HỌA BÌ MA LỘT DA Ở TÔ CHÂU - Chương 49: Trước mộ người vợ trước
Ngày hai mươi sáu tháng mười, Vương Thiệu Khiêm chống gậy rời dinh thự Vương gia để làm chuyến đi mà hắn đã nợ từ gần năm năm trước. Hắn đi chậm, có Chu…
Nội dung chương
Ngày hai mươi sáu tháng mười, Vương Thiệu Khiêm chống gậy rời dinh thự Vương gia để làm chuyến đi mà hắn đã nợ từ gần năm năm trước. Hắn đi chậm, có Chu Tử Khang dìu một bên và quản gia Vương Phúc Toàn đi phía sau mang theo những thứ cần thiết. Cha hắn, gia chủ Vương Vĩnh Thái, đi cùng trong chuyến đi này. Hai cha con nhà họ Vương, một người chống gậy vì trái tim tổn thương vĩnh viễn, một người chống gậy vì tuổi già và vì phần lỗi của chính mình, cùng đi về phía ngoại thành Tô Châu trong buổi sáng lạnh cuối tháng mười.
Sáng hôm đó, trước khi họ rời nhà, Giang Vân Hạc đã từ biệt Vương gia để lên đường về Mao Sơn. Ông mang theo tay nải cũ của mình, chiếc hồ lô đồng đã phong ấn được bọc vải và đặt cẩn thận trong hành lý, và cây cọ cũ gói riêng sẽ được xử lý ở sư môn. Ông bắt mạch cho người bệnh một lần cuối ở cổng nhà, dặn hắn giữ sức và sống chậm lại với trái tim của mình, rồi quay lưng đi về phía chân núi xa. Cả nhà đứng ở cổng nhìn theo ông cho tới khi bóng áo đạo sĩ khuất hẳn ở cuối phố. Tô Châu từ buổi sáng hôm đó không còn giữ một vật gì của con quỷ đã ở trong nhà họ Vương nữa. Mọi thứ thuộc về nó đều đã đi theo người đạo sĩ về nơi trấn giữ, và không bao giờ quay lại thành phố này trong phần đời của những người đang sống.
Nhà ngoại họ Cố nằm ở một xóm nghèo ngoại thành, trong một con ngõ nhỏ mà xe ngựa không vào được. Căn nhà của mẹ Cố Mạn Thanh thấp và cũ, mái ngói dột ở góc bếp, tường vôi bong tróc từng mảng. Thiệu Khiêm đứng ngoài ngõ nhìn căn nhà đó rất lâu trước khi bước vào. Hắn đã từng biết đến căn nhà này qua những lời kể rời rạc suốt nhiều năm, nhưng chưa một lần nào trong đời hắn đặt chân tới đây. Người vợ đầu tiên của hắn đã sống những năm cuối đời trong căn nhà này, đã cắt bán mái tóc của mình để mua thuốc trong căn nhà này, và đã chết trong căn nhà này vào mùa đông lạnh nhất năm một ngàn chín trăm ba mươi ba. Hắn đứng ngoài ngõ với cây gậy trong tay, và thấy rõ khoảng cách giữa hai cuộc đời chỉ cách nhau một con phố dài của Tô Châu mà như hai thế giới không bao giờ chạm tới nhau, cho tới tận hôm nay.
Mẹ của Mạn Thanh ra đón họ ở cửa. Bà đã già đi rất nhiều so với người đàn bà mà hắn từng gặp thoáng qua trong những năm hôn nhân đầu tiên. Bà nhìn người con rể cũ chống gậy đứng trước cửa nhà mình, nhìn gia chủ Vương gia đứng phía sau hắn, và không nói một lời nào trong một lúc rất lâu. Rồi bà lặng lẽ quay vào trong, để cửa mở, như một cách nói rằng họ có thể vào, nhưng đừng mong đợi một sự đón tiếp nào ở nơi này.
Thiệu Khiêm bước vào căn nhà nhỏ, đi qua gian ngoài chật hẹp, và dừng lại trước bàn thờ nhỏ ở gian trong. Trên bàn thờ có một bài vị gỗ đơn sơ ghi tên con gái bà. Hắn chống gậy, từ từ quỳ xuống trước bàn thờ đó. Đầu gối của một thiếu gia nhà buôn tơ lụa chạm xuống nền đất lạnh của căn nhà nghèo này, và hắn giữ nguyên tư thế quỳ đó trong lúc nói những lời mà hắn đã chuẩn bị suốt từ hôm mười chín tháng mười.
