HỒN MA NHÀ CHÚ HỎA SÀI GÒN - Chương 39: Bức Ảnh Cũ Chụp Cửa Sổ Vòm

Mười bốn giờ ngày hai mươi mốt tháng tám, Phan Diệu Linh tới phòng ảnh tư liệu theo giấy hẹn làm việc của dự án, cùng Chu Ngọc Trâm phụ trách kiểm kê…

Nội dung chương

Mười bốn giờ ngày hai mươi mốt tháng tám, Phan Diệu Linh tới phòng ảnh tư liệu theo giấy hẹn làm việc của dự án, cùng Chu Ngọc Trâm phụ trách kiểm kê hiện vật. Lý Hồng Sơn đã chờ sẵn trong phòng, trên bàn sáng đèn đặt một khay ảnh vừa rửa xong còn đang được sắp xếp theo thứ tự. Giữa khay ảnh là tấm ảnh mà cả nhóm đã chờ từ ngày tám tháng bảy, ngày cuộn phim cũ được tìm thấy trong kho tư liệu với nhãn tay ghi cửa sổ vòm và rèm tím.

Sơn mở đầu buổi làm việc bằng việc trình bày quá trình rửa ảnh qua biên bản công việc của phòng ảnh, để Linh và Trâm nghe và ghi vào hồ sơ đối chiếu của dự án. Cuộn phim cũ được rửa theo quy trình dành cho phim tư liệu lâu năm. Toàn bộ cuộn phim cho ra một số khung hình về nội thất tòa nhà ở các thời kỳ khác nhau. Chỉ một khung hình trong số đó chụp đúng cửa sổ vòm và rèm nhung tím như nhãn tay trên hộp phim đã ghi. Khung hình ấy được rửa thành tấm ảnh đặt giữa khay trong buổi chiều này.

Linh đeo găng tay và nâng tấm ảnh lên ngang tầm ánh sáng của bàn đèn, theo đúng cách xử lý ảnh tư liệu mà Sơn hướng dẫn cho người ngoài phòng ảnh. Tấm ảnh chụp một khung cửa sổ vòm của tòa nhà, nhìn từ phía trong hành lang. Rèm nhung tím buông ở một bên khung cửa, các nếp rèm rõ từng đường gấp. Ánh sáng trong ảnh là ánh sáng buổi chiều, hắt xiên qua ô cửa và đổ xuống sàn một vệt sáng dài.

Ở phía bên cửa, ngay cạnh mép rèm, có một vệt mờ nhạt hơn hẳn phần còn lại của khung hình. Vệt mờ có chiều cao gần bằng một người đứng, nhưng không có đường nét nào đủ rõ để gọi là một hình người. Không có gương mặt. Không có đường nét của tóc hay vai áo tách ra khỏi nền sáng phía sau. Chỉ là một vùng sáng tối không đều, đứng yên trong khung hình cũ, ở đúng vị trí bên cửa sổ vòm mà hồ sơ hiện tượng của dự án đã ghi nhận nhiều lần trong mùa mưa này.

Linh đặt tấm ảnh xuống bàn đèn và nhìn nó thêm một lúc trong im lặng. Cô đã chuẩn bị tinh thần cho buổi chiều này từ nhiều tuần trước, từ ngày cuộn phim được lập biên bản hiện trạng và niêm phong trong kho. Một phần trong cô từng chờ đợi tấm ảnh sẽ cho thấy một điều gì rõ ràng hơn tất cả những lời kể và bản ghi mà dự án đã gom được. Tấm ảnh không cho điều đó. Nó cho một khung cửa, một tấm rèm và một vệt mờ, giống hệt cách tòa nhà này vẫn trả lời mọi câu hỏi của nhóm từ đầu dự án tới nay. Có thêm một dấu hiệu gián tiếp, và vẫn không có gì đủ để kết luận.

Sơn trình bày tiếp phần xác định niên đại của tấm ảnh, cũng qua biên bản công việc mà anh đọc cho hai người cùng nghe.

