HÌNH THIÊN KHÔNG ĐẦU NÚI THƯỜNG DƯƠNG - Chương 6: Ca Khoan Thứ 1

Ca khoan đầu tiên mà Lý Thừa Ân được phép theo dõi trọn vẹn bắt đầu lúc tám giờ tối ngày 8 tháng 10. Trong sổ ca trực của trạm điều khiển, Hà Tĩnh Nghi…

Nội dung chương

Ca khoan đầu tiên mà Lý Thừa Ân được phép theo dõi trọn vẹn bắt đầu lúc tám giờ tối ngày 8 tháng 10. Trong sổ ca trực của trạm điều khiển, Hà Tĩnh Nghi ghi nó bằng một cái tên sẽ theo suốt cả công trình sau này: ca khoan thứ 1 của giai đoạn khoan qua vùng đá đỏ. Cô ghi vậy vì từ ca này trở đi, toàn bộ bột khoan và vụn đá đều được giữ lại theo ca theo đúng thỏa thuận trong phòng địa chất buổi sáng.

Đội hình ca đêm gồm mười bốn người. Triệu Kiến Quốc ngồi ở ghế điều khiển chính của giàn khoan, trước mặt là ba màn hình hiển thị áp lực mũi khoan, tốc độ quay và lượng nước làm mát hồi về. Chu Đại Bằng, đội trưởng ca khoan đêm, đứng ở vị trí chỉ huy hiện trường ngay bên hông giàn khoan, bộ đàm đeo ở ngực, tay cầm đèn pin công suất lớn. Lưu Tiểu Dũng, công nhân khoan trẻ nhất đội, phụ trách đường ống nước làm mát và việc thay cần khoan phụ. Lý Thừa Ân đứng ở vạch an toàn sơn vàng phía sau giàn khoan, mũ có đèn, tay cầm sổ, đúng vị trí của một quan sát viên không được phép chạm vào bất cứ nút bấm nào.

Mũi khoan bắt đầu quay lúc tám giờ mười hai phút. Âm thanh trong hầm khi giàn khoan vận hành là một thứ âm thanh không giống bất cứ thứ gì trên mặt đất. Nó không chỉ đến bằng tai. Nó đến bằng lòng bàn chân qua nền đá, bằng xương ức qua không khí nén, bằng hàm răng khi người ta vô tình nghiến chặt hai hàm lại. Tiếng rít của hợp kim nghiến vào đá đỏ cứng hòa với tiếng gầm trầm của động cơ thủy lực thành một bức tường âm thanh liên tục. Mọi trao đổi trong hầm đều phải hét vào bộ đàm, dù người nói và người nghe chỉ cách nhau vài mét.

- Áp lực đầu mũi đang lên cao hơn hôm qua. - Triệu Kiến Quốc nói vào bộ đàm, mắt không rời màn hình. - Tôi giữ tốc độ quay thấp, cho ăn từ từ thôi. Đá đoạn này ăn mũi ghê lắm, thúc nhanh là cháy mũi như chơi.

Chu Đại Bằng đi một vòng quanh giàn khoan, kiểm tra các chốt an toàn, các van nước, và vị trí đứng của từng công nhân. Anh ba mươi lăm tuổi, vào nghề khoan hầm từ năm mười chín, có cái dáng đi hơi nghiêng sang trái vì một tai nạn cũ ở công trường khác mà anh không bao giờ kể chi tiết. Tới chỗ Lý Thừa Ân đứng, anh dừng lại, nói lớn át tiếng máy.

- Anh Ân đứng đúng vạch vàng đó là được. Có chuyện gì, anh cứ lùi thẳng ra phía sau, đừng chạy ngang qua đường cần khoan. Trong này, nguy hiểm nhất không phải đá rơi, mà là người hoảng lên chạy sai đường.

Lý Thừa Ân gật đầu, ghi vào sổ giờ bắt đầu ca, áp lực khởi điểm mà Hà Tĩnh Nghi đọc cho anh qua bộ đàm từ trạm giám sát đặt ở đoạn hầm đã phun bê tông cách gương hầm chừng một trăm mét. Cô không vào sát gương hầm. Vị trí của cô là trước dãy màn hình camera, trong đó có một màn hình dành riêng cho camera nhiệt gắn trên vòm hầm, chĩa xuống toàn bộ khu vực giàn khoan.

