HÌNH THIÊN KHÔNG ĐẦU NÚI THƯỜNG DƯƠNG - Chương 1: Cổng Hầm Dưới Mây Giông
Sáng ngày 6 tháng 10 năm 2026, chiếc xe bán tải chở Lý Thừa Ân leo hết con dốc đất cuối cùng thì mây đã sà xuống ngang sườn núi Thường Dương. Mây không…
Nội dung chương
Sáng ngày 6 tháng 10 năm 2026, chiếc xe bán tải chở Lý Thừa Ân leo hết con dốc đất cuối cùng thì mây đã sà xuống ngang sườn núi Thường Dương. Mây không trắng mà xám chì, cuộn thấp đến mức cột đèn pha ở cổng công trường phải bật giữa ban ngày. Tài xế tắt máy, chỉ tay về phía bãi đất san phẳng rộng như một sân bóng nằm ép vào chân núi, mặt bằng của dự án hầm mà Lý Thừa Ân vừa ký hợp đồng khảo sát cứu hộ ba ngày trước.
Anh bước xuống xe, ủng lún nhẹ vào lớp đất ẩm sau cơn mưa đêm qua. Mùi dầu máy, mùi sắt gỉ và mùi đất núi ướt trộn vào nhau, ngai ngái. Bên trái bãi là dãy lán tôn của ban điều hành. Bên phải là bãi tập kết ống thép và những cuộn cáp điện quấn quanh tang gỗ to như thùng phuy. Tiếng máy phát điện gầm đều ở góc xa, át cả tiếng gió luồn qua khe núi.
Vương Thiết Sơn đã đứng chờ sẵn ở bậc thềm lán điều hành. Ông năm mươi ba tuổi, vai rộng, áo khoác công trường bạc màu ở hai bên tay áo, mũ bảo hộ trắng cầm ở tay trái thay vì đội lên đầu. Ông bắt tay Lý Thừa Ân bằng bàn tay khô và rất chặt, rồi không vòng vo lấy một câu xã giao thừa.
- Anh Ân, tôi chờ anh từ hôm qua. Dưới hầm có chuyện không chờ được thêm tuần nào nữa đâu.
- Tôi đọc hồ sơ chuyển phát nhanh rồi. Tiến độ chậm hai tuần, tầng đá cứng hơn dự toán ban đầu. Còn gì trong hồ sơ chưa ghi không, anh Sơn?
Vương Thiết Sơn nhìn về phía miệng hầm, nơi vòm bê tông phun mới hoàn thành một nửa, miệng hầm há ra đen ngòm như một cái hốc lớn nuốt ánh sáng. Ông hạ giọng, dù quanh đó chẳng có ai đứng gần.
- Có những thứ kỹ sư họ không chịu ghi vào giấy. Ghi vào thì cấp trên hỏi bằng chứng, mà bằng chứng thì không có. Anh xuống tận nơi nhìn một vòng rồi hẵng phán.
Lý Thừa Ân đeo mũ bảo hộ vàng mà nhân viên trực cổng đưa, rồi theo Vương Thiết Sơn đi qua sân bãi. Dọc đường, ông chỉ cho anh trạm trộn bê tông và dãy nhà ở của công nhân nằm lùi về phía triền dốc phía đông. Hơn hai trăm con người ăn ở tại chỗ này, và mọi sinh hoạt đều xoay quanh cái miệng hầm kia.
Đứng trước miệng hầm, cảm giác đầu tiên của Lý Thừa Ân là lạnh. Không phải cái lạnh của gió núi tháng mười, mà là luồng hơi phả ra từ trong lòng núi, ẩm và nặng, mang theo mùi đá nghiền và mùi nước ngầm lâu ngày không thấy mặt trời. Đèn chiếu sáng trong hầm đã bật, nhưng ánh sáng chỉ đi được vài chục mét rồi bị bóng tối nuốt dần, như thể trong đó không phải một đường hầm thẳng mà là một cổ họng cong.
- Hầm đã khoan được bao nhiêu mét rồi? - Lý Thừa Ân hỏi.
- Bảy trăm bốn mươi mét tính từ miệng này. Thiết kế phải xuyên ba nghìn hai trăm mét mới sang được sườn bên kia. Hai tháng đầu khoan rất ngọt, ngày nào cũng vào được mười hai đến mười bốn mét. Từ đầu tháng chín, mũi khoan bắt đầu khựng. Có ngày chỉ vào được chưa đầy hai mét.
Người trả lời là Triệu Kiến Quốc, kỹ sư trưởng khoan hầm, vừa bước tới từ phía trạm điều khiển đặt cạnh miệng hầm. Ông bốn mươi sáu tuổi, đeo kính gọng kim loại, tay cầm một tập bản vẽ cuộn tròn đã quăn mép vì ẩm. Ông gật đầu chào Lý Thừa Ân, ánh mắt có phần dò xét, kiểu nhìn của người làm kỹ thuật thuần túy dành cho một chuyên gia khảo cổ được mời tới giữa lúc công trường đang rối.
