HÌNH THIÊN KHÔNG ĐẦU NÚI THƯỜNG DƯƠNG - Chương 5: Tầng Đá Đỏ Sẫm

Buổi họp địa chất sáng ngày 8 tháng 10 diễn ra trong phòng địa chất, một gian phòng dài ở tầng hai của lán điều hành, nơi bản đồ tuyến hầm khổ lớn chiếm…

Nội dung chương

Buổi họp địa chất sáng ngày 8 tháng 10 diễn ra trong phòng địa chất, một gian phòng dài ở tầng hai của lán điều hành, nơi bản đồ tuyến hầm khổ lớn chiếm trọn bức tường phía bắc. Dương Khai Sơn đứng trước tấm bản đồ ấy với cây thước chỉ bảng bằng gỗ, còn Lý Thừa Ân và Triệu Kiến Quốc ngồi ở hai phía của chiếc bàn họp dài, trước mặt mỗi người là một tập lát cắt in màu đã được kẹp gáy lò xo.

Dương Khai Sơn mở đầu không bằng lời chào, mà bằng một cái hắng giọng quen thuộc và một câu tuyên bố thẳng thừng.

- Hôm nay tôi công bố lại toàn bộ lát cắt địa chất của tuyến, có bổ sung số liệu mới từ các lỗ khoan thăm dò bổ sung trong tháng chín. Có chỗ tôi phải sửa lại kết luận cũ của chính tôi. Nghe cho kỹ rồi hẵng cãi.

Tấm lát cắt chạy dọc theo trục tuyến thiết kế, thể hiện lòng núi bị bổ ra như một ổ bánh mì khổng lồ. Những lớp màu nối tiếp nhau: vàng nhạt của đất phong hóa gần mặt đất, xám xanh của đá phiến ở lưng chừng núi, và càng vào sâu về phía tim núi, màu càng chuyển sang nâu đỏ rồi đỏ sẫm thành từng thân dài. Triệu Kiến Quốc nhìn chằm chằm vào thân màu đỏ sẫm nằm chắn ngang trục tuyến ở phía trước gương hầm. Đó chính là đoạn đang làm mũi khoan của ông khốn đốn suốt mấy tuần qua.

- Trong báo cáo giai đoạn trinh sát, tôi viết đoạn này là đá kết hạch sắt thông thường. - Dương Khai Sơn gõ thước vào thân đỏ trên bản đồ. - Bây giờ có thêm mẫu bột khoan và mẫu nước ngầm, tôi phải nói rõ hơn. Tầng đá đỏ sẫm này không chỉ giàu oxit sắt. Nó lẫn một tỉ lệ quặng đỏ hạt mịn rất đều, và điều đáng nói nhất, nó lẫn tro than cổ thành từng ổ nhỏ rải rác.

- Tro than cổ nghĩa là sao? - Triệu Kiến Quốc hỏi ngay. - Trong lòng núi mà có than cháy à? Núi này có mỏ than đâu.

- Không phải than mỏ. - Dương Khai Sơn lắc đầu. - Là than của gỗ đã cháy, bị chôn vùi và hóa thạch một phần qua thời gian rất dài. Phòng thí nghiệm soi dưới kính hiển vi thấy cấu trúc tế bào gỗ còn nhận ra được. Nghĩa là ngày xưa, ở đúng khu vực lòng núi này, từng có cháy lớn trên mặt đất cổ, hoặc có người đốt lửa quy mô lớn ngay tại chỗ, rồi mặt đất ấy bị sụp xuống hay bị bồi lấp qua các thời địa chất sau này.

Lý Thừa Ân lật tập lát cắt tới trang có đánh dấu các ổ tro than. Các ký hiệu hình sao nhỏ nằm rải dọc theo rìa của tầng đá đỏ, tập trung dày nhất ở một khoanh elip nằm sâu phía trước, cách gương hầm hiện tại chừng hơn một trăm mét theo trục tuyến. Anh dùng bút đỏ khoanh nhẹ khoanh elip ấy trong tập của mình.

- Khoanh này là gì, anh Sơn? Trong chú thích chỉ ghi vùng bất thường tổng hợp.

