HỒN MA NHÀ CHÚ HỎA SÀI GÒN - Chương 5: Cây Đàn Không Người Ngồi
Mười giờ sáng ngày hai mươi tháng sáu, Tạ Minh Đức gõ cửa phòng phục chế. Anh ba mươi sáu tuổi, là kỹ thuật viên âm thanh và ánh sáng của bảo tàng. Anh…
Nội dung chương
Mười giờ sáng ngày hai mươi tháng sáu, Tạ Minh Đức gõ cửa phòng phục chế. Anh ba mươi sáu tuổi, là kỹ thuật viên âm thanh và ánh sáng của bảo tàng. Anh cầm theo một hộp dụng cụ nhỏ và một tập phiếu kiểm tra kỹ thuật còn trống. Trên cùng của tập phiếu là phiếu báo việc mà Linh đã gửi lên từ đầu giờ sáng.
- Anh Bảo chuyển phiếu của em cho anh. - Đức nói. - Anh phân công anh kiểm tra cùng em ngay trong buổi sáng nay. Mình bắt đầu từ cây đàn, rồi tới hệ thống loa, lịch biểu diễn và camera hành lang.
Linh lấy sổ tay ghi chép của mình, mở tới trang ghi sự việc chiều hôm qua. Cô đọc lại cho Đức nghe từng chi tiết. Mười bảy giờ năm mươi phút ngày mười chín tháng sáu. Tiếng dương cầm vang từ phía phòng trưng bày. Cô đi tới nơi thì tiếng dứt. Phòng trống, nắp đàn đóng, ghế đàn không người. Đức nghe rất chăm chú, thỉnh thoảng ghi nhanh vài con số vào phiếu kiểm tra.
- Giai điệu nghe như thế nào? - Đức hỏi.
- Chậm và buồn. - Linh đáp. - Không phải một bản nhạc hoàn chỉnh. Giống một khúc dạo được đánh đi đánh lại, tới một quãng thì ngừng, rồi bắt đầu lại.
- Em có nghe thấy tiếng loa rè hay tiếng vang điện tử không?
- Không. - Linh nói. - Âm thanh nghe như đàn thật trong phòng. Có độ vang của phòng trần cao. Em đứng giữa hành lang mà nghe rõ từng nốt.
Đức gật đầu, kẹp bút vào phiếu kiểm tra. Hai người cùng đi lên phòng trưng bày. Buổi sáng thứ bảy, khách tham quan đông hơn ngày thường một chút. Nhân viên phòng trưng bày mở cửa cho hai người vào khu vực để đàn trong giờ nghỉ ngắn giữa hai đợt khách. Cây dương cầm đứng vẫn ở góc phòng phía trong, nắp đóng kín như hôm qua.
Đức đặt hộp dụng cụ xuống sàn, đeo găng tay và mở nắp đàn lên. Hàng phím hiện ra, ngả màu ngà, nằm thẳng đều. Anh cúi sát xuống, soi đèn pin nhỏ dọc theo hàng phím.
- Phím khô. - Đức nói. - Bề mặt phím không có vệt ẩm, không có dấu tay mới. Lớp bụi trên nắp đàn còn nguyên, đúng như em mô tả hôm qua. Nếu chiều qua có người ngồi đánh đàn ở đây, ít nhất nắp đàn phải được mở lên, mà mở nắp thì lớp bụi này không còn nguyên như vậy.
Anh ấn thử vài phím ở quãng giữa. Tiếng đàn vang lên trong phòng, trong và rõ, rồi tắt dần trong không gian trần cao. Linh nghe âm sắc ấy và khẽ gật đầu. Đúng là thứ âm thanh cô đã nghe hôm qua, cùng một độ vang, cùng một cảm giác nặng và buồn khi nốt đàn ngân ở cuối.
- Đàn còn tốt. - Đức nói. - Lên dây định kỳ đầy đủ theo sổ bảo quản. Dây đàn, búa đàn đều bình thường. Bàn đạp khô, không kẹt. Về mặt cơ học, cây đàn này chỉ phát ra tiếng khi có người ấn phím hoặc khi có vật gì đè lên phím. Chiều qua không có dấu hiệu nào của cả hai việc đó.