- Anh Triệu, cho tôi xem mặt cắt của đoạn đang khựng. - Lý Thừa Ân nói. - Tôi muốn biết mũi khoan đang nằm trong tầng đá gì.
Triệu Kiến Quốc trải bản vẽ lên nắp thùng dụng cụ ngay tại chỗ. Ngón tay ông lướt qua những đường đồng mức chi chít, dừng lại ở một khoanh màu đỏ được tô bằng bút dạ quang, nằm sâu phía trước gương hầm hiện tại chừng vài chục mét.
- Ban đầu địa chất dự báo đoạn này là đá sa thạch xen phiến sét, khoan không khó. Khoan vào mới biết không phải. Đá ở đây cứng lên bất thường, lại lẫn những vỉa màu đỏ sẫm mà máy phân tích nhanh cho kết quả rất lạ. Mũi khoan hợp kim mòn nhanh gấp ba lần bình thường. Chúng tôi đã thay hai mũi trong vòng mười ngày.
Lý Thừa Ân cúi sát xuống bản vẽ. Khoanh đỏ ấy nằm đúng trên trục tuyến thiết kế, không lệch đi đâu được. Muốn xuyên núi, mũi khoan bắt buộc phải đi qua nó. Anh hỏi về lõi mẫu đã lấy được ở đoạn đá đỏ, và Triệu Kiến Quốc lắc đầu, nói lõi lấy lên cứ vỡ vụn thành từng mảnh nhỏ, không giữ được nguyên khối để gửi đi giám định tử tế. Câu trả lời ấy làm anh im lặng vài giây. Lõi vỡ vụn có thể do đá nứt nẻ tự nhiên, cũng có thể do trong đá có một chất lạ mà địa chất hiện đại chưa gọi tên được trong báo cáo.
Hà Tĩnh Nghi tới sau cùng, ôm theo một máy tính bảng bọc vỏ chống sốc. Cô ba mươi mốt tuổi, phụ trách giám sát camera và an toàn lao động trong hầm, tóc buộc gọn sau gáy, giọng nói nhanh và rõ như người quen đọc số liệu thành tiếng.
- Chào anh Ân. Em là Tĩnh Nghi. Toàn bộ camera trong hầm, camera nhiệt ở gương hầm và hệ thống cảm biến khí đều qua tay em. Anh cần xem lại đoạn ghi nào, cứ nói em trích xuất.
- Tốt. Việc đầu tiên tôi cần là nhật ký ca khoan của hai tuần gần nhất, kèm giờ giấc cụ thể. Việc thứ hai là tôi muốn tự xuống hầm một chuyến ngay chiều nay, đi bộ tới gương hầm, không ngồi xe cơ giới.
Vương Thiết Sơn nhíu mày.
- Đi bộ vào bảy trăm mét trong hầm đang thi công không phải chuyện dạo chơi đâu anh. Xe điện chạy tuyến cố định, sao phải đi bộ?
- Ngồi xe thì chỉ thấy những gì đèn xe chiếu tới. Đi bộ chậm, tôi nghe được tiếng của hầm, ngửi được mùi của đá, và nhìn được vách hầm ở khoảng cách một cánh tay. Khảo sát cứu hộ khác với khảo sát trên giấy ở chỗ đó, anh Sơn.
Triệu Kiến Quốc nghe vậy thì gật đầu rất khẽ. Ông cuốn bản vẽ lại, ra hiệu cho Hà Tĩnh Nghi đi lấy bộ đàm và đèn pin dự phòng. Hà Tĩnh Nghi kiểm tra từng món đồ bảo hộ, đọc to tên thiết bị và nghe Lý Thừa Ân xác nhận lại, một thủ tục mà cô làm không sót một chữ.
Đoàn bốn người bước qua miệng hầm lúc gần trưa, khi mây ngoài trời càng lúc càng dày. Bên trong hầm, nhiệt độ thấp hơn bên ngoài dễ chừng sáu bảy độ. Nước rỉ từ vòm hầm nhỏ xuống rãnh thoát nước hai bên, gây nên thứ âm thanh tí tách không bao giờ dứt. Vách hầm đoạn đầu đã phun bê tông, nhưng càng vào sâu, phần đá nguyên trạng lộ ra càng nhiều, sần sùi và ẩm ướt.