- Camera nhiệt đang rất sạch. - Giọng Hà Tĩnh Nghi vang trong tai nghe của cả đội trưởng và kỹ sư trưởng. - Em thấy vệt nóng của động cơ giàn khoan, vệt nóng của đường ống nước hồi, và mười bốn đốm nóng là người của mình. Ngoài ra không có nguồn nhiệt lạ nào. Gương đá lạnh đều, chỉ ấm lên ở đúng điểm mũi khoan chạm vào.

Ca khoan tiến triển chậm chạp đúng như dự đoán. Mỗi giờ, mũi khoan chỉ vào sâu thêm được chừng bốn mươi phân. Bột khoan theo dòng nước hồi chảy ra rãnh thu, được hai công nhân xúc đóng vào bao riêng, ghi giờ bằng bút dạ lên miệng bao rồi xếp thành hàng dọc vách hầm. Lý Thừa Ân thỉnh thoảng lại gần xem bột khoan trong bao: một thứ bột mịn màu đỏ nâu, ướt và nặng, sờ vào thấy ram ráp như cát lẫn tro. Không có mảnh gì lạ trong những bao đầu tiên, ngoài vài vụn đá góc cạnh màu đen mà Triệu Kiến Quốc cho là vụn của lớp đá phiến bị mũi khoan nghiền lẫn vào.

Giữa ca, giàn khoan dừng mười lăm phút để thay đoạn cần và kiểm tra độ mòn của mũi. Trong mười lăm phút yên lặng hiếm hoi ấy, âm thanh của hầm trở lại với tiếng nước rỉ tí tách và tiếng quạt gió chính thổi ù ù ở xa. Công nhân tranh thủ ngồi bệt xuống nền hầm, uống nước, ăn bánh mì kẹp mang theo. Lưu Tiểu Dũng ngồi gần Lý Thừa Ân nhất, tháo găng tay, để lộ bàn tay có ngón út bị cụt một đốt từ một tai nạn máy cưa gỗ hồi còn làm ở xưởng mộc quê nhà.

- Anh Ân, làm khảo cổ có phải đào mộ nhiều không? - Cậu hỏi, miệng còn nhai bánh.

- Đào cứu hộ thì nhiều. Nhưng đào đâu cũng phải có giấy phép và có người chứng kiến, như ca khoan của các cậu phải có sổ ca vậy.

- Em hỏi vì ông Phúc kể chuyện núi này ghê quá. Em vào ca đêm nào cũng nghĩ tới. Mà nghĩ thì nghĩ vậy thôi, tiền ca đêm gấp rưỡi ca ngày, em còn gửi về cho mẹ em xây lại cái bếp.

Cuộc trò chuyện dở dang vì giàn khoan khởi động lại. Nửa sau của ca khoan trôi qua trong cùng một nhịp nghiến đá đơn điệu, cho tới khoảng hai giờ sáng, khi Triệu Kiến Quốc ra lệnh dừng khoan để chốt số mét của ca. Tổng cộng ca khoan thứ 1 vào sâu thêm được hai mét sáu mươi phân. Một con số khiêm tốn, nhưng nằm trong dự tính, và quan trọng hơn, không có sự cố nào xảy ra. Chu Đại Bằng bắt đầu cho đội thu dọn theo trình tự: tắt động cơ, xả áp, khóa van nước, kiểm tra lại các chốt.

Trước khi ca kết thúc, còn một sự việc nhỏ được ghi vào sổ ca mà lúc ấy không ai coi là quan trọng. Khoảng một giờ sáng, áp lực nước làm mát hồi về tụt xuống bất thường trong gần hai phút rồi tự hồi lại. Triệu Kiến Quốc cho kiểm tra toàn bộ đường ống, không phát hiện rò rỉ hay tắc nghẽn. Ông ghi nguyên nhân dự đoán là bọt khí trong hệ thống tuần hoàn, một hiện tượng vẫn gặp khi khoan qua đá nứt. Hà Tĩnh Nghi từ trạm giám sát xác nhận cảm biến áp lực ở đầu ra cũng ghi nhận cùng một nhịp tụt ấy, nghĩa là không phải lỗi của một đồng hồ đơn lẻ. Lý Thừa Ân ghi cả sự việc vào sổ của mình, kèm một ghi chú riêng: đường ống chạy dọc vách hầm, ngang qua đoạn vách có những đốm đỏ đầu tiên mà anh đã thấy hôm mới tới. Anh không suy diễn gì thêm. Người làm khảo sát cứu hộ có một nguyên tắc tự răn. Ghi lại mọi bất thường đúng như nó xảy ra. Giải thích thì để dành cho lúc có đủ dữ kiện. Thà ghi thừa một trang sổ còn hơn bỏ sót một chi tiết mà sau này không cách nào dựng lại được.

