HỒN MA NHÀ CHÚ HỎA SÀI GÒN - Chương 40: Không Ghi Tên Cho Người Trong Tranh
Mười sáu giờ ngày hai mươi bốn tháng tám, Phan Diệu Linh có mặt tại phòng họp dự án cho buổi họp thống nhất nguyên tắc trình bày hồ sơ, theo giấy mời của…
Nội dung chương
Mười sáu giờ ngày hai mươi bốn tháng tám, Phan Diệu Linh có mặt tại phòng họp dự án cho buổi họp thống nhất nguyên tắc trình bày hồ sơ, theo giấy mời của phòng bảo quản. Có mặt trong buổi họp gồm Trịnh Quốc Bảo chủ trì, Ngô Thanh Tùng, Chu Ngọc Trâm, Lý Hồng Sơn và Đặng Thu Vân giữ hồ sơ buổi họp. Dương Văn Hậu dự phần đầu của buổi họp, với tư cách người giữ sổ trực đêm đã được đưa vào hồ sơ dự án.
Trên bàn họp đặt các tập hồ sơ mà dự án đã gom được tính tới cuối tháng tám. Hồ sơ hiện vật của bức chân dung. Hồ sơ hiện tượng với các bản ghi về tiếng đàn, bóng áo tím, tiếng nức nở và các lần cửa áp mái hé mở. Hồ sơ kiểm kê tư liệu, trong đó có quyết định cũ về căn phòng ở tầng cao nhất vừa tìm thấy. Và tập tư liệu đối chiếu vừa bổ sung tấm ảnh cũ chụp cửa sổ vòm trong tuần trước.
Bảo mở đầu buổi họp bằng việc nêu rõ câu hỏi duy nhất của buổi chiều này.
- Dự án đã đi qua hơn hai tháng. - Bảo nói. - Hồ sơ đã dày lên rất nhiều. Nhưng có một việc chúng ta chưa từng thống nhất bằng văn bản, và càng để lâu càng dễ sai. Đó là cách dự án gọi người trong bức chân dung trong mọi giấy tờ của mình. Hôm nay chúng ta thống nhất việc ấy bằng biên bản, trước khi bất kỳ tài liệu trình bày nào của giai đoạn cuối được soạn.
Trâm trình bày phần rà soát của bộ phận kiểm kê hiện vật trước toàn nhóm. Cô đọc các mục trong hồ sơ hiện vật gốc của bức chân dung, theo đúng bản sao hồ sơ mà Linh đang cầm trên tay trong buổi họp. Hồ sơ gốc ghi loại hiện vật, chất liệu sơn dầu, kích thước, tình trạng khi tiếp nhận và mô tả nội dung tranh. Ở mục người vẽ, hồ sơ để trống. Ở mục người được vẽ, hồ sơ không ghi tên riêng nào. Phần mô tả nội dung chỉ ghi tranh vẽ một thiếu nữ mặc đầm tím nhạt, ngồi bên cửa sổ vòm, theo đúng những gì nhìn thấy trên bề mặt tranh.
Trâm nói rõ thêm về kết quả rà soát của mình trong các tuần kiểm kê vừa qua, qua phần trình bày mà Linh nghe trực tiếp tại buổi họp này. Trong toàn bộ các giấy tờ đi kèm bức tranh mà bộ phận kiểm kê đã rà soát, không có giấy tờ nào ghi tên của người trong tranh. Không có chữ ký nào trên bề mặt tranh được phát hiện qua các lần kiểm tra kỹ thuật của dự án. Mọi tên gọi xuất hiện trong các bài viết bên ngoài hồ sơ của bảo tàng đều không có nguồn giấy tờ đi kèm trong tập hồ sơ này.
Bảo nghe xong phần trình bày và đặt câu hỏi cho cả nhóm.
- Vậy nguyên tắc trình bày của dự án nên ghi thế nào cho đúng với hồ sơ chúng ta đang có. - Bảo hỏi.
Linh là người trả lời trước, vì cô là người trực tiếp soạn các bản mô tả phục chế của dự án.