Lý Thừa Ân đi chậm, thỉnh thoảng dừng lại, áp lòng bàn tay lên vách đá. Đá lạnh và rung rất nhẹ dưới tay anh, cái rung truyền từ máy khoan ở xa, hoặc từ xe cơ giới chạy ở đoạn hầm phía sau. Anh để ý thấy càng vào sâu, màu đá càng sẫm lại. Từ xám nhạt chuyển sang xám nâu, rồi lác đác xuất hiện những đốm đỏ như vết gỉ sắt thấm lâu năm trong đá. Anh dừng lại ở một đốm đỏ lớn bằng bàn tay, lấy đèn pin rọi sát vào.
- Đoạn này bắt đầu có vỉa đỏ rồi sao? - Anh hỏi.
- Đây mới là rìa ngoài thôi. - Triệu Kiến Quốc đáp. - Vào tới gương hầm, anh sẽ thấy cả gương đá đỏ lên từng mảng. Công nhân dưới này gọi vui là đá đổ mồ hôi máu. Tôi không thích cách gọi đó, nhưng cấm mãi họ vẫn gọi.
Tiếng gọi ấy làm Lý Thừa Ân khựng lại một nhịp. Trong nghề khảo cổ, những cái tên dân gian mà thợ đặt cho địa tầng thường không phải chuyện đùa vô cớ. Người làm việc hằng ngày với đá đôi khi cảm nhận được một dấu hiệu lạ trước khi máy móc đo ra con số. Anh không nói suy nghĩ ấy thành lời. Anh chỉ ghi nhớ vị trí đốm đỏ đầu tiên theo số cọc sơn trắng trên vách hầm, rồi tiếp tục đi.
Tới gương hầm, giàn khoan khổng lồ chiếm gần hết chiều ngang đường hầm, cần khoan chĩa thẳng vào mặt đá. Công nhân đang thay đầu mũi, tiếng cờ lê va vào thép vang lên khô khốc. Bụi đá lơ lửng trong không khí, gặp ánh đèn thành một lớp sương mờ màu xám đỏ. Mặt đá ở gương hầm quả thật khác hẳn: đỏ sẫm từng mảng lớn, xen những vệt đen như tro bị nén chặt qua ngàn đời.
Lý Thừa Ân đứng lặng trước gương đá một lúc lâu. Anh lấy từ túi áo ngực ra một cuốn sổ tay bìa vải, ghi mấy dòng ngắn bằng bút chì. Ngày tháng. Vị trí cọc. Màu đá. Mùi trong không khí, mà anh ghi là mùi tanh nhẹ, giống mùi sắt ướt. Vương Thiết Sơn đứng cạnh, nhìn anh ghi chép, rồi nói câu mà có lẽ ông đã giữ trong bụng từ lúc đón anh ở cổng.
- Ban giám đốc thuê anh về là để khẳng định đoạn đá này đào tiếp được, anh Ân ạ. Họ cần một chữ ký khảo cổ nói rằng dưới này không có di tích gì đáng dừng thi công. Anh hiểu vị trí của mình chứ?
- Tôi hiểu vị trí của chữ ký của tôi hơn anh tưởng. - Lý Thừa Ân đáp, không ngẩng lên khỏi sổ. - Tôi ký cái gì, tôi chịu cái đó trước pháp luật. Nếu dưới này chỉ là đá cứng bình thường, tôi ký cho đào tiếp trong một tuần. Còn nếu không phải, thì dù ai thuê, tôi cũng không ký bừa.
- Vậy thì anh cứ nhìn cho kỹ vào. Tôi là chỉ huy trưởng, tôi chỉ cần sự thật để còn biết đường bảo vệ người của tôi.
Câu nói ấy khiến Lý Thừa Ân ngẩng lên nhìn thẳng vào Vương Thiết Sơn. Anh gấp sổ lại, bỏ vào túi, và đưa ra đề nghị đầu tiên của mình với tư cách chuyên gia khảo sát cứu hộ.
- Chiều nay tôi lập phòng làm việc ở phòng mẫu tạm. Ngày mai tôi bắt đầu khoanh vùng khảo sát quanh miệng hầm và các hố thăm dò cũ. Trong lúc tôi chưa có kết luận, mọi ca khoan vẫn chạy theo kế hoạch của anh, tôi không can thiệp. Nhưng có một điều kiện: bất cứ vật gì đào lên từ đoạn đá đỏ, dù chỉ là một mảnh vỡ bằng móng tay, cũng phải đưa về phòng mẫu, không được vứt vào bãi thải.
Vương Thiết Sơn gật đầu ngay, và Triệu Kiến Quốc cũng gật theo, dù chậm hơn nửa nhịp. Hà Tĩnh Nghi đã mở máy tính bảng, ghi điều kiện ấy vào biên bản làm việc điện tử của ngày đầu tiên. Bốn người quay ra cửa hầm khi ca chiều chuẩn bị đổi người, bước chân dội tiếng trên nền đá ướt, và phía sau lưng họ, gương đá đỏ sẫm im lìm trong bụi, như một con mắt nhắm nghiền chưa chịu mở.