HÌNH THIÊN KHÔNG ĐẦU NÚI THƯỜNG DƯƠNG - Chương 24: Tàn Quyển Mao Sơn

Tối 27 tháng 10, Lý Thừa Ân đóng cửa phòng ở của mình tại dãy nhà tạm của đoàn khảo sát, kéo rèm, rồi mới mở chiếc hòm gỗ vẫn để ở chân giường từ ngày…

Nội dung chương

Tối 27 tháng 10, Lý Thừa Ân đóng cửa phòng ở của mình tại dãy nhà tạm của đoàn khảo sát, kéo rèm, rồi mới mở chiếc hòm gỗ vẫn để ở chân giường từ ngày anh tới Thường Dương. Hòm có hai ngăn. Ngăn trên là đồ nghề thường dùng. Ngăn dưới, lót vải dầu, là mấy cuốn sách chép tay cũ mà anh mang theo mọi công trường nhưng rất ít khi giở ra trước mặt người khác. Anh lấy cuốn mỏng nhất, bìa vải đã sờn thành màu nâu xám, gáy khâu bằng chỉ gai.

Đó là một tàn quyển Mao Sơn chép tay, không còn trang đầu, không còn tên người chép. Thầy của anh ngày xưa gọi nó là quyển nhặt, vì nó không phải kinh điển của môn phái, mà là phần ghi chép rời của nhiều thế hệ đạo sĩ đi hành nghề ở các vùng núi có chiến trường cổ. Phần lớn các trang nói về những việc rất thực tế. Có trang dạy cách nhận biết đất từng chôn nhiều người chết trận. Có trang dạy cách giữ người sống khỏi hoảng loạn khi nghe tiếng lạ trong mộ cổ. Có trang dạy cách rút lui khỏi một khu đất đang động sát khí mà không làm tình hình tệ hơn.

Lý Thừa Ân tìm cuốn sách này không phải để cầu may. Ba ngày qua, hồ sơ của anh đã có thêm ba món mới mà nghề khảo cổ thuần túy không đặt tên nổi. Một chu kỳ từ trường đều như nhịp trống kéo dài hơn bốn mươi phút. Một đoạn hoa văn gốm thời Chu khớp một phần với rãnh khắc trên đá núi. Và một đội khoan chia phe ngay trong bếp ăn. Anh cần một khung khác để xếp các món ấy cạnh nhau, dù khung ấy chỉ là ghi chép của người xưa và anh sẽ phải tự chịu trách nhiệm kiểm chứng từng dòng.

Tôn Vĩnh Phúc gõ cửa lúc anh vừa đọc tới trang thứ chín. Ông lão mang theo một ấm trà nguội và hai cái chén, nói là đi ngang thấy đèn phòng anh còn sáng. Nhìn thấy cuốn sách trên bàn, ông không ngạc nhiên. Ông chỉ kéo ghế ngồi xuống phía đối diện, rót trà, và chờ.

Trang anh đang đọc dở có một đoạn viết bằng mực đã ngả nâu, nét chữ nhỏ và cứng. Anh đọc chậm, đọc thành tiếng cho cả ông lão cùng nghe, vì anh muốn có một người thứ hai nghe thấy nguyên văn trong đêm đầu tiên câu chữ này bước vào hồ sơ của Thường Dương.

- Đất chiến trường xưa, sát khí kết lại như tro nóng vùi dưới bếp. Người sống vào đó mà vung dao, gõ đá, quát tháo, bắn dọa, thì tro được quạt, lửa hận của tàn hồn được nuôi thêm. Càng đánh, nó càng nhớ mình đang đánh trận. Càng cưỡng, nó càng coi người trước mặt là quân địch chưa tan.

Anh dừng lại. Bàn tay cầm sách của anh hơi siết. Đoạn tiếp theo ngắn hơn, chữ viết thưa ra như người chép cố ý để trống quanh nó.