Chính trong lúc động cơ vừa tắt hẳn, khi tiếng ù còn đọng lại trong tai mọi người như một lớp bông gòn, Lưu Tiểu Dũng bỗng ngẩng đầu lên, nhìn về phía gương đá tối om phía trước giàn khoan. Cậu đứng yên vài giây, rồi nói một câu không qua bộ đàm, bằng giọng thường, nên chỉ những người đứng gần mới nghe được.

- Các anh có nghe thấy không? Có tiếng gì gõ vào đá, ở phía trước kia. Gõ từng nhịp một, nặng lắm.

Chu Đại Bằng quay lại, rọi đèn pin về phía gương đá. Ánh đèn quét qua mặt đá đỏ sẫm im lìm, qua những đốm nước rỉ lấp loáng, không có ai, không có vật gì chuyển động. Anh lắng tai nghe cùng cả đội trong nửa phút. Chỉ có tiếng nước nhỏ giọt và tiếng quạt gió xa xôi.

- Tiếng vọng của máy đấy, Dũng. - Triệu Kiến Quốc nói vọng từ ghế điều khiển, giọng mệt mỏi sau sáu giờ ngồi máy. - Động cơ vừa tắt, áp trong đường ống còn xả, đá nó còn rung dư âm một lúc. Làm hầm lâu rồi cậu sẽ quen, trong này thứ gì cũng vọng thành tiếng lạ được hết.

Trên đường rút ca ra khỏi hầm, Chu Đại Bằng đi ngang hàng với Lý Thừa Ân ở đoạn vách đã phun bê tông. Anh nói nhỏ, đủ cho hai người nghe, rằng đây không phải lần đầu tiên có người trong đội nhắc tới tiếng gõ sau khi máy tắt. Tuần trước, một công nhân lớn tuổi ở ca ngày cũng nói câu tương tự rồi tự cười xòa cho qua. Chu Đại Bằng không ghi những chuyện ấy vào báo cáo ca vì ghi vào thì phải giải trình, mà anh không có gì để giải trình ngoài một câu nghe thấy. Anh chỉ dặn Lý Thừa Ân rằng nếu anh muốn tìm hiểu, cứ hỏi riêng từng người sau ca, đừng hỏi giữa đội lúc đang làm việc, vì công nhân sợ bị coi là yếu bóng vía rồi bị chuyển khỏi ca đêm mất phụ cấp. Lý Thừa Ân cảm ơn lời dặn thực tế ấy và hứa sẽ làm đúng như vậy.

Lưu Tiểu Dũng gật đầu, cười gượng, nói chắc là em nghe nhầm, rồi cúi xuống cuộn đoạn ống nước của mình. Nhưng Lý Thừa Ân, đứng cách cậu chừng ba mét, đã kịp nhìn thấy vẻ mặt của cậu trong thoáng chốc trước khi cậu cười. Đó không phải vẻ mặt của người nghe nhầm một tiếng vọng cơ khí. Đó là vẻ mặt của người vừa nghe thấy một nhịp gõ có chủ ý, có khoảng nghỉ đều đặn giữa các nhịp, thứ mà máy móc khi xả áp không bao giờ tạo ra được. Anh không nói gì. Anh chỉ mở sổ, ghi lại giờ giấc, vị trí đứng của Lưu Tiểu Dũng, và nguyên văn câu nói của cậu, rồi gạch dưới hai chữ tiếng gõ. Ca khoan thứ 1 kết thúc như thế, êm đềm trên giấy tờ, và không êm đềm chút nào trong cuốn sổ tay riêng của người chuyên gia khảo sát vừa tới công trường được ba ngày.

Chương khác

Xem thêm