HỒN MA NHÀ CHÚ HỎA SÀI GÒN - Chương 37: Phần Nền Và Tà Áo Tím

Mười giờ ba mươi phút ngày mười bảy tháng tám, Phan Diệu Linh trở lại bàn phục chế trong phòng phục chế, lần đầu tiên sau hơn hai tuần. Buổi làm việc…

Nội dung chương

Mười giờ ba mươi phút ngày mười bảy tháng tám, Phan Diệu Linh trở lại bàn phục chế trong phòng phục chế, lần đầu tiên sau hơn hai tuần. Buổi làm việc theo đúng lịch làm việc theo cặp đã được lập cho tuần này. Ngô Thanh Tùng đã có mặt trong phòng từ trước giờ hẹn, giá vẽ và bàn dụng cụ được bày theo đúng sơ đồ làm việc mà hai người đã dùng từ đầu dự án. Bức chân dung đặt trên giá, phủ vải bảo vệ ở phần khung ngoài, nguyên trạng như trong những tấm ảnh hiện trạng mà Tùng từng mang cho cô xem qua hồ sơ.

Buổi làm việc đầu tiên của giai đoạn quay lại có phạm vi rất hẹp, được ghi rõ trong phiếu công việc do Trịnh Quốc Bảo ký. Chỉ xử lý phần nền và tà áo tím của bức chân dung, theo đúng hồ sơ màu đã lập trong các tuần đầu của dự án. Vùng miệng của người trong tranh tuyệt đối không nằm trong phạm vi buổi này. Linh đọc phiếu công việc hai lần trước khi đeo găng tay, và Tùng đọc lại một lần nữa thành tiếng để cả hai cùng nghe rõ từng giới hạn.

Hồ sơ màu của dự án được mở trên bàn phụ, ngay cạnh khay dụng cụ. Hồ sơ này do chính Linh và Tùng lập trong giai đoạn đầu, sau các buổi làm sạch và kiểm tra ánh sáng xiên. Phần nền của bức tranh gồm các lớp màu trầm phía sau nhân vật, chuyển dần từ vùng tối ở mép tranh vào vùng sáng hơn quanh vai áo. Phần tà áo tím là dải màu dài ở nửa dưới bức tranh, nơi lớp màu gốc còn mỏng và không đều sau nhiều năm tháng.

Trước khi bắt đầu, hai người làm phần việc mở đầu bắt buộc của mọi buổi phục chế. Tùng đọc to các dòng ghi trong sổ kỹ thuật của những ngày đình chỉ, ngày nào bức tranh được kiểm tra bảo quản, nhiệt độ và độ ẩm phòng trong những ngày ấy ra sao. Các con số đều nằm trong ngưỡng cho phép, không ngày nào có ghi nhận bất thường. Linh nghe hết, ký vào sổ ở mục đã đọc hồ sơ bảo quản trong thời gian vắng mặt, rồi ghi giờ bắt đầu buổi vào phiếu công việc. Mười giờ bốn mươi phút. Phần việc đầu tiên của cô sau hơn hai tuần xa bàn phục chế bắt đầu bằng chữ ký đọc hồ sơ, không bắt đầu bằng cây cọ.

Hai người bắt đầu bằng phần nền phía trên bên trái của bức tranh. Linh xử lý từng ô nhỏ theo đúng lưới ô đã đánh dấu trong hồ sơ kỹ thuật. Mỗi ô được làm theo cùng một trình tự. Đối chiếu màu gốc qua kính lúp. Làm sạch nốt phần bụi bám còn sót lại ở lớp bề mặt. Gia cố lớp màu bằng dung dịch đã pha theo đúng tỷ lệ ghi trong hồ sơ. Chờ khô theo thời gian quy định rồi mới chuyển sang ô tiếp theo.

Tùng làm song song ở phần nền phía dưới, giữ khoảng cách hai ô so với vị trí của Linh theo đúng quy ước làm việc theo cặp trên cùng một bề mặt tranh. Thỉnh thoảng anh dừng tay để ghi vào sổ kỹ thuật giờ bắt đầu và giờ kết thúc của từng ô. Cuốn sổ kỹ thuật này là phần hồ sơ mà anh đã giữ đều đặn suốt thời gian Linh bị đình chỉ, ghi rõ từng ngày bức tranh được kiểm tra bảo quản và không có bất kỳ can thiệp nào lên bề mặt.