Hắn nhận lỗi của mình trước mặt mẹ của người đã khuất. Hắn nói năm xưa hắn đã im lặng ký vào tờ hưu thư mà cha hắn đặt trước mặt. Hắn nói hắn đã đứng yên nhìn nàng ôm gói đồ đi qua cổng sau của Vương gia mà không nói một lời giữ lại. Hắn nói những năm sau đó hắn đã cố tình không hỏi tin tức của nàng, không biết nàng nghèo tới mức phải cắt bán mái tóc, và không có mặt trong mùa đông nàng qua đời. Hắn không đổ lỗi cho cha mình trong buổi sáng hôm đó, dù cha hắn đứng ngay phía sau lưng hắn. Hắn nói phần im lặng là phần của chính hắn, và hắn tới đây để nhận phần đó trước bàn thờ của nàng và trước mặt mẹ nàng.
Gia chủ Vương Vĩnh Thái bước lên sau lưng con trai. Người đàn ông đã điều khiển Vương gia mấy chục năm, người đã ép cuộc hôn nhân đầu tiên phải chấm dứt và chọn cuộc hôn nhân thứ hai cho con trai mình. Ông đứng trong căn nhà nhỏ này và cúi đầu thật sâu trước bà thông gia cũ của mình. Ông nói phần quyết định năm xưa là của ông, và Vương gia nợ nhà họ Cố một lời tạ tội đã muộn gần năm năm. Ông nói xong thì giữ nguyên cái cúi đầu đó một lúc lâu mới đứng thẳng dậy, mắt đỏ hoe, không thêm một lời bào chữa nào.
Mẹ của Mạn Thanh ngồi nghe tất cả trong im lặng. Khi hai cha con nói xong, bà lấy từ trong chiếc tráp gỗ cũ trên bàn thờ ra một tờ giấy đã ngả vàng, gấp làm tư, và đặt xuống trước mặt Thiệu Khiêm. Đó là tờ hưu thư năm xưa. Tờ giấy đã đẩy con gái bà ra khỏi Vương gia cuối năm một ngàn chín trăm ba mươi mốt. Bà đã giữ nó suốt gần năm năm như giữ một bằng chứng của nỗi nhục và nỗi đau của con mình. Hôm nay bà trả nó lại cho người đã ký tên lên nó. Hắn đón lấy tờ giấy bằng cả hai tay, và bàn tay hắn run lên không phải chỉ vì trái tim yếu.
Hắn nói những cam kết của mình trong buổi sáng hôm đó, rõ ràng và cụ thể, trước mặt mẹ nàng và cha hắn làm chứng. Vương gia sẽ chu cấp cho bà tới cuối đời, đầy đủ và đều đặn, không thiếu một tháng nào. Căn nhà dột này sẽ được sửa lại tử tế trong mùa đông năm nay, mái ngói thay mới, tường trát lại, để bà sống những năm còn lại không phải chịu cảnh mưa dột như con gái bà từng chịu. Và ở nghĩa địa ngoại thành, hắn sẽ dựng cho Mạn Thanh một tấm bia mộ tử tế, khắc đúng họ tên của nàng, với danh nghĩa người vợ đầu của Vương gia. Từ nay bất cứ ai đi qua cũng biết nàng đã từng là ai. Nàng đã từng thuộc về đâu một cách danh chính ngôn thuận.
