HÌNH THIÊN KHÔNG ĐẦU NÚI THƯỜNG DƯƠNG - Chương 27: Ca Khoan Thứ 4
Tối 30 tháng 10, ca khoan thứ 4 vào vị trí lúc mười chín giờ, sớm hơn mọi ca đêm trước một tiếng vì lệnh rút ngắn thời gian chờ của văn phòng giám đốc.…
Nội dung chương
Tối 30 tháng 10, ca khoan thứ 4 vào vị trí lúc mười chín giờ, sớm hơn mọi ca đêm trước một tiếng vì lệnh rút ngắn thời gian chờ của văn phòng giám đốc. Mười ba người có mặt tại cửa hầm theo danh sách in sẵn. Triệu Kiến Quốc điểm danh thành tiếng, đọc tới tên Lưu Tiểu Dũng thì dừng lại một nhịp ngắn. Cậu thợ trẻ đứng ở hàng thứ hai, đèn mũ đã bật, mặt còn vệt mệt của một đêm ngủ không yên, nhưng tay chân vững, mắt tỉnh táo khi trả lời điểm danh.
Chu Đại Bằng đã xin chỉ huy trưởng cho cậu ở lại mặt đất ca này. Vương Thiết Sơn bác, không phải vì ông không lo, mà vì tổ khoan thiếu đúng một vị trí thợ phụ có tay nghề giữ ống, và người thay thế duy nhất đang nằm viện huyện vì đau dạ dày. Điều kiện duy nhất ông đặt ra là Lưu Tiểu Dũng không được đứng ở vị trí đầu gương, chỉ làm việc ở đoạn giữa hầm, và Chu Đại Bằng phải để mắt tới cậu suốt ca. Quyết định ấy được ghi vào sổ phân ca, kèm dòng chữ sự cố ký túc xá đêm 29 tháng 10 đã được báo cáo.
Lý Thừa Ân vào hầm ca này với tư cách quan sát viên, sau khi Dương Khai Sơn đồng ký vào phiếu việc ở phần độ sâu dự kiến. Phiếu ghi rõ chặng khoan tối đa của ca là ba mét, dừng ngay khi bụi đổi tính chất bất thường, và mọi quyết định kéo dài ca đều phải hỏi lại chỉ huy hiện trường. Ba điều kiện ấy là cái giá của biên bản ngày 22 tháng 10, và anh chấp nhận chúng không một lời phàn nàn. Đứng ngoài vạch an toàn nhìn giàn khoan khởi động, anh thấy rõ vị trí của mình đã khác: anh ở trong hầm, nhưng không còn ở trung tâm của các quyết định nữa.
Trước giờ vào ca, Hà Tĩnh Nghi làm một việc ngoài thông lệ mà cô đã bàn trước với Chu Đại Bằng. Cô phát cho mỗi người một thẻ nhựa nhỏ buộc vào cổ tay, trên thẻ ghi tên và nhóm máu, dù quy trình khoan thường chỉ yêu cầu thẻ tên gắn ở ngực áo. Cô nói lý do rất gọn: nếu trong hầm có người hoảng loạn không nói được tên mình, người bên cạnh chỉ cần đọc thẻ. Không ai cười cô cẩn thận thừa. Sau đêm mộng du ở ký túc xá, cả đội đã bắt đầu quen với việc chuẩn bị cho những tình huống mà quy trình cũ không hề nhắc tới.
Cô cũng kiểm tra lại toàn bộ khẩu trang lọc của ca bằng tay, bóp từng van thở, soi từng dây đeo dưới đèn. Hai chiếc khẩu trang có dây đã sờn được thay ngay tại cửa hầm, dù người mang chúng nói vẫn dùng tốt. Lưu Tiểu Dũng là người cuối cùng được kiểm tra. Cậu đứng yên cho cô chỉnh lại độ kín quanh sống mũi, không nói câu nào về chuyện đêm qua, chỉ hỏi nhỏ xem chỉ số hạt đầu ca là bao nhiêu để tự mình theo dõi trong đầu.