- Có khi nào đàn tự kêu vì thay đổi độ ẩm sau mưa không, anh? - Linh hỏi.
- Gỗ và dây đàn có giãn nở theo độ ẩm thật. - Đức đáp. - Nhưng giãn nở chỉ làm lệch tông tiếng, không làm búa gõ xuống dây thành một giai điệu có đầu có cuối được. Em nghe thành khúc dạo lặp lại, như vậy là có trình tự nốt. Đàn tự kêu không tạo ra trình tự.
Đức còn kiểm tra thêm mặt sau của cây đàn và khoảng sàn phía dưới chân đàn. Mặt sau đàn áp sát vào tường, khoảng cách chỉ vừa một bàn tay, không đủ cho một người đứng nấp. Gầm đàn trống, không có thiết bị phát âm thanh nào được lắp thêm. Anh dùng đèn pin soi kỹ từng góc rồi lắc đầu.
- Nhiều người vẫn nghĩ đàn cũ hay bị gắn thêm loa nhỏ để tạo hiệu ứng cho khách tham quan. - Đức nói. - Ở đây thì không. Cây đàn này là hiện vật trưng bày thuần túy. Ai muốn gắn thêm bất kỳ thiết bị gì vào hiện vật cũng phải có hồ sơ can thiệp, mà hồ sơ của cây đàn này trống phần đó từ nhiều năm nay.
Linh ghi thêm chi tiết này vào sổ tay của mình. Cô thấy cách làm việc của Đức rất hợp với cách làm việc của cô. Mỗi khả năng được nêu ra đều phải bị kiểm tra tới nơi, rồi mới được gạch bỏ. Chỉ khi những khả năng thông thường đã bị gạch bỏ hết, phần còn lại mới đáng được gọi là chưa rõ nguồn.
Đức đóng nắp đàn lại, ghi kết quả kiểm tra cơ học vào phiếu. Anh ghi rõ giờ kiểm tra, tình trạng phím, tình trạng nắp đàn và tình trạng bàn đạp. Linh ký xác nhận ở phần người chứng kiến.
Hai người chuyển sang phòng kỹ thuật ở cuối hành lang. Phòng nhỏ, có một tủ rack chứa thiết bị âm thanh của tòa nhà, một màn hình theo dõi camera và một bàn điều khiển ánh sáng. Đức mở tủ rack, chỉ cho Linh xem dãy công tắc nguồn của hệ thống loa thông báo và loa phát nhạc nền.
- Đây là loa thông báo của tòa nhà. - Đức nói. - Chỉ dùng để thông báo đóng cửa và thông báo sự kiện. Đây là đường nhạc nền cho các chương trình có đăng ký. Chiều hôm qua, cả hai hệ thống đều tắt. Anh vừa kiểm tra nhật ký vận hành trên máy điều khiển. Không có lệnh phát nào trong suốt buổi chiều ngày mười chín.
- Nhạc nền có phát được ra hành lang tầng cao không, anh?
- Có loa ở hành lang, nhưng là chung hệ thống. - Đức đáp. - Hệ thống tắt thì loa nào cũng im. Hơn nữa, nếu phát qua loa, âm thanh sẽ nghe mỏng và đều khắp hành lang, không có độ vang tập trung từ một phòng như em nghe.
Đức mở lịch biểu diễn và sự kiện của bảo tàng trên máy tính. Linh đứng bên cạnh, nhìn anh lật từng ngày trong tuần. Ngày mười chín tháng sáu không có chương trình biểu diễn nào. Cả tuần đó, phòng trưng bày chỉ mở cửa đón khách tham quan theo lịch thường lệ. Buổi biểu diễn gần nhất trong lịch là một chương trình nhỏ từ hai tuần trước, và buổi tiếp theo thì phải tới đầu tháng bảy mới có.
- Vậy là loại trừ được hướng lịch biểu diễn và hướng loa phát nhạc. - Linh nói.
- Loại trừ ở mức hồ sơ. - Đức sửa lại. - Anh sẽ ghi là không phát hiện nguyên nhân kỹ thuật từ hai hệ thống này. Chữ chưa rõ nguồn thì để riêng một dòng.