Những cam kết đó không chỉ dừng ở lời nói trong một buổi sáng. Theo lời dặn của gia chủ, quản gia Vương Phúc Toàn đã mang theo giấy bút trong chuyến đi này. Ngay tại gian ngoài của căn nhà nhỏ, ông ngồi xuống viết thành văn bản từng điều đã hứa, đọc lại to và rõ cho mẹ của Mạn Thanh nghe từng chữ. Tiền chu cấp hằng tháng bắt đầu từ tháng mười một năm nay. Việc sửa nhà khởi công trước khi mùa đông tới, thợ của Vương gia sẽ tới ở lại làm cho tới khi xong. Việc dựng bia mộ làm ngay trong tháng này, thợ khắc đá ở Tô Châu đã được đặt hẹn, và dòng chữ trên bia phải được nhà họ Cố duyệt trước khi khắc xuống đá. Gia chủ Vương Vĩnh Thái tự tay điểm chỉ vào cuối tờ cam kết, và Thiệu Khiêm ký tên mình bên cạnh dấu điểm chỉ của cha. Tờ giấy đó được trao cho mẹ của Mạn Thanh giữ, như tờ hưu thư năm xưa từng được trao theo chiều ngược lại. Chỉ khác là tờ giấy năm xưa đẩy một người đàn bà ra khỏi một gia đình, còn tờ giấy hôm nay là lần đầu tiên gia đình đó tự viết xuống những gì mình nợ nàng.
Trần Ma Ma cũng có mặt trong căn nhà nhỏ buổi sáng hôm đó. Bà lão đã sang thăm mẹ của cố chủ từ sớm, và ngồi ở góc gian ngoài suốt buổi tạ tội mà không nói xen vào một lời. Khi tờ cam kết được trao xong, bà mới đứng dậy, đi tới trước bàn thờ của người chủ cũ của mình, thắp thêm một nén hương và cắm vào bát hương đã đầy chân hương cũ. Bà nói một câu rất khẽ với người học trò cũ của số phận mình, rằng hôm nay cô có khách quý tới thăm, và khách hôm nay khác hẳn khách của những năm xưa. Rồi bà quay lại đỡ mẹ của Mạn Thanh ngồi xuống ghế, và ở lại với bà trong căn nhà đó sau khi cha con nhà họ Vương ra về, như bà đã ở lại với gia đình này qua tất cả những năm tháng khó khăn nhất của họ.
Chiều hôm đó, họ ra nghĩa địa ngoại thành. Mộ của nàng nằm ở một góc khuất, đắp đất đơn sơ, tấm ván gỗ ghi tên đã mục gần hết như lời mẹ hắn kể. Thiệu Khiêm chống gậy đứng trước ngôi mộ đó rất lâu. Hắn nhớ lại một buổi chiều nhiều năm trước ở cổng sau Vương gia, khi một người đàn bà trẻ ôm gói đồ quay lại nhìn hắn một lần rồi đi thẳng ra khỏi đời hắn. Ngày đó hắn đứng yên và nhìn nàng đi. Hôm nay hắn đứng yên và nhìn ngôi mộ của nàng, và sự đứng yên lần này khác hẳn lần trước. Lần trước là sự im lặng của một kẻ hèn nhát. Lần này là sự im lặng của một kẻ tới để nhận nợ, dù món nợ đó không bao giờ trả hết được trong một buổi chiều.
Hắn quỳ xuống trước mộ nàng một lần nữa, đặt tay lên mặt đất lạnh của ngôi mộ đắp đất, và nói khẽ những lời chỉ dành cho người nằm dưới đó nghe, nếu người chết còn nghe được điều gì ở thế giới này. Rồi hắn đứng dậy, vịn vào tay Tử Khang, và quay về khi trời đã gần tối.
Không ai trong nhà họ Cố nói tha thứ trong ngày hôm đó. Mẹ của Mạn Thanh tiễn họ ra ngõ bằng một cái gật đầu rất nhẹ, không hơn. Bà không nói bà tha thứ cho Vương gia. Bà không nói bà tha thứ cho người con rể cũ. Bà chỉ nhận lấy những cam kết của họ như nhận một món nợ bắt đầu được trả, và để ngỏ phần còn lại cho thời gian. Thiệu Khiêm chấp nhận điều đó như một phần của món nợ của chính mình. Hắn nói với Tử Khang trên đường về rằng một lời tha thứ xin được trong một buổi sáng thì không đáng giá bằng những việc hắn sẽ làm trong những năm còn lại của đời mình. Trái tim yếu ớt trong lồng ngực hắn đập đều đều suốt quãng đường về, mang hắn đi qua chuyến đi đầu tiên của phần đời mới, phần đời mà hắn sẽ sống với tư cách một người đã biết rõ mình nợ những ai và nợ tới mức nào.