Hai giờ đầu của ca khoan thứ 4 trôi qua trong một sự suôn sẻ đáng ngờ. Mũi khoan tiến đều, bột hồi lưu đỏ sẫm như các ca trước, chỉ số hạt trên màn hình của Hà Tĩnh Nghi cao hơn mức nền nhưng ổn định. Cô ngồi ở trạm giám sát trong hầm, cứ mười lăm phút lại đọc to một lần các chỉ số chính cho Triệu Kiến Quốc nghe qua bộ đàm: hạt bụi, khí, nhiệt độ đầu dò từ trường. Mọi thứ đều nằm trong ngưỡng cho phép của phiếu việc.
Sự thay đổi bắt đầu ở giờ thứ ba, không bằng một tiếng động lớn, mà bằng màu của ánh đèn. Hà Tĩnh Nghi là người nhận ra trước: đèn mũ của tổ đầu gương bỗng nhuộm sang một sắc đỏ đục, như thể giữa họ và cô có một tấm kính màu vừa được hạ xuống. Cô đọc chỉ số hạt lên bộ đàm, giọng nhanh hơn hẳn.
- Anh Quốc, hạt đang lên theo từng phút, không phải lên từ từ. Gấp đôi mức đầu ca rồi. Bụi không lắng xuống nền như mọi hôm, nó treo lơ lửng ở tầm ngực người.
Triệu Kiến Quốc cho giảm tốc độ khoan xuống một nửa, rồi cho dừng quay hẳn để kiểm tra. Khi tiếng máy tắt, cả đoạn cuối hầm chìm vào một thứ im lặng đặc quánh. Bụi đỏ không tan. Nó treo thành từng lớp mỏng chồng nhau, đèn pin chiếu vào chỉ thấy một vùng đỏ mờ không có ranh giới, mùi tanh quen thuộc đậm lên rõ rệt sau mỗi nhịp thở. Lý Thừa Ân đứng ở giữa hầm, cảm thấy mắt mình cay và tầm nhìn thu hẹp lại ở hai bên, như đang nhìn qua một ống giấy dài.
Chính lúc ấy, ở vị trí đầu gương, một thợ khoan trung niên bỗng hét lên một câu không ai nghe rõ, giật cây xà beng dựng ở giá dụng cụ và lao về phía vách phải. Anh ta nói sau này rằng trong đầu anh ta lúc đó chỉ có một ý nghĩ duy nhất: trong vách đá có thứ gì đang gõ ra, phải đập cho nó vỡ ra thì mọi người mới yên. Anh ta vung xà beng đập vào vách một nhát thật mạnh.
Nhát đập ấy làm cả đoạn hầm rung lên, và điều xảy ra ngay sau đó khiến Lý Thừa Ân nhớ lại trang sách cũ trong phòng ở của mình tới mức rợn cả da đầu. Bụi đỏ quanh chỗ đập bùng ra đậm hơn hẳn, như bị ai quạt mạnh vào một bếp tro đang âm ỉ. Tiếng rền trầm từ trong đá vọng ra dài hơn mọi lần trước, hai công nhân đứng gần nhất ôm đầu khuỵu xuống, một người khác vô thức cầm lấy cán cuốc dựng ở thành giàn, mắt nhìn trân trân vào khoảng không trước mặt.
- Bỏ hết đồ trong tay xuống! Không ai được đập thêm nhát nào nữa!
Triệu Kiến Quốc hét lệnh qua bộ đàm và trực tiếp bằng miệng cùng lúc. Chu Đại Bằng lao tới người thợ vừa đập vách, không giật cây xà beng, mà ôm chặt cả hai cổ tay anh ta như cách anh đã làm trong hành lang ký túc xá đêm qua, miệng gọi tên anh ta liên tục. Người thợ gồng lên vài giây, rồi sức gồng tuột dần, cây xà beng được hạ xuống khi anh ta bắt đầu ho sặc vì bụi. Lưu Tiểu Dũng ở đoạn giữa hầm làm đúng điều không ai ngờ tới ở cậu: cậu tự đặt cây cờ lê trong tay mình xuống nền, lùi lại sát vách, và nhắc to cho hai người bên cạnh cùng đặt đồ xuống theo.
