HỒN MA NHÀ CHÚ HỎA SÀI GÒN - Chương 34: Quyết Định Niêm Phong Cũ
Mười lăm giờ ngày mười hai tháng tám, Phan Diệu Linh nhận được phiếu trả lời kết quả tìm kiếm hồ sơ tại kho tư liệu. Phiếu do Đặng Thu Vân chuyển xuống,…
Nội dung chương
Mười lăm giờ ngày mười hai tháng tám, Phan Diệu Linh nhận được phiếu trả lời kết quả tìm kiếm hồ sơ tại kho tư liệu. Phiếu do Đặng Thu Vân chuyển xuống, kèm một bìa hồ sơ mỏng được niêm lại bằng dây buộc đỏ. Phiếu trả lời do bộ phận rà soát kho lập, Vân tiếp nhận và đánh số lưu trữ trước khi chuyển cho cô. Linh đọc phiếu trả lời trước, theo đúng thói quen đọc giấy tờ từ văn bản giao việc xuống tới tài liệu gốc.
Phiếu trả lời ghi ngắn gọn và rõ ràng. Trong đợt rà soát ba dãy kệ theo phiếu tìm kiếm ngày bảy tháng tám, bộ phận rà soát đã tìm thấy hai mục giấy tờ ghi nhãn thiếu của hộp hồ sơ về tầng cao nhất. Hai mục ấy nằm trong một bìa hồ sơ riêng, đặt ở dãy kệ hồ sơ bàn giao giữa các thời kỳ quản lý, kẹp chung với nhóm giấy tờ bàn giao của một đợt thay đổi nhân sự phụ trách kho nhiều năm trước. Bìa hồ sơ tìm thấy đã được đối chiếu số hiệu với mục lục của hộp gốc và được chuyển kèm phiếu trả lời này để người kiểm kê phát hiện thiếu trực tiếp kiểm tra nội dung.
Linh ký vào mục tiếp nhận trên phiếu trả lời, ghi giờ mười lăm giờ đúng theo đồng hồ của kho tư liệu. Cô mở bìa hồ sơ trên bàn làm việc của mình, đeo găng tay và lấy từng tập giấy tờ ra theo thứ tự được kẹp trong bìa. Tập thứ nhất gồm ba trang giấy đã ngả vàng ở mép. Trang đầu tiên mang tiêu đề mà cô đã chờ đợi từ buổi họp ngày sáu tháng bảy.
Đó là quyết định của bảo tàng về việc niêm phong phòng áp mái ở tầng cao nhất của tòa nhà. Quyết định ghi rõ phạm vi niêm phong là toàn bộ phòng áp mái và lối vào duy nhất của phòng. Quyết định ghi rõ thời hạn niêm phong kéo dài cho tới khi có quyết định khác thay thế bằng văn bản. Quyết định có đầy đủ số hiệu, ngày ban hành, chữ ký của người có thẩm quyền thời đó và dấu của bảo tàng ở góc cuối trang. Trong suốt nhiều năm qua, theo các giấy tờ Linh đã đọc trong đợt kiểm kê này, không hề xuất hiện một quyết định thay thế nào trong dãy hồ sơ về tầng cao nhất.
Trang thứ hai của quyết định ghi lý do niêm phong ở mức hành chính ngắn gọn. Phòng áp mái không còn nhu cầu sử dụng trong cơ cấu trưng bày và làm việc của bảo tàng thời đó. Điều kiện bảo quản trong phòng không đạt yêu cầu đối với hiện vật và người làm việc thường xuyên. Ban quản lý thời đó quyết định niêm phong để chờ phương án xử lý tổng thể của tòa nhà trong giai đoạn trùng tu tiếp theo. Không dòng nào trong trang này nhắc tới bất kỳ hiện tượng nào. Toàn bộ văn bản chỉ là một quyết định quản lý không gian thuần túy, viết bằng ngôn ngữ hành chính khô và đều.
Tập thứ hai trong bìa hồ sơ là trang mô tả đi kèm quyết định, đúng mục còn lại ghi trong mục lục của hộp gốc. Trang mô tả ghi chi tiết hiện trạng cửa và khóa của phòng áp mái tại thời điểm niêm phong. Cửa phòng là cửa gỗ một cánh, khóa bằng hai lớp khóa độc lập. Lớp khóa thứ nhất là ổ khóa tay nắm gắn trên cánh cửa. Lớp khóa thứ hai là ổ khóa rời bắt vít vào khung cửa, chìa của hai lớp khóa do hai đầu mối khác nhau giữ theo danh sách đính kèm trang mô tả.