- Muốn cho tro nguội, không được quạt. Phải nói cho vong biết việc binh đã dứt từ lâu, đất này đã đổi đời yên ổn, mời vong buông khí giới mà nghỉ. Lời nói phải có vật làm tin của cùng một thời, người nói phải đứng yên, không cầm vật sắc nhọn chĩa vào vong. Ấy gọi là chiêu an. Chiêu an không phải thắng. Chiêu an là dứt trận.

Anh đọc lại đoạn ấy thêm hai lần nữa trong im lặng, đối chiếu từng chữ với một đoạn khác ở cuối quyển. Đoạn cuối quyển nói về cách lập một chỗ đứng yên để nói chuyện với tàn hồn ở đất chiến trường. Nó nhắc tới việc cắm một vật xuống đất làm mốc phân ranh, cắm cờ bốn phía để người sống biết giới hạn mà đứng, và giữ một tiếng chuông đều để người hoảng loạn có nhịp mà bám vào. Người chép không gọi chỗ ấy bằng một cái tên riêng. Anh cũng không tự đặt tên cho nó trong sổ của mình. Anh chỉ ghi ở lề ba chữ: mốc, cờ, chuông, kèm dấu hỏi lớn.

Đáng chú ý là tàn quyển không hề hứa rằng chiêu an chắc chắn thành công. Ở trang áp chót, người chép để lại một dòng cảnh báo viết bằng mực nhạt hơn hẳn. Có đất chiến trường mà vong đã quên mất tiếng người, lời nói không tới được, khi ấy người sống chỉ còn một việc đúng là rút hết ra và để đất yên. Dòng cảnh báo ấy làm anh tin cuốn sách này hơn một chút. Sách bịa thường hứa đủ đường. Sách ghi chép thật thường ghi cả những lần nghề của mình bó tay.

Phòng ở im lặng một lúc lâu sau khi anh đọc xong. Ngoài cửa sổ, gió đêm lùa qua khe mái tôn của dãy nhà tạm, kêu những tiếng rất khẽ và đều.

- Thầy Bảy của tôi hồi trẻ cũng nói một ý gần như vậy. - Tôn Vĩnh Phúc lên tiếng. - Ông không đọc sách của các thầy Mao Sơn đâu. Ông là thợ hầm. Ông dặn thợ vào núi này: nghe tiếng lạ thì quay ra, thấy sương lạ thì đứng yên, tay có cầm gì thì hạ xuống trước. Hồi đó tôi tưởng ông dặn vì sợ người ta hoảng mà sập hầm. Bây giờ nghĩ lại, có khi ông dặn vì một lẽ khác, mà ông không biết chữ để viết ra.

Lý Thừa Ân mở sổ tay của mình ở trang đầu còn trống. Anh chép lại nguyên tắc từ tàn quyển, nhưng chép theo cách của một người làm hồ sơ ở thế kỷ này: anh chia trang làm hai cột. Cột trái ghi nguyên văn ý sách cũ, rút xuống còn ba dòng. Nơi sát khí chiến trường tích tụ, mọi hành vi đánh trả đều nuôi thêm chiến ý cho tàn hồn. Chỉ có chiêu an, nói rõ chiến sự đã dứt và mời buông khí giới an nghỉ, mới làm lửa hận nguội đi. Kèm điều kiện: cần vật làm tin cùng thời, người nói đứng yên, không chĩa vật sắc nhọn.

Cột phải, anh ghi những điều đội của anh đã thật sự đo được và chứng kiến được tính tới tối nay, để hai cột không bao giờ bị đọc nhập làm một. Cột phải có bốn mục: vệt nóng đứng yên chín giây không có phần đầu trong ca khoan thứ hai. Đêm sương đỏ đầu tiên kéo dài khoảng mười phút, rút về khe đá ở chân gương. Kim từ trường lệch đều bốn giây một nhịp, được hai máy độc lập xác nhận. Hoa văn khiên gốm khớp một phần với rãnh khắc trên mẫu đá hố số ba, chưa công bố.

