HỒN MA NHÀ CHÚ HỎA SÀI GÒN - Chương 25: Lịch Làm Việc Bị Từ Chối
Chín giờ sáng ngày hai mươi bảy tháng bảy, Phan Diệu Linh mang theo một tờ trình ngắn lên phòng họp của ban quản lý. Tờ trình do cô tự soạn trong hai…
Nội dung chương
Chín giờ sáng ngày hai mươi bảy tháng bảy, Phan Diệu Linh mang theo một tờ trình ngắn lên phòng họp của ban quản lý. Tờ trình do cô tự soạn trong hai ngày cuối tuần, đánh máy cẩn thận, có chữ ký của người đề xuất và dòng kính gửi trưởng phòng bảo quản. Nội dung tờ trình chỉ có một đề nghị duy nhất. Cô xin được bố trí ở lại muộn qua ba buổi hoàng hôn trong tuần đầu tháng tám, để hoàn tất việc đối chiếu hiện tượng với tiến độ phục chế của bức chân dung.
Trong tờ trình, Linh ghi rõ lý do nghề nghiệp của đề nghị. Các hiện tượng trong hồ sơ của dự án đều xảy ra trong khung giờ hoàng hôn, từ khoảng mười bảy giờ bốn mươi phút tới mười tám giờ hai mươi phút. Theo quy chế đã phổ biến từ đầu dự án, nhân viên không có đăng ký ca tối phải rời tòa nhà trước mười tám giờ, khi vòng ngoài khóa lại. Khoảng thời gian cô có mặt hợp lệ ở hành lang tầng cao vào giờ hoàng hôn vì vậy rất ngắn. Cô đề nghị được ở lại tới mười chín giờ trong ba buổi, có bảo vệ ca đêm cùng trực, có ghi sổ ra vào riêng cho từng buổi.
Trịnh Quốc Bảo đọc tờ trình hai lần trước mặt Linh. Ông đặt tờ trình xuống bàn, tháo kính, rồi trả lời bằng giọng chậm rãi và rõ ràng.
- Tôi không duyệt đề nghị này. - Bảo nói. - Không phải vì lý do của cô không có căn cứ nghề nghiệp. Lý do của cô có căn cứ. Tôi từ chối vì quy chế giờ giấc của di tích không có khoản nào cho phép nhân viên ở lại sau giờ khóa vòng ngoài vì mục đích quan sát hiện tượng.
Ông mở tập quy chế nội bộ của bảo tàng, lật tới trang quy định về giờ làm việc trong khu vực di tích, và đẩy tập quy chế về phía Linh.
- Cô đọc lại điều này giúp tôi. - Bảo nói. - Sau giờ khóa vòng ngoài, trong tòa nhà chỉ còn ca trực đêm theo danh sách đã duyệt từ đầu tháng. Mọi trường hợp ở lại khác đều phải có quyết định riêng của ban giám đốc, kèm phương án an toàn và lý do thuộc nhiệm vụ được giao bằng văn bản. Dự án phục chế của chúng ta được giao nhiệm vụ phục chế một bức tranh. Dự án không được giao nhiệm vụ quan sát hiện tượng vào ban đêm.
Linh đọc kỹ trang quy chế mà Bảo vừa chỉ. Từng dòng chữ đều quen thuộc, vì cô đã học quy chế này trong tuần đầu tiên nhận dự án. Cô không tìm thấy bất kỳ kẽ hở nào cho đề nghị của mình. Điều khoản về ở lại muộn chỉ áp dụng cho các việc khẩn cấp thuộc bảo vệ hiện vật, như rò rỉ nước, chập điện hoặc kiểm tra an toàn sau sự cố thời tiết. Việc đối chiếu hiện tượng không nằm trong bất kỳ nhóm việc khẩn cấp nào.
- Nếu em làm đơn lên ban giám đốc thì sao, thưa anh. - Linh hỏi.
