theo một cách khác: cách của một người vừa biết mình được yêu bằng cả mạng sống, và món nợ đó chỉ có thể trả bằng cách sống tiếp.
Gió rừng nổi lên, mang theo tiếng cây khóc từ rất xa - một âm thanh mỏng và dài, lẫn trong tiếng lá rung và tiếng côn trùng. Lần này, K'Lia nghe rất rõ. Cô không dừng lại. Cô chỉ siết chặt chiếc vòng cườm trên cổ tay, và đi tiếp vào bóng tối của rừng, nơi Cây Cầu Nguyện đang đứng giữa những lời cầu chưa được đáp.