Giữa hai cột, anh kẻ một đường thẳng đứng và viết một câu duy nhất, gạch chân hai lần: hai cột chưa nối được với nhau bằng bằng chứng, cấm dùng cột trái để giải thích cột phải trước mặt ban quản lý.

- Anh chép thế là phải. - Tôn Vĩnh Phúc nói, mắt nhìn hai cột chữ. - Sách cũ mà đọc một mình trong đêm thì nó to lắm. Đọc cạnh sổ đo đạc, nó mới về đúng cỡ của nó.

Anh hỏi ông lão một câu mà anh đã muốn hỏi từ hôm nghe truyền thuyết trong bếp ăn: dân quanh núi có bao giờ nói tới một vật làm tin nào không, một thứ của thời xưa còn giữ ở quanh đây. Ông lão lắc đầu chậm rãi. Ông nói các cụ chỉ giữ lời dặn, không giữ vật. Vật bằng đồng bằng đá đào được quanh núi, đời nào cũng có người lén bán đi hoặc nấu chảy, không qua nổi ba đời. Câu trả lời ấy làm cột trái của anh thiếu mất một mắt xích ở ngay Thường Dương, và anh ghi cả sự thiếu ấy vào sổ, vì một chỗ trống được ghi rõ vẫn tốt hơn một mắt xích bị tưởng tượng ra.

Trước khi ra về, Tôn Vĩnh Phúc đứng ở cửa, nói thêm một câu dặn dò rất thực tế. Ông bảo nguyên tắc trong sách cũ, dù đúng dù sai, từ giờ sẽ làm Lý Thừa Ân khó xử hơn trước nhiều. Vì nếu anh tin nó, anh sẽ phải phản đối bất cứ phương án nào dùng sức mạnh ép người, ép đá trong hầm, kể cả khi phương án ấy đến từ cấp trên. Còn nếu anh không tin, anh chép nó vào trang đầu sổ tay làm gì.

Ông lão đi rồi, Lý Thừa Ân ngồi lại một mình với hai cột chữ. Ngoài sân, ca trực đêm đổi gác, tiếng giày đi qua hành lang rồi xa dần. Anh đọc lại cột phải lần cuối, rồi gấp sổ. Anh quyết định việc làm ngày mai: anh sẽ đưa nguyên tắc này vào báo cáo tuần dưới dạng một khuyến nghị an toàn thuần túy, không trích sách cũ, không nhắc tới tàn hồn. Khuyến nghị viết bằng ngôn ngữ công trường: khi xuất hiện hiện tượng bất thường trong hầm, tuyệt đối không dùng vũ lực cưỡng chế, không dùng vật cứng gõ vào vách để trấn áp tinh thần, rút người theo thứ tự và giữ im lặng ở cửa hầm. Nếu khuyến nghị ấy được ký duyệt, ít nhất đội sẽ có một tờ giấy để không làm điều tệ nhất trong lúc hoảng loạn. Còn phần chữ nghĩa của người xưa, anh giữ lại trong sổ tay của mình, chờ ngày bằng chứng ở cột phải đủ dày để nói chuyện tiếp.

Trước khi gấp sổ, anh còn làm một việc nhỏ mà anh biết là cần cho những ngày sắp tới. Anh đánh số trang sổ tay, ghi ngày tháng ở cuối cột phải, rồi ký tên mình dưới câu cấm nối hai cột. Một nguyên tắc tìm thấy trong sách cũ chỉ có giá trị khi người tìm thấy nó chịu ghi rõ ngày nó xuất hiện và ranh giới của nó. Từ tối nay, nguyên tắc chiêu an chính thức nằm trong hồ sơ làm việc của anh, ở đúng vị trí của nó: một tư liệu cổ cần kiểm chứng, không phải một đáp án.

Anh tắt đèn, nhưng nằm mãi vẫn nghe tiếng gió đi qua mái tôn, bốn giây khẽ một nhịp, đều như ai đang gõ rất xa trong lòng núi tối.

Chương khác

Xem thêm