Sau cùng, Đức mở phần lưu trữ của camera hành lang. Anh chọn đúng khung hình của camera ở hành lang tầng cao, chiếc camera có góc quay bao quát cửa ra vào phòng trưng bày. Anh tua tới khung giờ mười bảy giờ ngày mười chín tháng sáu, là giờ bảo tàng đóng cửa bán vé.
Trên màn hình, hành lang hiện ra vắng lặng. Linh xem từng phút trôi qua. Mười bảy giờ ba mươi phút, một nhân viên trực đi qua hành lang, kiểm tra cửa các phòng rồi đi xuống cầu thang. Mười bảy giờ năm mươi phút, hành lang trống hoàn toàn. Không một ai bước vào phòng trưng bày trong suốt khung giờ ấy. Rồi hình ảnh của chính Linh xuất hiện ở đầu hành lang. Cô xem mình đi nhanh về phía phòng trưng bày, khựng lại một nhịp giữa hành lang, rồi đẩy cửa bước vào lúc mười bảy giờ năm mươi mốt phút. Mười bảy giờ năm mươi lăm phút, cô bước ra, khép cửa lại và đi xuống cầu thang.
- Khớp với giờ em ghi trong sổ. - Đức nói. - Trước khi em vào, không có ai trong hành lang. Sau khi em ra cũng không có ai. Cửa phòng trưng bày chỉ mở đúng hai lần, cả hai lần đều là em.
- Camera trong phòng trưng bày thì sao, anh? - Linh hỏi.
- Phòng trưng bày không lắp camera bên trong, vì lý do ánh sáng và góc trưng bày. - Đức đáp. - Chỉ có camera hành lang ở cửa ra vào. Nhưng phòng đó chỉ có một cửa duy nhất. Ai vào phòng đều phải đi qua khung hình này.
Linh im lặng nhìn màn hình thêm một lúc. Mọi kiểm tra của buổi sáng đều đi tới cùng một điểm. Không có lịch biểu diễn. Không có hệ thống loa nào hoạt động. Không có người nào ra vào phòng trưng bày ngoài chính cô. Và cây đàn thì khô ráo, phủ bụi, nắp đóng kín từ đầu tới cuối.
Đức in biên bản kiểm tra thành hai bản. Anh ghi kết luận thành ba dòng rõ ràng. Thứ nhất, không phát hiện nguyên nhân kỹ thuật từ hệ thống loa và lịch biểu diễn. Thứ hai, camera hành lang không ghi nhận người ra vào phòng trưng bày trong khung giờ xảy ra sự việc, ngoài người báo việc. Thứ ba, nguồn phát ra tiếng đàn vào mười bảy giờ năm mươi phút ngày mười chín tháng sáu chưa được xác định. Hai người cùng ký vào biên bản. Một bản Đức giữ ở phòng kỹ thuật, một bản Linh mang về kẹp vào hồ sơ dự án.
- Em có sợ không? - Đức bất ngờ hỏi khi hai người bước ra hành lang.
- Chưa tới mức sợ. - Linh đáp thật. - Em chỉ thấy lạ. Mà việc lạ thì phải ghi lại cho tử tế, để sau này ai đối chiếu cũng có cái mà đối chiếu.
- Anh làm kỹ thuật ở đây sáu năm. - Đức nói chậm rãi. - Anh tin vào thiết bị và nhật ký vận hành. Buổi sáng nay, thiết bị và nhật ký đều nói là không có gì. Nhưng tai em nghe thấy tiếng đàn, giờ giấc lại khớp từng phút với camera. Anh sẽ ghi thêm một dòng vào sổ kỹ thuật, dặn ca trực để ý khung giờ hoàng hôn ở hành lang tầng cao trong mấy ngày tới.
Hai người chia tay ở đầu cầu thang. Linh trở về phòng phục chế, mở hồ sơ dự án và kẹp biên bản kiểm tra vào sau trang biên bản hiện trạng của bức tranh. Cô nhìn bức chân dung vẫn nằm yên trên giá đỡ, lớp véc ni vàng phủ kín gương mặt thiếu nữ. Tòa nhà lại trở về yên tĩnh như mọi buổi sáng làm việc khác, chỉ có tập hồ sơ trên bàn của cô là dày thêm một tờ biên bản chưa có lời giải.