HÌNH THIÊN KHÔNG ĐẦU NÚI THƯỜNG DƯƠNG - Chương 3: Kiếm Đồng Tiền Và Chuông Đồng
Sáng ngày 7 tháng 10, phòng mẫu tạm của đoàn khảo sát được dọn ra từ một gian kho cũ ở dãy lán phía tây công trường. Phòng rộng chừng hai mươi mét vuông,…
Nội dung chương
Sáng ngày 7 tháng 10, phòng mẫu tạm của đoàn khảo sát được dọn ra từ một gian kho cũ ở dãy lán phía tây công trường. Phòng rộng chừng hai mươi mét vuông, kê ba bàn thép dài, một tủ hồ sơ sắt có khóa, và dãy kệ gỗ đựng các khay mẫu đá đã đánh số của đội địa chất. Hồ Mỹ Lệ đã tới từ sớm, lau sạch mặt bàn chính, trải lên đó một tấm vải xám không xơ, và đặt sẵn cuốn sổ hiện vật bìa cứng còn mới nguyên.
Lý Thừa Ân mang vào hai chiếc hộp. Một hộp gỗ dài bọc vải nhung đỏ đã sờn ở các góc, và một hộp nhựa cứng màu xám có quai xách, là hành trang nghề mà anh mang theo trong mọi chuyến khảo sát có yếu tố tâm linh. Hà Tĩnh Nghi cũng có mặt, không phải vì tò mò, mà vì Vương Thiết Sơn yêu cầu mọi hiện vật mang vào khu vực công trường đều phải có thêm một người thứ ba chứng kiến khi kiểm kê, đề phòng sau này tranh cãi về thất lạc.
- Trước khi mở hộp, tôi nói rõ nguyên tắc. - Lý Thừa Ân đặt hai hộp lên tấm vải xám, giọng đều đều như đọc biên bản. - Ba món trong này không phải vũ khí, không phải đồ trưng bày. Chúng là dụng cụ nghề của tôi, và từ hôm nay chúng nằm trong quản lý chung của phòng mẫu. Ai muốn lấy ra khỏi phòng, phải ký sổ. Kể cả tôi.
Hồ Mỹ Lệ gật đầu, mở sổ hiện vật, ghi dòng đầu tiên bằng nét chữ tròn và rất rõ ràng: ngày giờ kiểm kê, người bàn giao, người tiếp nhận, người chứng kiến. Cô hai mươi chín tuổi, là trợ lý khảo cổ của đoàn, làm công tác quản lý hiện vật đã sáu năm, và có thói quen không tin vào trí nhớ của bất cứ ai, kể cả trí nhớ của chính mình.
Món đầu tiên được mở ra là thanh kiếm đồng tiền cổ. Hồ Mỹ Lệ đeo găng tay vải, nâng thanh kiếm lên bằng hai tay, đặt ngang trên tấm vải dưới ánh đèn bàn. Lưỡi kiếm không phải lưỡi thép. Thân kiếm được kết từ hàng chục đồng tiền xu cổ xâu qua một lõi đồng, các đồng tiền đã ngả màu xanh gỉ, mép mòn nhẵn, chữ Hán trên mặt tiền mờ đi quá nửa. Chuôi kiếm quấn chỉ đỏ đã phai thành màu hồng nhạt, cuối chuôi treo một tua chỉ nhỏ.
- Thanh này mà đem ra chém thì gãy ngay ở nhát đầu tiên. - Hà Tĩnh Nghi nhận xét, cô nghiêng đầu nhìn dọc theo thân kiếm.
- Đúng vậy. Nó chưa bao giờ dùng để chém. - Lý Thừa Ân nói. - Kiếm đồng tiền trong nghề của tôi chỉ có một việc: cắm xuống đất làm mốc. Khi lập đàn, người ta cần một điểm tâm cố định để mọi thứ khác xoay quanh. Thanh kiếm này là cái cọc tâm đó. Ngoài việc ấy ra, nó không đánh được ai, cũng không dọa được thứ gì.
Hồ Mỹ Lệ ghi vào sổ: kiếm đồng tiền cổ, chất liệu đồng xu cổ xâu lõi đồng, tình trạng nguyên vẹn, công dụng khai báo là mốc cắm khi lập đàn. Cô hỏi anh về niên đại của các đồng tiền, và anh trả lời thành thật rằng đồng tiền trên thân kiếm thuộc nhiều đời khác nhau, cái cổ nhất có thể tới vài trăm năm, cái mới nhất cũng đã hơn một thế kỷ. Giá trị của nó nằm ở chỗ nó được truyền tay qua nhiều đời người làm nghề, không nằm ở giá bán đồ cổ.