Linh đọc danh sách giữ chìa khóa thời đó chậm rãi từng dòng. Danh sách gồm ba vị trí công tác, không ghi tên riêng của bất kỳ cá nhân nào ngoài chức danh. Người phụ trách bộ phận bảo quản thời đó giữ chìa lớp khóa thứ nhất. Người phụ trách bộ phận bảo vệ thời đó giữ chìa lớp khóa thứ hai. Chìa dự phòng của cả hai lớp được niêm trong tủ hồ sơ của văn phòng bảo tàng, chỉ mở khi có biên bản có đủ hai chữ ký của hai đầu mối giữ chìa. Cách phân chia ấy không khác bao nhiêu so với cách tòa nhà đang giữ chìa khóa phòng áp mái ở thời điểm hiện tại, và cô ghi nhận sự nối tiếp ấy vào sổ tay của mình.
Trước khi ghi bất kỳ dòng nào của riêng mình, Linh đọc lại toàn bộ quyết định một lần thứ hai, chậm hơn lần đọc đầu. Cô đối chiếu số hiệu của quyết định với dãy số hiệu hành chính cùng thời kỳ được ghi trong các hộp hồ sơ cô đã kiểm kê suốt tuần trước. Dãy số khớp nhau về thứ tự thời gian. Chữ ký ở cuối trang quyết định khớp với chữ ký trên một số văn bản khác cùng thời kỳ trong dãy hồ sơ bàn giao, mà bộ phận rà soát đã kẹp kèm bản sao đối chiếu trong bìa hồ sơ. Con dấu ở góc trang còn rõ nét, chỉ mờ nhẹ ở một mép do giấy ẩm theo năm tháng. Ba chi tiết ấy được cô ghi vào bản ghi của mình ở mục tình trạng văn bản gốc. Người đọc hồ sơ về sau cần biết văn bản này đã được kiểm tra tới mức nào, trước khi nội dung của nó được dùng trong bất kỳ đề xuất nào.
Cô cũng dành một phần của buổi chiều để rà soát lại phạm vi tìm kiếm văn bản thay thế. Trong đợt kiểm kê này, cô đã trực tiếp mở và ghi phiếu cho toàn bộ dãy hộp hồ sơ về tầng cao nhất có trong danh sách của mình. Cô lật lại các phiếu ấy và đánh dấu từng hộp đã qua tay. Không hộp nào trong số đó chứa một quyết định nào khác liên quan tới căn phòng ở tầng cao nhất. Cô ghi giới hạn ấy vào bản ghi bằng một câu rất rõ ràng. Kết luận về việc chưa có văn bản thay thế chỉ đúng trong phạm vi các dãy hồ sơ mà đợt kiểm kê này và đợt rà soát kho vừa qua đã thực sự mở ra kiểm tra.
Khoảng mười sáu giờ, Linh gọi điện cho Đặng Thu Vân để hỏi thủ tục nộp bản ghi bổ sung, theo đúng đầu mối hồ sơ ghi trên phiếu trả lời tìm kiếm. Vân trả lời qua điện thoại rằng bản ghi của người phát hiện thiếu phải nộp kèm bản sao phiếu trả lời và bản sao phiếu tìm kiếm gốc, tạo thành một bộ ba giấy tờ khép kín. Vân dặn thêm rằng quyết định gốc tìm thấy không được rời kho tư liệu, và mọi trích dẫn nội dung của nó trong giấy tờ của dự án đều phải đi qua bản sao có xác nhận của phòng hồ sơ. Linh ghi lại các ý ấy vào sổ tay ngay trong lúc nghe, ghi rõ nguồn là lời dặn của thư ký dự án qua cuộc gọi lúc mười sáu giờ, rồi đọc lại cho Vân nghe để xác nhận mình ghi đúng trước khi kết thúc cuộc gọi.