Hà Tĩnh Nghi đọc chỉ số lần cuối trước khi có lệnh rút: hạt bụi đã vượt ngưỡng dừng việc ghi trong phiếu, và quan trọng hơn, cô báo cáo một điều không nằm trong bất cứ ngưỡng số nào. Bụi ở đoạn đầu gương đang đậm lên theo từng đợt, dù máy khoan đã tắt hoàn toàn. Nguồn phát bụi không còn là máy nữa.
Triệu Kiến Quốc ra quyết định trong vòng chưa đầy một phút. Ông tuyên bố hủy ca khoan thứ 4 tại chỗ, khi ca mới đi được hai phần ba thời gian dự kiến và mũi khoan mới tiến thêm một mét tám. Lệnh rút được thực hiện theo đúng thứ tự an toàn: tắt toàn bộ điện giàn, điểm danh tại ba chốt dọc hầm, người cuối cùng rời gương là chính ông. Không ai được quay lại lấy dụng cụ cá nhân bỏ quên. Ba ca khoan trước, dù có sự cố chớp đèn hay bụi có mùi tanh, đều chạy trọn ca và kết thúc theo giờ đã định. Ca này là ca đầu tiên trong lịch sử ngắn ngủi của công trường Thường Dương bị cắt ngang giữa chừng bởi một quyết định của kỹ sư trưởng, và quyết định ấy được cả mười ba người nghe rõ là không có ngoại lệ.
Người thợ đã đập vách được đưa ra đầu tiên theo lệnh của Triệu Kiến Quốc. Ra tới sân, hít được hai hơi gió lạnh, anh ta ngồi bệt xuống bậc thềm, nhìn cây xà beng đã bị thu giữ trên tay Chu Đại Bằng mà mặt tái hẳn đi. Anh ta nói anh ta không hiểu sao lúc ấy tay mình lại làm thế, và xin được viết tường trình ngay trong đêm để không quên mất cảm giác kỳ lạ trong đầu lúc đứng trước vách đá. Bản tường trình hai trang của anh ta được kẹp vào nhật ký ca ngay sau đó.
Tại cửa hầm, Vương Thiết Sơn chờ sẵn với sổ nhật ký ca trên tay. Triệu Kiến Quốc ký vào mục kết thúc sớm và ghi lý do bằng mấy dòng ngắn gọn. Bụi đỏ dày bất thường không lắng sau khi dừng máy. Một công nhân hoảng loạn dùng xà beng đập vách. Phản ứng hoa mắt xuất hiện ở nhiều người. Hủy ca để rút toàn bộ. Ông ký xong thì nói với Lý Thừa Ân một câu riêng, trong lúc Chu Đại Bằng còn đang điểm danh lại lần cuối ở phía sau.
- Anh Ân, tôi khoan hầm hai mươi sáu năm. Tôi từng hủy ca vì sập vòm, vì rò khí, vì nứt nước. Tôi chưa từng hủy ca vì một nhát xà beng làm cả hầm tệ đi trông thấy. Anh ghi vào sổ của anh thế nào thì ghi, nhưng đừng bắt tôi giải thích nó bằng nghề của tôi. Nghề của tôi không có mục này.
Lý Thừa Ân mở sổ tay, ghi lại diễn biến ca khoan thứ 4 theo đúng thứ tự thời gian, và ở cuối trang, anh ghi một dòng tách riêng khỏi phần sự kiện. Dòng ấy viết rằng diễn biến quan sát được đêm nay khớp với nguyên tắc trong tư liệu cổ anh đã chép hôm 27 tháng 10: hành vi đập phá trong vùng hiện tượng làm hiện tượng đậm lên ngay lập tức. Anh ghi thêm ngay sau đó, theo đúng kỷ luật hai cột của mình: khớp ở mức hành vi quan sát, chưa đủ để kết luận về bản chất. Rồi anh ngẩng lên nhìn về phía cửa hầm. Mười ba người đã ra hết, đèn trong hầm đã tắt gần hết theo quy trình hủy ca. Nhưng ở miệng hầm, trong ánh sáng của đèn sân, vẫn còn một làn bụi đỏ rất mỏng đang lững lờ trôi ra ngoài theo dòng khí thông gió, không chịu lắng xuống nền sân như bụi đá thường ngày.