HỒN MA NHÀ CHÚ HỎA SÀI GÒN - Chương 2: Dinh Thự Chín Mươi Chín Cửa Sổ

Mười bốn giờ chiều ngày mười sáu tháng sáu, Linh theo chân Chu Ngọc Trâm đi khảo sát toàn bộ tòa nhà. Đây là buổi đi thực địa đầu tiên của cô trong dự…

Nội dung chương

Mười bốn giờ chiều ngày mười sáu tháng sáu, Linh theo chân Chu Ngọc Trâm đi khảo sát toàn bộ tòa nhà. Đây là buổi đi thực địa đầu tiên của cô trong dự án. Trâm cầm theo sơ đồ mặt bằng các tầng, vừa đi vừa đánh dấu những phòng có liên quan tới công việc phục chế. Trời vừa tạnh mưa, sân trước còn đọng nước, ánh nắng yếu xuyên qua tán cây cao ngoài cổng.

- Tòa nhà này là dinh thự cổ bậc nhất Sài Gòn xưa. - Trâm nói khi hai người bước lên bậc thềm chính. - Người ta vẫn truyền nhau rằng nhà có chín mươi chín cửa các loại. Em chưa đếm hết bao giờ, và hồ sơ kiến trúc cũng chỉ ghi theo từng khu vực.

Linh ngẩng đầu nhìn mặt tiền tòa nhà. Những ô cửa vòm nối nhau thành hàng dài, khung cửa cao và hẹp, phía trên chạm trổ những đường cong mềm. Kiến trúc Gothic hiện rõ nhất ở các khung cửa kính vòm của hành lang tầng cao. Cô đã nhìn thấy mặt tiền này nhiều lần từ ngoài đường, nhưng đây là lần đầu cô đi vào bên trong với tư cách người làm việc trong dự án.

Hai người đi dọc hành lang tầng trệt trước. Sàn gạch hoa văn trải dài dưới chân, mỗi ô gạch là một họa tiết khác nhau, màu men đã mòn theo năm tháng mà vẫn còn độ bóng. Trâm đi chậm lại ở đoạn hành lang có nhiều khách tham quan, nhắc Linh để ý luồng di chuyển của khách trong giờ mở cửa. Vào những buổi chiều mưa, khách thưa hẳn đi, hành lang vắng và tiếng bước chân nghe rõ hơn bình thường.

- Chiều mưa là tòa nhà yên tĩnh nhất. - Trâm nói. - Có hôm cả tầng cao chỉ còn nhân viên trực.

Họ đi lên cầu thang chính. Tay vịn gỗ bóng loáng, bậc thang rộng, mỗi bước đi đều nghe tiếng vọng nhẹ từ vòm trần cao. Linh đưa tay chạm nhẹ vào tường. Lớp vữa cổ mát lạnh, có chỗ đã được tu sửa lại bằng vật liệu mới nhưng vẫn giữ màu gần với màu gốc. Cô đoán những đợt tu sửa trước đây đều phải qua khâu đối chiếu màu rất kỹ, vì chỉ cần lệch một tông là mắt thường cũng nhận ra ngay.

Ở hành lang tầng cao, Trâm dừng lại trước một khung cửa kính vòm lớn. Khung cửa cong hình bán nguyệt, chia thành nhiều ô kính nhỏ, nhìn thẳng ra khoảng sân phía sau. Bên trong khung cửa treo một tấm rèm nhung tím dày, buộc gọn sang một phía bằng dây tua. Màu tím của rèm trầm và sâu, nổi bật hẳn lên giữa nền tường vàng nhạt của hành lang.

- Rèm này là rèm trưng bày theo hồ sơ tu sửa. - Trâm nói. - Màu tím được phục dựng theo mẫu vải cũ còn lưu trong kho. Khách tham quan rất hay dừng ở khung cửa này để chụp ảnh.

Linh đứng lặng trước khung cửa một lúc. Ánh sáng buổi chiều lọc qua lớp kính, đổ xuống sàn thành những vệt dài. Cô nhìn ra sân sau, nơi hàng cây ướt mưa đang nhỏ nước xuống mặt đất. Trong đầu cô thoáng qua hình ảnh của thiếu nữ trong bức chân dung. Người trong tranh cũng ngồi bên một khung cửa sổ cong như thế này, tà áo tím buông xuống. Cô tự thấy suy nghĩ ấy chỉ là liên tưởng nghề nghiệp, vì họa sĩ đầu thế kỷ hai mươi nào cũng thích vẽ người mẫu bên cửa sổ để lấy ánh sáng.