Cô đối chiếu trang mô tả với những gì mình đã tận mắt thấy ở cửa phòng áp mái từ đầu dự án tới nay. Hai lớp khóa vẫn còn nguyên trên cánh cửa và khung cửa. Sổ ra vào khu vực tầng cao nhất vẫn ghi các lần kiểm tra khóa định kỳ theo đúng tinh thần của quyết định cũ. Ngay cả buổi cửa hé mở trong tháng sáu, biên bản hiện trường của nhóm cũng ghi hai ổ khóa đều mở và không có dấu cạy phá. Tới buổi chiều này, khi đặt chi tiết ấy cạnh trang mô tả khóa hai lớp, cô mới hiểu nó lạ tới mức nào.
Linh ghi toàn bộ phát hiện của buổi chiều vào một bản ghi kiểm kê bổ sung, theo đúng mẫu phiếu mà đợt kiểm kê đang dùng. Bản ghi gồm bốn phần. Thông tin bìa hồ sơ tìm thấy và dãy kệ nơi tìm thấy, chép từ phiếu trả lời của bộ phận rà soát kho. Tóm tắt nội dung quyết định, ghi rõ số hiệu và ngày ban hành. Tóm tắt trang mô tả ổ khóa hai lớp và danh sách giữ chìa khóa theo chức danh. Và dòng kết luận kiểm kê mà cô cân nhắc rất lâu trước khi viết xuống.
Dòng kết luận ấy chỉ có một ý duy nhất, ở mức giấy tờ thuần túy. Phòng áp mái từng bị niêm phong chính thức bằng một quyết định có hiệu lực văn bản, không phải chỉ bị khóa tạm theo thói quen quản lý của từng thời kỳ. Việc niêm phong ấy vẫn chưa từng có văn bản thay thế trong dãy hồ sơ mà đợt kiểm kê này đã rà soát. Mọi đề xuất liên quan tới căn phòng từ nay đều phải bắt đầu từ quyết định này, giống hệt yêu cầu mà Trịnh Quốc Bảo đã đặt ra trong buổi họp ngày sáu tháng bảy.
Cô không ghi thêm bất kỳ suy đoán nào vào bản ghi kiểm kê. Cô không nối quyết định niêm phong với bất kỳ hiện tượng nào trong hồ sơ của dự án. Trên giấy tờ mà cô vừa đọc, quyết định ấy đứng một mình, với lý do hành chính rõ ràng và trình tự khóa hai lớp rõ ràng. Phần nối giữa giấy tờ và hiện tượng, nếu có, không thuộc về một bản ghi kiểm kê, và cô để khoảng trống ấy nguyên vẹn trong hồ sơ.
Cuối buổi chiều, Chu Ngọc Trâm tới kho đối chiếu bản ghi bổ sung với bìa hồ sơ gốc trước khi Linh nộp lên phòng hồ sơ. Trâm đọc bản ghi một lượt, kiểm tra số hiệu quyết định ghi trong bản ghi với số hiệu trên trang gốc, rồi gật đầu.
- Số hiệu và ngày tháng khớp nhau hết, chị Linh. - Trâm nói. - Phần trang mô tả khóa hai lớp, chị tóm tắt đúng ý của bản gốc, không thêm chi tiết nào ngoài giấy tờ. Em ký xác nhận đã đối chiếu ở mục dưới cùng nhé.
- Em ký đi. - Linh đáp. - Ngày mai chị nộp bản ghi này kèm phiếu trả lời tìm kiếm cho chị Vân. Bộ hồ sơ mở phòng áp mái mà anh Bảo yêu cầu từ tháng bảy, tới hôm nay mới đủ phần giấy tờ khó tìm nhất của nó.
Linh niêm lại bìa hồ sơ bằng dây buộc đỏ, đặt vào ngăn bàn có khóa của kho tư liệu và ký sổ ra về lúc mười bảy giờ ba mươi phút. Trong sổ tay của mình, cô ghi dòng cuối của ngày mười hai tháng tám bằng một câu ngắn. Phần giấy tờ mà cả nhóm đã đi tìm từ đầu tháng bảy nay đã nằm trong tay người kiểm kê bị đình chỉ. Nó tới được tay cô bằng đúng con đường chậm rãi nhất của tòa nhà này. Đó là con đường của những hộp hồ sơ, những phiếu tìm kiếm và những chữ ký tiếp nhận nối tiếp nhau.