- Là khoanh mà tôi đau đầu nhất. - Dương Khai Sơn bước lại gần bàn, ngồi xuống, giọng hạ thấp hơn. - Trong khoanh elip ấy, mọi chỉ số đều lệch cùng một lúc. Tỉ lệ quặng đỏ cao nhất. Ổ tro than dày nhất. Độ cứng của đá cũng cao nhất theo kết quả xuyên tiêu chuẩn. Và mật độ các đường nứt nhỏ lại thấp nhất, nghĩa là đá ở đó liền khối một cách bất thường. Tôi đánh dấu nó là vùng nghi có dấu tích hoạt động của con người thời cổ, nói trắng ra là nghi có dấu tích của một chiến trường cổ bị chôn vùi. Nhưng tôi nhấn mạnh chữ nghi. Nghi không phải là kết luận.

Triệu Kiến Quốc khoanh tay, ngả người ra ghế, vẻ mặt của một kỹ sư vừa nghe thấy một chữ mà ông không muốn nghe trong phòng họp kỹ thuật.

- Anh Sơn, chữ chiến trường mà đưa lên ban giám đốc, họ sẽ hiểu thành di tích. Di tích thì phải dừng thi công để khảo sát theo luật. Anh có bằng chứng nào cầm được trên tay không? Một mảnh gươm, một đầu mũi tên, bất cứ thứ gì bằng kim loại của người xưa cũng được.

- Chưa có. - Dương Khai Sơn đáp gọn. - Mẫu bột khoan chỉ cho ra oxit sắt, hạt quặng đỏ, tro than và vụn gốm rất nhỏ không định hình được. Không có một mẩu kim loại cổ nào. Vì thế tôi mới nói bằng chứng chưa đủ để đề nghị dừng tuyến. Tôi là nhà địa chất, tôi chịu trách nhiệm về đá. Chuyện trong đá có gì thuộc về con người, đó là phần của anh Ân.

Cả hai người cùng quay sang nhìn Lý Thừa Ân. Anh đã chờ câu chuyển giao ấy từ đầu buổi họp. Anh đặt tập lát cắt xuống bàn, mở cuốn sổ tay của mình tới trang ghi chép về hố thăm dò số 3 ngày hôm qua.

- Tôi nối hai chuyện lại cho các anh nghe, nhưng nối ở mức giả thuyết làm việc thôi. - Anh nói. - Hố số 3 ngoài miệng hầm cho ra một mảnh gốm cong có hoa văn, nằm trong lớp đất nâu đỏ, với vệt đất đỏ sẫm ôm sát mặt dưới. Phòng địa chất lại cho ra một tầng đá đỏ sẫm trong lòng núi, lẫn tro than cổ, và một khoanh nghi chiến trường. Hai thứ đỏ ấy có cùng một nguồn hay không, chưa ai trả lời được hôm nay. Muốn trả lời, phải có niên đại của mảnh gốm và phân tích đối chiếu thành phần của hai loại đất đỏ.

- Vậy trong lúc chờ giám định, tuyến khoan tính sao? - Triệu Kiến Quốc hỏi câu thực tế nhất phòng họp.

- Vẫn khoan theo kế hoạch hiện tại, nhưng tôi đề nghị hai việc ghi vào hồ sơ tuyến ngay hôm nay. - Lý Thừa Ân nói. - Việc thứ nhất, khoanh elip vùng nghi chiến trường cổ được đánh dấu chính thức trên bản đồ địa tầng, không còn là ghi chú miệng. Việc thứ hai, từ nay mọi ca khoan tiến vào vùng đá đỏ đều phải giữ lại toàn bộ bột khoan và vụn đá theo ca, đóng bao riêng, ghi giờ. Nếu trong vụn đá có thứ gì của con người làm ra, chúng ta sẽ không vứt nó đi mất như đã từng vứt hai tuần trước đây.

Dương Khai Sơn gật đầu trước. Ông đứng dậy, cầm bút dạ đỏ, tự tay vẽ khoanh elip lên tấm bản đồ lớn trên tường, ký tên mình ngay dưới đường khoanh, ghi ngày tháng bên cạnh. Hành động ấy có trọng lượng hơn mọi lời nói trong phòng họp, vì một nhà địa chất trưởng ký tên dưới một vùng nghi trên bản đồ chính thức nghĩa là ông đặt uy tín nghề nghiệp của mình vào đó. Triệu Kiến Quốc nhìn đường khoanh đỏ một lúc lâu, rồi cũng gật đầu, dù chậm rãi.