- Em đề xuất nguyên tắc gồm ba ý, ghi thành biên bản để mọi tài liệu về sau đều theo. - Linh nói. - Ý thứ nhất, không ghi tên riêng cho người trong tranh trong bất kỳ tài liệu nào của dự án. Ý thứ hai, không khẳng định danh tính của người trong tranh bằng bất kỳ cách diễn đạt nào, kể cả cách diễn đạt vòng vo. Ý thứ ba, mọi mô tả về người trong tranh chỉ dùng những gì hồ sơ hiện vật và bề mặt tranh cho thấy, không dùng bất kỳ thông tin nào không có giấy tờ đi kèm trong hồ sơ của bảo tàng.
Tùng bổ sung một ý về phạm vi áp dụng, được cả nhóm đồng ý ghi vào biên bản. Nguyên tắc này áp dụng cho mọi đầu ra của dự án, gồm bản mô tả phục chế, chú thích trưng bày về sau, báo cáo tổng kết của dự án và mọi văn bản trao đổi với bên ngoài có chữ ký của nhóm. Bất kỳ ai trong nhóm soạn một tài liệu có nhắc tới người trong tranh đều phải đối chiếu lại nguyên tắc này trước khi trình ký.
Sơn nói ngắn về tấm ảnh cũ vừa vào hồ sơ, ở đúng mức tư liệu đối chiếu mà phòng ảnh đã ký trong biên bản tuần trước. Tấm ảnh không có gương mặt rõ và không xác định được năm chụp chính xác, nên nó không làm thay đổi nguyên tắc trình bày vừa nêu. Ngược lại, nó là một ví dụ nữa cho thấy các tư liệu của dự án đều dừng ở mức dấu hiệu gián tiếp, và nguyên tắc không khẳng định là cách duy nhất giữ hồ sơ đứng vững trước bất kỳ ai đọc lại về sau.
Hậu nói một ý ngắn trước khi rời phòng họp để về chuẩn bị ca trực của mình, và Vân ghi ý ấy vào biên bản theo đúng lời ông nói. Từ khi sổ trực đêm được đưa vào hồ sơ dự án, ông vẫn giữ cách ghi cũ của mình trong ca đêm. Ghi giờ trước. Ghi hiện tượng nhìn thấy hoặc nghe thấy ở mức hiện trạng. Không ghi kết luận về bất kỳ điều gì đứng sau hiện tượng. Ông nói cách ghi ấy nay trùng khớp với nguyên tắc mà buổi họp vừa thống nhất. Ông thấy yên tâm vì từ nay sổ của ông và hồ sơ của dự án đi cùng một nguyên tắc. Không ai phải ghi quá những gì mình thực sự chứng kiến.
- Anh Hậu ghi như vậy là đúng nhất cho cả hồ sơ. - Bảo nói. - Nguyên tắc này sinh ra từ chính cách làm việc như của anh, ghi tới đâu chắc tới đó.
Hậu ký xác nhận phần biên bản của phần họp mình dự, rồi rời phòng theo lịch ca trực. Linh nhìn theo người bảo vệ ca đêm và nghĩ rằng buổi họp này đã bắt đầu bằng sổ của ông và nguyên tắc của nhóm. Hai thứ ấy tưởng như thuộc hai đầu của tòa nhà. Một đầu là những đêm trực lặng lẽ. Một đầu là những buổi họp có đóng dấu. Chiều nay chúng gặp nhau trong cùng một biên bản, và cả hai đều nói cùng một điều về cách dự án này chọn để ghi lại những điều mình chưa hiểu hết.
Bảo kết luận phần thứ nhất của buổi họp và yêu cầu Vân đọc lại biên bản nguyên tắc để cả nhóm cùng nghe trước khi ký. Biên bản ghi rõ ba ý mà Linh đề xuất, kèm ý bổ sung về phạm vi áp dụng của Tùng. Tất cả những người có mặt ký xác nhận đã nghe và đồng ý nguyên tắc trình bày này. Bảo ký ở mục chủ trì và nói rõ một câu cuối về phần việc này.
- Nguyên tắc hôm nay là nguyên tắc làm việc của dự án, áp dụng từ hôm nay. - Bảo nói. - Phần đối chiếu tổng hợp toàn bộ tư liệu của dự án vẫn còn ở phía trước và sẽ có buổi làm việc riêng của nó. Không ai trong nhóm dùng biên bản hôm nay để thay cho buổi đối chiếu ấy.