- Phòng ảnh đã đối chiếu loại phim, mép phim và đặc điểm giấy ảnh với các mẫu tư liệu trong kho. - Sơn nói. - Kết quả chỉ thu hẹp được khoảng thời gian chụp vào một giai đoạn dài nhiều năm, không xác định được năm chụp chính xác. Người chụp là ai, cuộn phim này cũng không cho biết. Tôi ghi trong biên bản đúng như vậy. Năm chụp không xác định được chính xác, người chụp không rõ.

- Vậy trong hồ sơ dự án, tấm ảnh này được ghi ở mức nào, anh Sơn. - Trâm hỏi.

- Ở mức tư liệu đối chiếu. - Sơn đáp. - Nó đối chiếu được với ba thứ có thật trong tòa nhà hôm nay. Khung cửa vòm còn nguyên. Rèm nhung tím còn nguyên. Và vị trí vệt mờ nằm ở đúng khu vực hành lang mà các bản ghi của dự án vẫn nhắc tới. Ngoài ba thứ ấy, tấm ảnh không khẳng định thêm điều gì. Tôi là người rửa ảnh, và tôi ký vào biên bản với đúng mức ấy thôi.

Linh ghi toàn bộ nội dung buổi làm việc vào biên bản đối chiếu của dự án, theo đúng mẫu biên bản mà dự án dùng cho các buổi tiếp nhận tư liệu. Cô ghi nguồn của từng thông tin trong buổi. Quá trình rửa phim và kết quả xác định niên đại do Lý Hồng Sơn trình bày từ biên bản công việc của phòng ảnh. Hiện trạng tấm ảnh do cô và Trâm trực tiếp xem trên bàn đèn trong buổi chiều này. Phần việc lưu trữ bản gốc tấm ảnh thuộc phòng ảnh tư liệu, bản sao kỹ thuật số và bản in đối chiếu được giao cho hồ sơ dự án theo phiếu giao nhận ký trong buổi.

Cô cân nhắc rất lâu trước khi viết dòng ghi nhận về vị trí của tấm ảnh trong hồ sơ hiện tượng. Cuối cùng, cô viết dòng ấy bằng ngôn ngữ thận trọng nhất mà hồ sơ này từng dùng. Bức ảnh cũ chụp cửa sổ vòm, rèm nhung tím và một vệt mờ bên cửa, không có gương mặt rõ, được đưa vào hồ sơ dự án như một tư liệu đối chiếu cho các ghi nhận tại hành lang tầng cao. Dòng ghi không khẳng định vệt mờ là bất kỳ điều gì, và không nối tấm ảnh với bất kỳ danh tính nào.

Linh đoán vệt mờ trong ảnh khó có thể là một chi tiết trang trí cố định của khung cửa. Các ảnh chụp cùng khung cửa vòm trong hồ sơ trùng tu của tòa nhà không hề có vệt tương tự ở vị trí ấy. Mép của vệt mờ cũng không trùng với bất kỳ đường nét kiến trúc nào của khung cửa mà cô đã đối chiếu trong các buổi kiểm kê hành lang. Cô ghi phép đoán ấy vào sổ tay kèm chữ đoán và hai căn cứ trên. Cô nói rõ với Sơn và Trâm rằng phép đoán ấy chỉ nằm trong sổ tay cá nhân, không vào biên bản, vì biên bản đối chiếu cần một mức chắc chắn cao hơn những gì tấm ảnh này cho phép.

Sơn mở thêm khay ảnh phụ để cả nhóm xem các khung hình còn lại của cuộn phim, vì biên bản của phòng ảnh ghi nhận toàn bộ cuộn phim chứ không chỉ khung hình được chọn. Các khung hình khác chụp nội thất tòa nhà ở những góc quen thuộc. Một khung chụp cầu thang chính. Một khung chụp một phần phòng trưng bày với các tủ hiện vật của một thời kỳ trưng bày cũ. Một khung chụp sân trong nhìn từ hành lang. Không khung hình nào trong số đó có vệt mờ tương tự ở bất kỳ vị trí nào. Sơn nói rõ qua phần trình bày này rằng vệt mờ chỉ xuất hiện ở đúng một khung hình duy nhất của cả cuộn phim, và phòng ảnh ghi nhận điều ấy ở mức hiện trạng phim, không kèm bất kỳ giải thích nào.