- Khung cửa trong tranh giống khung cửa này thật. - Linh nói.

- Nhiều người cũng nhận xét như vậy khi xem tranh. - Trâm đáp. - Nhưng tranh vẽ cửa sổ nào thì không ai dám chắc. Ta chỉ ghi nhận là tranh có một khung cửa sổ cong thôi, chị ạ.

Hai người tiếp tục đi vào phòng trưng bày chính. Phòng rộng, trần cao, ánh sáng được bố trí dịu để bảo vệ hiện vật. Dọc tường là các bức tranh và hiện vật trưng bày theo từng giai đoạn. Ở góc phòng, gần cửa sổ phía trong, đặt một cây dương cầm đứng màu đen đã cũ. Nắp đàn đóng kín. Trên nắp đàn đặt một tấm biển nhỏ ghi tên hiện vật trưng bày.

- Cây đàn này cũng là hiện vật của bảo tàng. - Trâm nói. - Đàn được giữ trong phòng trưng bày nhiều năm nay. Thỉnh thoảng bảo tàng có chương trình biểu diễn nhỏ cho khách, nhưng phải đăng ký trước và có người phụ trách âm thanh đi kèm.

Linh đi quanh cây đàn một vòng. Cô nhìn các phím đàn qua lớp kính bảo vệ phía trước. Phím ngà đã ngả màu theo thời gian. Chân đàn có vài vết xước nhỏ. Cô không phải người rành về nhạc cụ, nhưng cô đoán cây đàn vẫn còn dùng được, vì nó được lên dây định kỳ theo sổ bảo quản mà Trâm vừa nhắc.

- Ai phụ trách phần âm thanh của tòa nhà? - Linh hỏi.

- Anh Tạ Minh Đức, kỹ thuật viên âm thanh và ánh sáng. - Trâm đáp. - Mọi chương trình có tiếng nhạc trong tòa nhà đều qua tay anh ấy. Mai mốt chị cần đối chiếu gì về âm thanh thì cứ hỏi anh Đức.

Trước khi rời phòng trưng bày, Linh dừng lại ở tủ kính trưng bày ảnh tư liệu đen trắng của tòa nhà qua các thời kỳ. Những tấm ảnh cũ chụp mặt tiền, hành lang và cầu thang chính. Có tấm ảnh chụp đúng khung cửa vòm ở hành lang tầng cao, rèm cửa buông kín, ánh sáng yếu hơn bây giờ rất nhiều. Linh cúi gần lớp kính để nhìn kỹ. Ảnh cũ không ghi năm chụp ở mặt trước, chỉ có một dòng chữ mờ ở góc dưới mà cô không đọc được qua lớp kính.

- Mấy tấm ảnh này là ảnh lưu trong kho, được chọn ra trưng bày theo đợt. - Trâm nói. - Kho tư liệu ở tầng dưới còn nhiều ảnh nữa. Nhiếp ảnh tư liệu của bảo tàng là anh Lý Hồng Sơn, anh ấy phụ trách toàn bộ phần ảnh cũ và ảnh mới của tòa nhà.

- Sau này tôi sẽ cần nhờ anh Sơn chụp đối chiếu cho bức chân dung. - Linh nói. - Ánh sáng trong phòng phục chế khác ánh sáng phòng trưng bày, chụp không khéo là lệch màu hết.

- Chị cứ ghi vào kế hoạch. - Trâm đáp. - Anh Sơn dễ tính, chỉ cần báo trước một ngày là được.

Linh ghi tên Lý Hồng Sơn vào sổ tay, kèm theo một dòng nhắc về việc chụp đối chiếu. Cô cũng ghi lại vị trí của khung cửa vòm trong tấm ảnh cũ. Cô muốn sau này, khi làm sạch xong lớp véc ni, sẽ đứng ở đúng hành lang này để so lại khung cửa trong tranh với khung cửa thật ngoài đời. Đó là thói quen của người làm phục chế. Mọi chi tiết trong tranh đều cần một điểm đối chiếu ngoài đời, dù kết quả đối chiếu đôi khi chỉ cho ra một câu trả lời rất mơ hồ.

Rời tủ ảnh, hai người đi vòng qua phía hành lang phía đông. Đoạn hành lang này hẹp hơn, cửa sổ nhỏ hơn và ánh sáng cũng yếu hơn. Trâm cho biết khu vực này ít khách lui tới, chủ yếu là lối đi của nhân viên giữa các phòng làm việc. Trên tường treo vài khung ảnh chụp các đợt tu sửa trước đây. Linh nhìn những tấm ảnh ấy và thấy tòa nhà đã qua nhiều lần sửa chữa mà vẫn giữ được dáng vẻ ban đầu. Cô đoán những người thợ tu sửa ở đây đều làm việc với một nguyên tắc chung, là sửa chỗ nào thì giữ nguyên dáng chỗ đó.