Phần thứ hai của buổi họp dành cho đề xuất của Linh về giai đoạn cuối của dự án. Cô trình bày đề xuất của mình bằng văn bản đã chuẩn bị sẵn, đọc chậm từng phần để Vân ghi vào biên bản. Phần thứ nhất của đề xuất là một buổi phục chế riêng dành cho vùng miệng của bức tranh, với hồ sơ màu và hồ sơ kỹ thuật riêng, có giám sát đầy đủ. Đây là phần việc cuối cùng còn lại của bức chân dung, sau khi phần nền và tà áo đã hoàn thành trong tuần trước.
Phần thứ hai của đề xuất là một buổi làm việc vào lúc hoàng hôn, tổ chức sau khi phần phục chế cuối cùng hoàn thành, tại khu vực gắn với toàn bộ hồ sơ hiện tượng của dự án. Trong buổi hoàng hôn ấy, cô đề xuất có thắp trầm hương theo đúng quy định phòng cháy của tòa nhà và mở nhạc cổ điển êm dịu theo một danh mục được duyệt trước. Người có mặt trong buổi gồm đúng các thành viên chủ chốt của dự án, theo danh sách trình duyệt riêng. Mục đích của buổi, theo đúng chữ cô viết trong văn bản đề xuất, là khép lại quá trình phục chế bằng sự đồng cảm và tôn trọng dành cho bức tranh và cho không gian đã giữ nó suốt nhiều năm.
Cô đọc xong và đặt văn bản đề xuất xuống bàn. Cô nói thêm một câu ngoài văn bản, rất ngắn.
- Em trình đề xuất này với đầy đủ ý thức về hồ sơ xử lý của chính em trong dự án. - Linh nói. - Mọi phần của đề xuất đều xin đi qua đường duyệt chính thức. Không có phần nào em đề nghị làm tắt hay làm trước khi có văn bản duyệt.
Bảo cầm văn bản đề xuất lên, đọc lại một lượt ngay tại buổi họp, rồi trả lời bằng một quyết định rõ ràng về thủ tục.
- Đề xuất này tôi tiếp nhận ở mức đề xuất. - Bảo nói. - Nó chưa được duyệt ở bất kỳ phần nào trong buổi họp hôm nay. Cô phối hợp với chị Vân soạn hồ sơ trình duyệt chính thức, gồm phương án phục chế vùng miệng riêng, danh sách người có mặt, giờ giấc cụ thể, phương án trầm hương theo quy định phòng cháy và danh mục nhạc trình duyệt trước. Hồ sơ đầy đủ trình lên ban quản lý xem xét. Khi nào có văn bản duyệt, khi đó mới tính tới lịch thực hiện.
Buổi họp kết thúc lúc mười bảy giờ mười lăm phút. Vân đọc lại toàn bộ biên bản, các bên ký xác nhận, và nguyên tắc trình bày của dự án được đánh số lưu trữ ngay trong buổi chiều như một văn bản độc lập của dự án. Linh nhận bản sao biên bản nguyên tắc từ tay Vân và kẹp vào tập hồ sơ làm việc của mình, ngay sau bản sao văn bản quay lại có điều kiện.
Cô ký sổ ra về cùng Tùng lúc mười bảy giờ ba mươi phút, đúng lịch theo cặp của tuần này. Trên đường xuống cầu thang, cô nghĩ về hai văn bản vừa khép lại buổi họp cuối cùng của tháng tám. Một văn bản chốt điều dự án sẽ không bao giờ viết ra, một cái tên không có trong hồ sơ. Một văn bản mở đường cho điều dự án sẽ phải xin phép từng dòng một mới được làm, phần việc cuối cùng dành cho một nét cười còn dang dở. Cả hai văn bản đều chưa phải là kết thúc của bất kỳ điều gì. Nhưng từ buổi chiều này, mọi bước đi còn lại của dự án đều đã có nguyên tắc và thủ tục rõ ràng để đi theo, và cô là người sẽ đi những bước ấy trong sự giám sát đầy đủ của chính những thủ tục đó.