HÌNH THIÊN KHÔNG ĐẦU NÚI THƯỜNG DƯƠNG - Chương 42: Khớp Hoa Văn Cuối Cùng

Buổi đối chiếu cuối cùng bắt đầu lúc tám giờ sáng 13 tháng 11 tại phòng mẫu, và nó bắt đầu bằng một việc không hề có trong bất kỳ buổi đối chiếu nào…

Nội dung chương

Buổi đối chiếu cuối cùng bắt đầu lúc tám giờ sáng 13 tháng 11 tại phòng mẫu, và nó bắt đầu bằng một việc không hề có trong bất kỳ buổi đối chiếu nào trước đó. Dương Khai Sơn tự tay trải tấm bản đồ địa tầng lớn lên mặt bàn, rồi đặt lên trên nó không phải ảnh chụp, mà là tờ phiếu tính hiệu chỉnh độ sâu mà ông đã làm suốt đêm qua. Ông nói rõ lý do trước khi bất kỳ ai mở hộp khiên. Mọi lần chồng ảnh trước đây của đoàn đều quy về tỉ lệ của ảnh địa tầng chụp hôm 11 tháng 10. Khi ấy, đoàn chưa biết chính xác mũi khoan sẽ dừng ở đâu trước lớp đá cực cứng. Sau ca khoan đêm 6 tháng 11, con số ấy đã có thật trên nhật ký ca. Tổng tiến của ca ấy là năm mét mười lăm phân, và mặt đá cực cứng nằm ngay ở cuối chặng tiến đó. Lấy mốc thật ấy hiệu chỉnh lại tỉ lệ, ảnh của phiến đá ngầm sẽ lớn lên một khoảng nhỏ nhưng quyết định, vừa đủ để đoạn hoa văn dài bốn phân khớp dở dang hôm 26 tháng 10 không còn là toàn bộ câu chuyện nữa.

Hồ Mỹ Lệ mở hộp chống ẩm theo đúng thủ tục mà cô đã giữ suốt từ ngày khiên còn nằm trong tủ khóa riêng của phòng mẫu. Khiên gốm được đặt lên tấm lót mềm ở giữa bàn, dưới một ngọn đèn chiếu xiên có thể chỉnh góc. Cô mở máy tính xách tay chứa ảnh quét ba chiều độ nét cao nhất của hiện vật, chụp lại sau buổi xác định niên đại hôm 15 tháng 10. Ở cửa sổ bên cạnh trên cùng màn hình, cô mở ảnh bề mặt của phiến đá ngầm được tách ra từ dữ liệu quét địa tầng. Đó chính là dải ảnh mà Dương Khai Sơn đã dùng để vẽ phiến đá lên bản đồ và ký xác nhận hôm 11 tháng 10. Trên dải ảnh xám mờ ấy, một vệt khắc cong chạy dài theo mép trên của phiến đá, nét khắc đứt quãng vì độ phân giải của sóng quét, nhưng hình dáng tổng thể của nó thì không thể lẫn đi đâu được.

Lý Thừa Ân đứng ở phía sau hai người và để hai đôi tay chuyên môn làm việc trước. Anh đã học được từ chính sai lầm đắt nhất của mình ở công trường này rằng một kết luận chỉ đứng vững khi người ký tên cho nó không phải là người đang cần nó nhất. Hôm 22 tháng 10, anh đã phán đoán tầng đá đỏ chỉ dày khoảng sáu mét, ký phiếu cho khoan, và mất lõi mẫu cùng đoạn cần khoan cong ở độ sâu sáu mét bảy mươi phân. Biên bản sự cố hôm ấy ghi rõ mức lệch bảy mét và chữ ký nhận trách nhiệm của chính anh. Từ sau buổi sáng đó, Vương Thiết Sơn đã đặt ra một quy định mà cả đoàn đều giữ: mọi đề xuất liên quan tới độ sâu của đoàn khảo sát phải có chữ ký đồng kiểm của Dương Khai Sơn mới được đưa vào phiếu việc. Buổi đối chiếu sáng nay được tổ chức theo đúng quy định ấy, và anh là người chủ động nhắc lại nó trước khi Dương Khai Sơn cầm bút.