- Cô có quyền làm đơn. - Bảo đáp. - Nhưng tôi nói trước quan điểm của phòng bảo quản để cô cân nhắc. Tôi sẽ không ký xác nhận đề nghị này ở cấp phòng. Không có xác nhận của phòng phụ trách, đơn lên ban giám đốc gần như không có cơ sở để duyệt. Và tôi cũng nói thẳng thêm một điều. Ngay cả khi có đơn, lý do quan sát một hiện tượng chưa xác định được nguồn phát sẽ không đủ sức nặng trước quy chế của một di tích đang mở cửa đón khách.
Cuộc trao đổi kéo dài thêm khoảng hai mươi phút. Linh trình bày thêm về giá trị của việc đối chiếu trực tiếp giữa hiện tượng và tiến độ tranh. Cô nêu rõ vùng miệng của bức tranh vẫn chưa có quyết định can thiệp, và nhóm cần hiểu rõ hơn bối cảnh không gian quanh bức tranh trước khi trình phương án. Bảo lắng nghe hết, ghi chép vài dòng vào sổ họp, rồi giữ nguyên quyết định từ chối. Ông yêu cầu Đặng Thu Vân ghi quyết định từ chối vào biên bản làm việc của buổi sáng, kèm lý do trích từ quy chế.
- Tôi ghi rõ vào biên bản là đề nghị bị từ chối vì ngoài quy chế giờ giấc của di tích. - Bảo nói. - Không ghi là đề nghị thiếu căn cứ. Cô làm đúng thủ tục khi trình bằng văn bản và nhận trả lời bằng văn bản. Phần này không có gì sai. Sai sẽ bắt đầu từ lúc có người tự ý làm điều đã bị từ chối.
Câu nói cuối cùng của Bảo làm Linh im lặng một lúc lâu. Cô nghe rõ ý của ông. Quyết định từ chối bằng văn bản đồng nghĩa với việc ranh giới đã được vẽ thành chữ. Từ hôm nay, việc ở lại sau giờ khóa vòng ngoài không còn là việc chưa ai nói rõ. Nó là việc đã được đề nghị chính thức, đã được xem xét chính thức và đã bị từ chối chính thức.
Buổi chiều cùng ngày, Linh nhận bản sao biên bản làm việc từ Vân. Biên bản ghi đầy đủ ba ý. Đề nghị ở lại muộn qua ba buổi hoàng hôn của Phan Diệu Linh. Quyết định không duyệt của trưởng phòng bảo quản. Lý do không duyệt là quy chế giờ giấc của di tích và phạm vi nhiệm vụ được giao của dự án. Cô kẹp bản sao biên bản vào tập hồ sơ cá nhân của mình, ngay sau tờ trình gốc còn giữ dấu tiếp nhận của văn thư.
Tùng ghé qua phòng phục chế vào cuối buổi chiều và hỏi kết quả của tờ trình.
- Bị từ chối rồi. - Linh nói. - Từ chối bằng biên bản, có lý do quy chế rõ ràng. Anh Bảo nói em có quyền làm đơn lên ban giám đốc, nhưng anh ấy sẽ không ký xác nhận ở cấp phòng.
- Vậy là hết đường chính thức. - Tùng nói. - Thôi thì mình làm phần việc trong giờ cho tốt. Vùng miệng của tranh vẫn chờ quyết định riêng. Hiện tượng thì hồ sơ đã có ba nguồn giờ đối chiếu rồi. Không nhất thiết phải có thêm buổi ở lại nào nữa đâu, Linh.
- Em biết. - Linh đáp. - Em chỉ tiếc khoảng giờ hoàng hôn. Mọi việc đáng ghi trong tòa nhà này đều xảy ra đúng khoảng giờ mình phải ra về.
Tùng không nói thêm. Anh giúp cô kiểm tra lại khóa tủ bảo quản tranh, ký vào danh mục cuối ngày, rồi rời phòng phục chế đúng giờ. Linh ở lại trong phòng thêm vài phút, sắp xếp lại chồng hồ sơ trên bàn làm việc. Tờ trình bị từ chối nằm ở vị trí trên cùng của tập hồ sơ cá nhân.