Món thứ hai nằm trong hộp nhựa xám, lót giữa hai lớp mút xốp: một chiếc chuông đồng nhỏ vừa lòng bàn tay. Chuông có quai cầm hình vòng cung, thân chuông khắc những vòng tròn đồng tâm rất mảnh. Bên trong có hai viên bi đồng nhỏ. Khi lắc, âm thanh phát ra không trong trẻo như chuông chùa mà trầm và đục, như có hai lớp tiếng chồng lên nhau.
- Chuông này lắc nghe lạ quá. - Hà Tĩnh Nghi cầm lên, lắc thử một cái rồi vội đặt xuống, như sợ mình vừa làm điều gì thất lễ.
- Người làm nghề gọi nó là chuông đồng âm dương. - Lý Thừa Ân giải thích. - Hai viên bi trong thân chuông cho hai sắc âm khác nhau, một cao một trầm. Khi tụng niệm trong đàn, tiếng chuông dùng để giữ nhịp và đánh dấu các đoạn chuyển của bài chú. Nó không có tác dụng gì khi lắc một mình ngoài hầm giữa đêm khuya đâu, cô Nghi đừng lo.
- Em không lo. Em chỉ ghi nhận là từ nay trong phòng mẫu có một cái chuông kêu được hai giọng. - Cô đáp tỉnh queo, làm Hồ Mỹ Lệ bật cười, không khí trong phòng nhẹ hẳn đi.
Món thứ ba là một xấp cờ nhỏ gói trong túi vải thô buộc dây gai. Hồ Mỹ Lệ mở túi, xếp các lá cờ lên bàn theo thứ tự màu mà cô tự suy ra từ mép vải: xanh, đỏ, trắng, vàng, đen. Mỗi lá cờ hình tam giác dài, cán bằng tre vót nhẵn, mặt vải còn trơn và trống, chưa hề có nét chữ nào. Đếm đi đếm lại được hai mươi lá, chia đều cho năm màu.
- Cờ lệnh ngũ phương. - Lý Thừa Ân nói. - Bây giờ chúng chỉ là cờ trống. Khi nào cần lập đàn thật sự, mặt cờ mới được viết chữ son tại chỗ, trong đêm lập đàn, không viết trước. Viết trước để sẵn thì trong nghề coi như cờ đã nguội, không dùng được. Cho nên trong sổ, cô Lệ cứ ghi rõ tình trạng là chưa viết chữ, còn nguyên trong túi vải.
Hồ Mỹ Lệ ghi chép cẩn thận từng món, kèm số thứ tự hiện vật từ một tới ba, rồi in thêm một bản danh mục dán vào mặt trong của cánh tủ sắt. Cô yêu cầu Lý Thừa Ân ký vào cột người bàn giao, Hà Tĩnh Nghi ký cột người chứng kiến, còn cô ký cột người tiếp nhận quản lý. Ba chữ ký nằm thẳng hàng dưới dòng cuối cùng của trang sổ, mực còn chưa khô hẳn.
- Từ giờ, chìa khóa tủ này có hai chiếc. - Hồ Mỹ Lệ nói, trao cho Lý Thừa Ân một chiếc. - Một chiếc em giữ, một chiếc anh giữ. Chiếc thứ ba dự phòng nằm ở lán điều hành, trong phong bì niêm phong của anh Sơn. Muốn mở tủ ngoài giờ làm việc thì phải có hai trong ba người cùng có mặt. Quy định này em áp cho mọi hiện vật trong phòng, không riêng đồ của anh.
Lý Thừa Ân đồng ý ngay. Anh cho rằng một người làm nghề như anh, mang theo những món đồ dễ sinh dị nghị, càng cần bị quản lý chặt bằng giấy tờ thì càng dễ làm việc lâu dài ở một công trường toàn kỹ sư và công nhân xa lạ. Anh tự tay đặt kiếm đồng tiền vào ngăn trên của tủ, chuông đồng vào hộp lót mút ở ngăn giữa, và túi cờ lệnh vào ngăn dưới cùng, mỗi ngăn đều có thẻ tên viết tay của Hồ Mỹ Lệ.