- Khách tham quan có hay hỏi về lịch sử tòa nhà không? - Linh hỏi.

- Hỏi nhiều lắm chị. - Trâm cười. - Người ta hỏi về nhà Chú Hỏa, hỏi về các giai thoại vẫn lưu truyền bên ngoài. Tụi em chỉ trả lời theo phần tư liệu công khai của bảo tàng. Phần nào là giai thoại thì nói rõ là giai thoại lưu truyền, không nói như chuyện đã được xác nhận.

Linh gật đầu. Cách trả lời ấy khớp với điều Bảo đã dặn cô trong buổi nhận việc sáng qua. Ở một nơi như thế này, ranh giới giữa tư liệu và lời truyền miệng phải được giữ rõ ràng, nếu không chỉ một câu nói buột miệng cũng có thể biến thành một khẳng định sai lệch.

Từ phòng trưng bày, hai người đi qua khu vực phòng phụ và cầu thang nhỏ dẫn lên tầng cao nhất. Trâm chỉ lên phía trên, nơi hành lang hẹp dần và ánh sáng thưa hơn. Cô nói tầng cao nhất có phòng áp mái đang khóa, phần đó sẽ đi vào buổi khác cùng trưởng phòng, vì liên quan tới quy chế ra vào riêng. Linh gật đầu, ghi vào sổ tay một dòng nhắc việc.

Trên đường quay xuống, Đặng Thu Vân đón hai người ở đầu hành lang tầng hai. Vân ba mươi ba tuổi, là thư ký dự án, người giữ toàn bộ hồ sơ, biên bản và lịch làm việc của nhóm. Cô cầm một bảng lịch in sẵn, phổ biến lại giờ giấc cho Linh nghe một lần nữa, kỹ hơn cả buổi sáng hôm qua.

- Lịch làm việc của dự án bắt đầu lúc tám giờ sáng. - Vân nói. - Bảo tàng đón khách tới mười bảy giờ thì đóng cửa bán vé. Mười tám giờ khóa vòng ngoài. Nhân viên dự án không có đăng ký ca tối thì rời tòa nhà trước mười tám giờ. Mọi đăng ký ở lại muộn đều gửi qua em, em trình anh Bảo ký duyệt rồi mới có hiệu lực.

- Còn ca đêm thì sao? - Linh hỏi.

- Ca đêm là của bộ phận bảo vệ. - Vân đáp. - Đứng đầu ca đêm là anh Dương Văn Hậu, làm ở đây hơn mười năm rồi. Việc gì xảy ra trong tòa nhà sau giờ khóa vòng đều qua sổ trực của anh Hậu hết.

Linh ghi toàn bộ lịch giờ vào sổ tay, đối chiếu với những gì Bảo đã phổ biến. Hai lần phổ biến khớp nhau từng con số. Cô yên tâm phần nào, vì một dự án dài hơi chỉ vận hành trơn tru khi giờ giấc của mọi người khớp nhau ngay từ đầu.

Vân còn đưa cho Linh một bản sao danh sách các phòng được phép ra vào của nhóm phục chế. Phòng phục chế, kho tư liệu, phòng trưng bày và hành lang các tầng đều nằm trong danh sách. Phòng áp mái không có trong danh sách. Linh đọc kỹ, ký nhận bản sao và cất vào cặp.

Buổi khảo sát kết thúc lúc trời lại đổ mưa nhỏ. Linh đứng ở hành lang tầng cao, nhìn qua khung cửa kính vòm ra khoảng sân đang mờ dần trong mưa. Rèm nhung tím khẽ lay động vì gió lùa qua khe cửa. Cô nghĩ về những ngày làm việc sắp tới trong tòa nhà này, giữa những hành lang dài, những khung cửa cong và một bức chân dung còn chờ được làm sạch lớp vàng của thời gian.

Trâm khóa lại cửa phòng trưng bày, kiểm tra ổ khóa hai lần theo thói quen. Tiếng khóa vang lên khô và rõ trong hành lang vắng. Hai người cùng đi xuống cầu thang, khép lại một buổi chiều khảo sát yên tĩnh trong tòa dinh thự cổ.

Chương khác

Xem thêm