Việc chồng ảnh kéo dài hơn hai giờ, và phần lớn thời gian của nó không nằm ở thao tác trên máy. Hồ Mỹ Lệ phóng vệt khắc trên ảnh địa tầng lên theo tỉ lệ đã hiệu chỉnh, xoay nó chậm rãi quanh trục cong, rồi đặt lớp ảnh trong suốt của hoa văn khiên gốm lên trên. Ở lần chồng đầu tiên, hai đường cong lệch nhau rõ rệt ở phần đuôi, và Dương Khai Sơn lắc đầu ngay, yêu cầu kiểm tra lại điểm mốc gốc thay vì cố nắn ảnh cho khớp. Hồ Mỹ Lệ quay lại từ đầu, chọn lại điểm mốc là gờ gắn thứ nhất ở mặt trong của khiên, một chi tiết mà máy đo cung đã xác nhận từ buổi xét nghiệm lưu động của viện tỉnh. Ở lần chồng thứ hai, phần đầu của hai đường cong ăn khớp vào nhau tới mức đường biên của chúng hòa thành một nét duy nhất trên màn hình. Cả phòng im lặng trong vài giây. Cả ba người đều hiểu phần khó nhất vẫn còn nằm ở phía sau. Đó là đoạn giữa của hoa văn, nơi có một nếp gập móc nhỏ mà buổi đối chiếu hôm 26 tháng 10 chỉ mới chạm được vào phần đầu của nó.

Đoạn giữa khớp lại sau đó là giây phút mà Lý Thừa Ân biết mình sẽ nhớ rất lâu sau khi rời khỏi ngọn núi này. Nếp gập móc ở cuối đoạn rãnh dài bốn phân hiện lên trên ảnh địa tầng ở đúng vị trí tương ứng. Nó có cùng một góc gập và cùng một độ cong khép lại. Đây là chi tiết từng làm mẫu đá ở hố thăm dò số 3 khác hẳn mười bảy mẫu đối chứng. Hồ Mỹ Lệ lần lượt tắt từng lớp ảnh rồi bật lại, chạy kiểm tra mù bằng cách đổi thứ tự hai lớp mà không báo trước, và kết quả không thay đổi ở bất kỳ lần nào. Cô đọc thành tiếng kết luận kỹ thuật của phần việc do mình phụ trách. Toàn bộ hoa văn mây cuộn còn giữ được trên khiên gốm khớp hoàn toàn với vệt khắc trên bề mặt phiến đá ngầm. Kết quả này đạt được khi chồng ảnh đúng tỉ lệ địa tầng đã hiệu chỉnh theo mốc tiến thật của mũi khoan. Không còn là khớp một phần trong phạm vi bốn phân như kết luận cũ. Lần này là khớp trên toàn bộ phần hoa văn còn tồn tại của cả hai phía.

Dương Khai Sơn ký xác nhận vào hồ sơ khảo cổ ngay tại bàn, và ông ký bằng một sự cẩn trọng mà Lý Thừa Ân nhìn thấy rõ trong cách ông đọc lại từng dòng trước khi đặt bút. Ông ghi rõ trong phần xác nhận rằng đối chiếu này là đối chiếu hình học trên ảnh đã hiệu chỉnh tỉ lệ, thực hiện trước mặt ba bên, với dữ liệu gốc được lưu vào thư mục chỉ đọc ngay trong buổi. Ông cũng ghi thêm một câu thuộc về thẩm quyền địa chất của riêng mình: phiến đá ngầm không phải là một phiến đá thường bị sóng quét làm méo hình. Vệt khắc trên bề mặt của nó là một dấu tích do con người tạo ra, có chủ ý, có bố cục, và nằm đúng trên đường cong của một hiện vật nghi lễ cùng thời. Viết xong, ông đẩy tờ hồ sơ sang phía Lý Thừa Ân và nói câu mà cả buổi sáng nay thực ra chỉ chờ để được nói thành lời.

- Tới đây thì phần của khoa học đã đi hết đường của nó. Một hiện vật thời Chu, hoa văn khớp trọn vẹn với đá ở cửa ngõ vùng chiến trường cổ, nằm trong tay người giữ hồ sơ của nó. Trong nghề của tôi, vật như thế gọi là vật làm tin giữa hai phía đã mất liên lạc với nhau quá lâu. Anh dùng nó để nói chuyện, tôi ký. Anh dùng nó vào việc khác, tôi không ký, và tờ giấy này cũng không còn giá trị.