Tới gần trưa, phần nền phía trên hoàn thành đúng tiến độ của buổi. Linh lùi lại hai bước khỏi giá vẽ, nhìn toàn bộ nửa trên của bức tranh trong ánh sáng phòng. Phần nền sau khi xử lý hiện rõ chiều sâu vốn có của nó. Vùng tối ở mép tranh trầm xuống. Vùng quanh vai áo sáng lên vừa đủ để tà áo và mái tóc của người trong tranh nổi rõ hơn trước. Gương mặt ở trung tâm bức tranh không thay đổi một nét nào, vì cả hai người đều chưa chạm vào bất kỳ ô nào thuộc vùng mặt trong buổi này.

Ô nền cuối cùng của buổi sáng là ô khó nhất trong lưới ô của phần nền. Ở mép ô có một vết nứt chân chim rất nhỏ chạy qua hai lớp màu, chỉ nhìn thấy dưới kính lúp và ánh sáng xiên. Linh xử lý vết nứt ấy bằng cách gia cố từng đoạn ngắn một, mỗi đoạn dài không quá một đốt ngón tay, rồi dừng lại chờ khô trước khi đi tiếp đoạn bên cạnh. Tùng đứng bên cạnh giữ đèn xiên ở đúng góc mà hai người đã thống nhất trong hồ sơ kỹ thuật, không nói gì trong suốt gần hai mươi phút của ô cuối này. Khi vết nứt được gia cố xong, bề mặt ô nền liền lại mà đường nứt vẫn còn nhìn thấy mờ mờ dưới lớp gia cố, đúng nguyên tắc giữ dấu vết thời gian của dự án chứ không xóa sạch như chưa từng tồn tại.

Sau giờ nghỉ trưa theo quy định, hai người chuyển sang phần tà áo tím. Đây là phần việc Linh đã chờ đợi lâu nhất trong toàn bộ hồ sơ phục chế, vì tà áo là vùng màu lớn nhất còn dang dở sau giai đoạn làm sạch đầu tiên. Cô xử lý dải màu tím theo từng đoạn ngắn, từ phía vai áo đi dần xuống mép dưới của tà áo. Mỗi đoạn đều được đối chiếu với mẫu màu gốc chụp trong hồ sơ ảnh của dự án, để sắc tím sau phục chế trở về đúng sắc tím trầm và ấm của lớp màu đầu tiên, không sáng hơn và không lạnh hơn màu gốc.

- Đoạn này màu gốc còn một lớp lót nâu rất mỏng ở dưới. - Tùng nói, tay chỉ vào ảnh đối chiếu trên bàn phụ. - Em đi lớp gia cố nhẹ tay thôi, đừng đè màu mới lên, không là mất hẳn chiều sâu của tà áo đấy.

- Em thấy lớp lót ấy rồi. - Linh đáp. - Em chỉ gia cố phần mặt màu đang bong nhỏ ở mép đoạn này. Phần sắc tím để nguyên như màu gốc đang còn, không bồi thêm.

Cuộc trao đổi ngắn ấy là toàn bộ phần lời nói của buổi chiều. Phần lớn thời gian còn lại, phòng phục chế chỉ có tiếng dụng cụ chạm nhẹ lên khay, tiếng lật trang hồ sơ và tiếng mưa rơi đều ngoài cửa sổ. Linh nhận ra tay mình vẫn giữ được nhịp làm việc cũ, chậm, đều và dừng đúng chỗ cần dừng. Hơn hai tuần xa bàn phục chế không làm mất đi nhịp ấy. Nó chỉ làm cô thêm rõ một điều. Nhịp làm việc này chỉ có giá trị khi nó đi cùng với nhịp quy chế của tòa nhà, từng buổi một, không buổi nào tách ra đứng riêng.