Trước khi ra về, Linh ghé qua phòng trực để hỏi Hậu về lịch trực đêm của tuần đầu tháng tám. Cô hỏi với lý do ghi vào kế hoạch công tác của nhóm, và Hậu trả lời đúng phần việc của mình mà không hỏi thêm. Ca đêm của anh bắt đầu từ mười tám giờ, khi vòng ngoài khóa lại. Anh đi tuần vòng đầu tiên lúc mười chín giờ và vòng thứ hai lúc hai mươi mốt giờ. Giữa hai vòng tuần, anh trực ở phòng trực tầng trệt và theo dõi các màn hình camera của tòa nhà.
- Nếu có việc gì cần người ở tầng cao vào buổi tối thì sao, anh Hậu. - Linh hỏi.
- Thì phải có giấy phân công. - Hậu đáp. - Không có giấy thì không ai lên tầng cao sau giờ khóa vòng ngoài. Tôi trực ở đây hơn mười năm, chưa từng thấy ngoại lệ nào không có giấy. Ai ở lại mà không có giấy, tôi gặp là tôi lập biên bản. Việc của tôi là vậy, không phân biệt người quen hay người lạ.
Linh cảm ơn Hậu và ghi lịch trực đêm vào sổ công tác theo đúng mục đích cô đã nói. Trên đường ra cổng, cô nhận ra mình vừa hỏi những câu hỏi mà một người chuẩn bị làm việc sai thường hỏi. Cô hỏi giờ tuần tra. Cô hỏi về ngoại lệ. Cô hỏi về biên bản. Từng câu hỏi đều có lý do công tác nghe rất hợp lý. Nhưng thứ tự của chúng, khi đặt cạnh nhau trong đầu cô, lại thành một bản đồ hoàn chỉnh của buổi tối trong tòa nhà sau giờ khóa cửa.
Cô đứng lại ở cổng bảo tàng một lúc lâu sau khi đã ký sổ ra về. Sân trước vắng người. Đèn đường đã bật. Cô tự hỏi nếu sáng mai mình quay lại với một tờ đơn lên ban giám đốc, liệu mọi việc có khác đi không. Câu trả lời đã có sẵn trong biên bản buổi sáng. Không có xác nhận của phòng bảo quản, tờ đơn ấy chỉ là một tờ giấy đi xa hơn để nhận cùng một lời từ chối. Con đường chính thức đã khép lại ở đúng cấp có thẩm quyền xem xét nó.
Đêm hôm đó, ở nhà riêng, Linh mở lại bản chụp của tờ trình trên điện thoại. Cô đọc lại phần lý do nghề nghiệp mà mình đã viết rất tâm huyết. Ba buổi hoàng hôn. Có bảo vệ cùng trực. Có sổ ra vào riêng. Mọi điều kiện cô đề xuất đều chặt chẽ và đều đã bị từ chối bằng một lý do duy nhất không thể cãi được. Quy chế không cho phép.
Cô đặt điện thoại xuống bàn và nhìn ra cửa sổ. Mưa đêm đang rơi trên mái tôn của khu nhà đối diện. Trong đầu cô, một ý nghĩ bắt đầu hình thành rất chậm, rõ ràng tới mức cô không thể giả vờ là nó chưa xuất hiện. Chỉ một buổi thôi. Chỉ ở lại thêm chưa đầy một giờ sau giờ khóa vòng ngoài, đứng ở hành lang tầng cao, không động vào bất kỳ hiện vật nào. Ý nghĩ ấy chưa thành quyết định. Nhưng nó đã có hình dạng, có giờ giấc, và có cả vị trí đứng ở hành lang trong đầu cô.
Linh ghi vào sổ tay cá nhân một dòng ngắn trước khi đi ngủ. Đề nghị chính thức đã bị từ chối ngày hai mươi bảy tháng bảy. Dưới dòng ghi ấy, cô để trống một khoảng giấy trắng. Cô không ghi thêm gì vào khoảng trống đó. Khoảng trống nằm im trên trang giấy, chờ những ngày cuối tháng bảy quyết định thay cô.