- Giữ bột khoan theo ca thì tôi làm được ngay, chỉ tốn thêm công đóng bao và chỗ chứa. - Ông nói. - Nhưng tôi nói trước: nếu ban giám đốc hỏi tại sao phải tốn công ấy, tôi sẽ chuyển câu hỏi sang hai anh. Máy khoan của tôi không dừng vì một cái khoanh đỏ trên bản đồ đâu.

- Không ai yêu cầu máy dừng hôm nay cả. - Lý Thừa Ân đáp. - Tôi chỉ yêu cầu chúng ta đừng mù quáng đi qua vùng đất mà chính chúng ta đã khoanh là đáng ngờ.

Trước khi chốt lại, Dương Khai Sơn còn nói một điều mà ông bảo là nói cho người trong nghề nghe, không ghi vào biên bản họp. Ông nói mọi lát cắt địa chất đều là hình ảnh suy ra từ số lỗ khoan hữu hạn, càng ở độ sâu lớn thì sai số càng phình ra. Vị trí của một vật thể trong lòng núi, khi suy từ số liệu thăm dò mặt đất, có thể lệch từ năm tới mười hai mét so với vị trí thật. Độ dày của một tầng đá cũng vậy, phán đoán của người đọc lát cắt có thể lệch từ bốn tới chín mét mà không ai có lỗi, vì đó là giới hạn của phương pháp.

- Tôi nói điều này để anh Ân liệu đường. - Ông nhìn thẳng vào Lý Thừa Ân. - Sau này, nếu có ai trong chúng ta phán đoán sai độ dày của tầng đá đỏ mà gây ra hậu quả, thì đó trước hết là sai số nghề nghiệp đã được báo trước trong phòng này. Nhưng báo trước không có nghĩa là được phép ẩu. Càng biết mình có thể sai, càng phải để lại đường lùi cho quyết định của mình.

Lý Thừa Ân ghi câu ấy vào sổ, gần như nguyên văn. Anh thừa nhận trước cả hai người rằng mình từng hai lần đọc sai độ dày của tầng đất chứa hiện vật. Một lần khiến đội khai quật phải mở rộng hố thêm ba mét. Một lần khiến một lớp mẫu mỏng bị máy xúc lẹm mất một phần. Anh nói người làm nghề như anh mà tự nhận mình không bao giờ sai thì hoặc là chưa làm đủ lâu, hoặc là đang nói dối người đối diện. Triệu Kiến Quốc nghe xong thì cười khẽ, nói kỹ sư khoan cũng vậy thôi, mũi khoan đi trong đá kín, người điều khiển thực ra đang lái một cỗ máy mò mẫm trong bóng tối bằng vài con số trên màn hình.

Câu chuyện sai số làm không khí cuối buổi họp nhẹ đi rõ rệt. Ba người đàn ông ở ba chuyên môn khác nhau, lần đầu tiên từ ngày Lý Thừa Ân đặt chân tới công trường, nói với nhau bằng thứ ngôn ngữ chung của những người biết rõ giới hạn nghề mình. Dương Khai Sơn còn dặn thêm một điều nữa. Nếu giám định mảnh gốm cho niên đại cổ thật sự, ông sẽ là người đầu tiên đề nghị mở rộng khoanh đỏ thành vùng khảo sát chi tiết. Dù điều đó làm hồ sơ tuyến của chính ông phải viết lại từ đầu, ông cũng làm.

Buổi họp kết thúc bằng việc Dương Khai Sơn giao cho Lý Thừa Ân một bản sao lát cắt có chữ ký tươi của ông, để anh kẹp vào hồ sơ khảo sát cứu hộ của mình. Trên đường ra khỏi phòng địa chất, Lý Thừa Ân dừng lại trước tấm bản đồ lớn thêm một lần nữa. Đường khoanh đỏ của Dương Khai Sơn nằm đó, nhỏ bé so với cả thân núi in trên bản đồ, nhưng đúng vào vị trí mà mũi khoan sớm muộn cũng phải chạm tới. Anh chợt nhớ tới lời của Tôn Vĩnh Phúc trong bữa cơm tối đầu tiên, về việc người xưa kiêng đào sâu vào lòng núi. Giờ đây, trên tấm bản đồ khoa học nhất của công trường, một khoanh đỏ vừa được vẽ ra ở đúng lòng núi ấy, bằng tay của nhà địa chất trưởng, và bằng thứ mực không dễ gì tẩy đi được.

Chương khác

Xem thêm