Phần tà áo được chia trong hồ sơ thành sáu đoạn theo các nếp gấp tự nhiên của dải vải trong tranh. Linh làm xong bốn đoạn trong buổi chiều, Tùng làm hai đoạn ở phía mép dưới, nơi lớp màu mỏng nhất và cần tay người quen thuộc với phần khung và mép tranh như anh. Sau mỗi đoạn, người làm dừng lại để người còn lại đối chiếu sắc tím dưới hai loại ánh sáng của phòng. Ánh sáng thường cho thấy sắc tím trầm và ấm. Ánh sáng xiên cho thấy bề mặt đoạn vừa xử lý có đều hay không. Chỉ khi cả hai người cùng gật đầu, đoạn tiếp theo mới được bắt đầu. Nhịp làm việc ấy chậm hơn nhịp của giai đoạn đầu dự án, và Linh thấy rõ sự chậm rãi ấy là một phần của điều kiện quay lại mà cô đang sống cùng, dù không dòng nào trong văn bản điều kiện viết về tốc độ của cây cọ.

Cuối buổi chiều, hai người cùng kiểm tra lại toàn bộ phần việc của ngày bằng ánh sáng xiên cầm tay, theo đúng quy trình nghiệm thu nội bộ của từng buổi phục chế. Phần nền đều màu, không vùng nào bị bóng loang do dung dịch gia cố. Tà áo tím liền lại thành một dải màu thống nhất từ vai xuống mép dưới, các điểm bong nhỏ đã được gia cố xong, lớp lót nâu mỏng vẫn còn nhìn thấy ở những đoạn màu gốc còn mỏng. Không một nét cọ nào trong buổi này chạm vào vùng miệng, vùng mắt hay bất kỳ phần nào của gương mặt.

Tùng ghi dòng tổng kết của buổi vào sổ kỹ thuật, đọc to cho Linh cùng nghe trước khi ký. Linh ký xác nhận ở mục người thực hiện cùng, rồi ghi lại dòng tổng kết ấy vào sổ tay của mình theo đúng nguyên văn của sổ kỹ thuật. Sau buổi làm việc ngày mười bảy tháng tám, bức chân dung đã phục chế xong phần nền và tà áo tím. Phần duy nhất của bức tranh còn chưa hoàn thiện, từ hôm nay trở đi, chỉ còn lại nét cười của người trong tranh.

Trước khi phủ lại vải bảo vệ, Tùng chụp bộ ảnh hiện trạng sau buổi phục chế theo đúng lịch bảo quản của dự án. Anh chụp toàn cảnh bức tranh, cận cảnh phần nền vừa xử lý và cận cảnh từng đoạn của tà áo tím. Linh ghi số thứ tự của các tấm ảnh vào cuối sổ kỹ thuật, ngay dưới dòng tổng kết của buổi, để hồ sơ ảnh và hồ sơ chữ của ngày mười bảy tháng tám khớp nhau tới từng mục. Cô cũng ghi rõ trong sổ tay của mình rằng vùng miệng không xuất hiện trong bất kỳ thay đổi nào của bộ ảnh này. Nó giống hệt tấm ảnh hiện trạng gần nhất, và sự giống hệt ấy là một phần của kết quả buổi làm việc.

Linh đứng trước giá vẽ thêm một lúc sau khi Tùng đã cất xong dụng cụ. Bức tranh trong ánh sáng cuối buổi chiều trông khác hẳn bức tranh cô nhận vào giữa tháng sáu. Nền đã sâu. Tà áo đã liền. Tóc và vai áo đã rõ. Chỉ có khóe miệng là vẫn dừng ở đúng chỗ nó đã dừng từ đầu thế kỷ tới nay. Nó mỏng màu, thiếu lớp hoàn thiện cuối cùng, và đang chờ một buổi làm việc riêng. Buổi ấy, cả nhóm đều biết, sẽ phải được chuẩn bị bằng hồ sơ cẩn thận hơn bất kỳ buổi nào trước đó.

Cô không đưa tay về phía vùng miệng, dù chỉ là một cử động vô thức của người họa sĩ đứng trước phần việc cuối cùng của mình. Cô gấp sổ tay, ký vào phiếu công việc ở mục kết thúc buổi và cùng Tùng khóa phòng phục chế lúc mười bảy giờ ba mươi phút. Trên đường xuống cầu thang, Tùng nói một câu ngắn về lịch của ngày mai, một buổi kiểm tra bảo quản thông thường theo cặp. Linh gật đầu và ghi lịch vào sổ. Giai đoạn quay lại của cô đang đi đúng nhịp của nó, từng buổi có phiếu, từng việc có giới hạn, và bức tranh trên giá vẽ đang tiến gần tới phần việc cuối cùng bằng đúng nhịp chậm rãi ấy.

Chương khác

Xem thêm