Trâm mang theo trong bìa hồ sơ của mình bản in các ảnh kiểm kê hành lang tầng cao mà bộ phận kiểm kê đã chụp trong các đợt kiểm kê gần đây. Cô đặt một tấm ảnh chụp khung cửa vòm hiện tại bên cạnh tấm ảnh cũ trên bàn đèn, để cả ba người cùng đối chiếu trực tiếp. Khung cửa trong hai tấm ảnh là cùng một khung cửa, từ các đường cong của vòm tới vị trí của tấm rèm. Sàn gạch hoa văn dưới chân cửa cũng khớp nhau về họa tiết. Chỉ có vệt mờ là thứ tấm ảnh mới không có, ở đúng vị trí mà tấm ảnh cũ ghi lại một vùng sáng tối không đều. Linh ghi phép đối chiếu trực tiếp ấy vào biên bản, ghi rõ ảnh kiểm kê hiện tại do bộ phận kiểm kê chụp trong đợt kiểm kê tháng này và do Trâm mang tới buổi làm việc.

Theo hướng dẫn của Sơn, Linh xem lại tấm ảnh cũ một lần nữa qua kính lúp của phòng ảnh. Dưới kính lúp, các hạt bạc của lớp ảnh hiện rõ, và vệt mờ tan ra thành một vùng hạt không đều như mọi vùng sáng tối khác của tấm ảnh. Nó không hiện thêm bất kỳ đường nét nào. Không có đường viền của một bờ vai. Không có nét nào gợi ra một gương mặt đang quay về phía người chụp. Cô đặt kính lúp xuống và ghi vào sổ tay một dòng ngắn. Nhìn gần hơn không làm tấm ảnh nói thêm điều gì, và đó cũng là một kết quả cần được ghi lại, để người của dự án về sau không lặp lại cùng một hy vọng trên cùng một tấm ảnh.

Trâm thực hiện phần kiểm kê tiếp nhận ngay trong buổi. Tấm ảnh được gán mã tư liệu đối chiếu trong danh mục hồ sơ của dự án. Phiếu giao nhận ghi rõ bản gốc ở lại phòng ảnh tư liệu, hai bản sao vào hồ sơ dự án và hồ sơ kiểm kê. Trâm ký ở mục người tiếp nhận kiểm kê, Sơn ký ở mục người bàn giao của phòng ảnh, Linh ký ở mục người chứng kiến đối chiếu của dự án phục chế.

Buổi làm việc kết thúc lúc mười lăm giờ ba mươi phút. Trước khi rời phòng ảnh, Linh nhìn tấm ảnh một lần cuối trên bàn đèn. Khung cửa vòm trong ảnh giống hệt khung cửa mà cô đi qua mỗi ngày làm việc trong mùa mưa này. Tấm rèm tím trong ảnh buông xuống theo cùng một nếp gấp mà Trâm từng ghi chú trong buổi kiểm kê hoàng hôn ngày tám tháng tám. Chỉ có vệt mờ bên cửa là thuộc về một buổi chiều nào đó không ai còn xác định được năm tháng, đứng yên trong khung hình cũ và không trả lời thêm bất kỳ câu hỏi nào của người đang nhìn nó.

Cô ký sổ kết thúc buổi làm việc tại phòng ảnh và quay về phòng phục chế, nơi Ngô Thanh Tùng đang chờ cô cho buổi kiểm tra bảo quản theo cặp của buổi chiều. Trong sổ tay của mình, dòng ghi ngày hai mươi mốt tháng tám khép lại bằng một nhận xét ngắn cho riêng cô. Cuộn phim cũ tìm thấy hồi đầu tháng bảy nay đã đi hết con đường giấy tờ của nó. Nó đi từ một nhãn tay trong kho tư liệu tới một tấm ảnh có mã số trong hồ sơ dự án. Điều nó mang theo suốt con đường ấy vẫn chỉ là một vệt mờ bên cửa sổ vòm, đủ để đối chiếu và không đủ để gọi tên.

Chương khác

Xem thêm