Trong lúc chờ Hồ Mỹ Lệ phơi sổ cho ráo mực, Lý Thừa Ân kể thêm về nguồn gốc bộ đồ nghề, vì anh biết một trợ lý quản lý hiện vật kỹ tính sẽ muốn nghe cho đủ hồ sơ. Thanh kiếm đồng tiền được thầy anh truyền lại trước khi ông mất mười hai năm trước, kèm lời dặn rằng kiếm này đi theo người chứ không đi theo nhà, ai nhận kiếm thì nhận luôn phần việc cắm mốc giữ tâm cho người khác đứng vững. Chiếc chuông đồng do chính anh thỉnh được trong một chuyến đi điền dã ở vùng núi phía nam, đổi bằng ba tháng giúp một ngôi miếu nhỏ chép lại gia phả bị mối ăn. Còn xấp cờ thì vải do anh tự cắt và may lấy theo đúng số đo cũ, cán tre do một người thợ quen ở quê vót cho, vì cán cờ mua sẵn ngoài chợ thường nhẹ quá, cắm xuống đất đá không đứng nổi.
Hồ Mỹ Lệ nghe tới đâu ghi tới đó vào phần ghi chú nguồn gốc ở cuối trang sổ, ghi xong còn đọc lại thành tiếng cho anh kiểm tra từng ý. Cô nói hồ sơ hiện vật đầy đủ nguồn gốc thì sau này dù có đổi người quản lý, món đồ cũng không bị kể sai thành đồ nhặt được ngoài chợ. Hà Tĩnh Nghi thì quan tâm tới chuyện khác. Cô hỏi nếu một ngày phải dùng tới ba món này thật, thì ai là người quyết định lấy chúng ra khỏi tủ. Lý Thừa Ân trả lời rằng quyết định ấy không thuộc về riêng anh. Anh chỉ có quyền đề xuất. Mở tủ phải đủ người theo quy chế vừa ký. Nếu tình hình liên quan tới an toàn trong hầm, Vương Thiết Sơn là người có tiếng nói cuối cùng với tư cách chỉ huy trưởng. Cô gật đầu, nói vậy thì cô yên tâm, vì cô đã từng thấy những chuyên gia ngoài vào công trường làm việc theo hứng, tới lúc xảy ra chuyện thì không tìm thấy giấy tờ nào ràng buộc họ cả.
Buổi kiểm kê kéo dài tới gần trưa vì Hà Tĩnh Nghi đề nghị chụp ảnh từng món kèm thước tỉ lệ, lưu vào thư mục hiện vật của hệ thống giám sát. Cô chụp rất kỹ: mặt trước, mặt sau, chi tiết chuôi kiếm, chi tiết quai chuông, và cả xấp cờ khi còn trong túi lẫn khi đã xếp ra bàn. Trong lúc chụp, cô hỏi một câu khiến Lý Thừa Ân phải dừng tay.
- Anh Ân, em hỏi thật. Anh mang đủ bộ đồ nghề thế này tới một công trường khoan hầm, nghĩa là trong bụng anh đã nghĩ dưới núi này có chuyện, đúng không?
- Nghĩa là tôi làm nghề gì thì mang theo đồ nghề đó. - Anh đáp, chọn từng chữ. - Bác sĩ đi đâu cũng mang ống nghe, không có nghĩa là ông ta mong gặp người bệnh. Tôi mong nhất là ba món này nằm yên trong tủ cho tới ngày tôi rời công trường, và sổ của cô Lệ không phải ghi thêm dòng xuất kho nào hết.
Hà Tĩnh Nghi gật đầu, không hỏi thêm, nhưng ánh mắt cô khi khóa tủ lại cho thấy cô đã ghi nhớ câu trả lời ấy theo cách của riêng mình. Hồ Mỹ Lệ khóa tủ sắt bằng một tiếng cạch khô gọn, cất sổ hiện vật vào ngăn kéo bàn, và buổi sáng kiểm kê kết thúc bằng ba cốc trà nóng mà cô pha trong chiếc ấm điện nhỏ đặt ở góc phòng. Ngoài cửa sổ phòng mẫu, nắng đầu tiên sau hai ngày mây mù vừa rọi xuống sân công trường, và tiếng máy khoan từ miệng hầm vọng lại đều đặn, như thể lòng núi phía xa chưa hề biết tới những món đồ vừa được ghi vào sổ.