Lý Thừa Ân ký vào hồ sơ ở vị trí người đề xuất, ngay bên dưới chữ ký của Dương Khai Sơn, và khi anh đặt bút xuống, Hồ Mỹ Lệ làm phần việc cuối cùng của buổi đối chiếu trong vai trò người giữ hiện vật. Cô cập nhật sổ hiện vật bằng một dòng ghi mới, có đủ ba chữ ký của buổi sáng. Kể từ ngày 13 tháng 11, khiên gốm thời Chu được ghi trong hồ sơ khảo cổ của đoàn với tư cách tín vật chiêu an. Đó là vật sẽ được người lập đàn giương lên khi nói lời chiêu an trong đàn Tam Tài hoàn chỉnh. Cụm từ vật làm tin ứng viên, vốn đi theo hiện vật này từ buổi bàn giao hôm 10 tháng 11, được gạch bỏ bằng một nét bút đỏ và đóng dấu đã thay thế ngay bên cạnh. Từ hôm nay, trên giấy tờ của công trường này, chiếc khiên không còn là một ứng viên chờ xét duyệt nữa. Nó là tín vật, theo đúng nghĩa mà hồ sơ của người sống có thể xác nhận.

Anh giữ cho niềm tin của mình dừng lại đúng ở ranh giới mà tờ hồ sơ vừa ký cho phép, và anh nói rõ ranh giới ấy thành lời để cả hai người cùng nghe trước khi buổi việc kết thúc. Hồ sơ xác nhận được rằng khiên thuộc về cùng một thế giới với phiến đá trong núi, và người xưa đã để lại dấu của nó trên đá như để lại một dấu hiệu nhận nhau. Hồ sơ không xác nhận được điều còn lại, điều quan trọng hơn tất cả: phía trong núi có còn nhận ra dấu hiệu ấy hay không, và có chịu nghe một người sống của năm ngàn năm sau nói hay không. Câu trả lời cho phần ấy không nằm trong bất kỳ lần chồng ảnh nào. Nó chỉ có thể tới vào đúng đêm đàn được lập xong, và anh ghi thêm một dòng vào cuối trang sổ của mình để tự nhắc: đã xác nhận là tín vật ở phía người sống, chưa được đáp lại ở phía bên kia.

Trước khi rời phòng mẫu, Dương Khai Sơn giữ anh lại ở cửa và nói thêm một điều không ghi vào hồ sơ. Ông bảo khớp hoa văn là chuyện của đá và gốm, hai thứ không biết nói dối và cũng không biết động lòng. Còn việc trong núi kia có chịu dừng tay hay không lại là chuyện của một ý chí đã đánh nhau suốt năm ngàn năm không nghỉ. Ông khuyên anh đêm mai cứ mang theo đúng sự không chắc chắn ấy vào hầm, vì người cầm tín vật mà tin chắc mười phần thường là người nói sai câu đầu tiên. Lý Thừa Ân cảm ơn ông và mang câu nói ấy theo suốt quãng đường về phòng ở.

Buổi chiều hôm ấy, Hồ Mỹ Lệ sao lưu toàn bộ dữ liệu đối chiếu thành ba bản và niêm phong bản gốc vào tủ hồ sơ. Cùng lúc đó, chiếc xe chở máy phát phụ lăn bánh vào sân công trường. Đó là chiếc máy Mã Hướng Đông đã hứa tại cuộc họp hôm 11 tháng 11. Nó tới chậm một ngày so với lời hẹn chở lên trước ngày 13. Tổ điện cho nổ thử máy ngay tại sân, và trong tích tắc dòng điện chuyển qua nguồn phụ, toàn bộ đèn của dãy lán chớp xuống một nhịp rồi sáng lại, yếu hơn và vàng hơn. Lý Thừa Ân đứng ở hiên phòng mẫu nhìn nhịp chớp ấy, tay vẫn đặt trên chiếc hộp chống ẩm vừa được Hồ Mỹ Lệ trao lại cho anh giữ trực tiếp như cũ. Anh hiểu rằng đêm mai, nếu điện lưới mất giữa cơn giông, cả cái hầm sâu ấy sẽ sống bằng thứ ánh sáng vàng yếu vừa chớp qua sân này. Sáng mai, đội sẽ họp lần cuối cùng trước giông, phân ca cho hai mươi tám con người của ca đêm cuối, và sau cuộc họp ấy, sẽ không còn một buổi chuẩn bị nào nữa chen được vào giữa họ và ngọn núi.

Chương khác

Xem thêm