Hũ Cổ Dưới Nhà Sàn - Chương 20: Hầm Lá Dâu
Hầm sau nhà nằm dưới đống củi mục mà mẹ Hòa từng dặn không được dọn. Từ khi còn là một đứa trẻ chạy nhảy quanh những cột nhà sàn họ Lưu, Lưu An Hòa đã…
Nội dung chương
Hầm sau nhà nằm dưới đống củi mục mà mẹ Hòa từng dặn không được dọn.
Từ khi còn là một đứa trẻ chạy nhảy quanh những cột nhà sàn họ Lưu, Lưu An Hòa đã quen với việc đống củi xoan mục nát, bám đầy rêu xanh ở góc vách đá phía sau nhà là một vùng cấm địa. Mỗi lần cô cầm chổi định quét dọn những cành củi khô rơi rụng xung quanh, mẹ cô, bà Lưu Thuận Lan, lại lập tức giật lấy chiếc chổi với gương mặt nghiêm khắc đến đáng sợ. Bà luôn bảo rằng đống củi đó để giữ đất móng nhà không bị sạt lở mỗi khi mùa mưa lũ từ đỉnh núi Hũ Mẹ đổ về.
Bây giờ, đứng giữa bóng tối ẩm ướt của khoảng sân sau, Hòa mới hiểu lời cảnh báo của mẹ không liên quan gì đến chuyện lở đất.
Mạc Tử Sâm soi luồng sáng từ chiếc đèn pin cầm tay vào chân vách đá. Đất ở khu vực này nhão nhoét, đen thẫm và bốc lên mùi mùn cưa mục rữa trộn lẫn với mùi phân gián đất. Anh dùng một thanh sắt dẹt gạt bỏ những cành xoan khô đã bị mối ăn rỗng ruột từ bên trong, để lộ ra một tấm phên nứa đan chéo nằm áp sát vào vách đá vôi. Tấm phên đã mục nát đến mức khi Tử Sâm vừa chạm nhẹ đầu thanh sắt vào, những sợi nứa lập tức mủn ra, rơi xuống đất thành từng mảng bột màu nâu xám.
Phía sau tấm phên nứa là một khe đá tự nhiên, rộng chừng hai gang tay, ăn sâu vào lòng đất dưới gầm nhà sàn.
- Lối này chỉ có một người chui lọt. - Tử Sâm cúi thấp người, đưa đèn pin soi sâu vào khe đá. - Bên trong có vẻ rộng hơn, có bậc đá dẫn xuống dưới. Cô có chắc muốn xuống ngay bây giờ không?
Hòa không trả lời bằng lời. Cô kéo khóa chiếc áo khoác gió lên sát cổ, chỉnh lại chiếc đèn đeo trán rồi cúi người xuống. Không khí từ khe đá thoát ra mang theo một mùi hương rất lạ. Đó không phải là mùi ẩm mốc thông thường của hang đá, mà là mùi lá dâu khô để lâu ngày bị ẩm, ngai ngái, nồng nồng, xen lẫn với mùi sáp ong nung chảy đã nguội lạnh.
Cô lách người qua khe đá hẹp. Những cạnh đá sắc nhọn cọ xát vào lớp vải áo khoác kêu sột soạt. Tử Sâm đi ngay phía sau, anh phải nghiêng bả vai rộng của mình để tránh va chạm vào vách đá vôi sắc cạnh.
Sau khi vượt qua đoạn thắt hẹp dài khoảng ba mét, không gian đột ngột mở rộng ra thành một căn hầm đá thấp. Trần hầm chính là những phiến đá vôi tự nhiên của sườn núi Hũ Mẹ nhô ra, thấp đến mức Hòa và Tử Sâm không thể đứng thẳng lưng mà phải khom người, đầu gối gần như chạm vào ngực.
Dưới nền hầm không phải là đất đá gồ ghề, mà được trải một lớp lá dâu khô dày cộp. Lớp lá này đã mất đi độ giòn từ lâu do hơi ẩm tích tụ dưới lòng đất, khi dẫm chân lên nghe tiếng sột soạt trầm đục và có cảm giác xốp nhẹ như đi trên một tấm đệm bông cũ.
Ở góc hầm, dưới ánh sáng quét qua của hai chiếc đèn pin, hiện ra ba chiếc hũ sành nhỏ. Khác với chiếc hũ gốm niêm sáp đỏ dưới gầm bếp, ba chiếc hũ này đều đã bị đập vỡ nát từ lâu. Những mảnh sành màu nâu đen nằm vương vãi trên lớp lá dâu khô, bên trong lòng hũ vỡ chỉ còn lại những vệt sáp đỏ bám chặt vào thành gốm như những vệt máu khô.
Nằm ngay cạnh những mảnh sành vỡ là một chiếc hòm tôn quân đội cũ, loại hòm đựng tài liệu màu xanh lá cây đã rỉ sét loang lổ. Ổ khóa của chiếc hòm đã bị cưa đứt, xích sắt rỉ sét nằm buông thõng trên nắp hòm.
Hòa quỳ xuống lớp lá dâu ẩm, hai bàn tay cô khẽ run lên khi chạm vào nắp chiếc hòm tôn. Nắp hòm mở ra với một tiếng rít chói tai của kim loại bị rỉ sét cọ xát vào nhau.
Bên trong hòm tôn không có vàng bạc hay đồ gia bảo quý giá. Thứ đầu tiên đập vào mắt Hòa là những xấp tiền polyme mệnh giá năm trăm nghìn đồng còn mới nguyên, được buộc chặt bằng dây chun thành từng xấp dày. Mỗi xấp tiền đều được bọc ngoài bằng một lớp vải thô nhuộm chàm màu xanh đen, bên ngoài lớp vải được quét một lớp sáp đỏ dày, cứng ngắc, bịt kín toàn bộ các góc cạnh của xấp tiền.
Bên cạnh những xấp tiền bọc sáp là năm túi nilon trong suốt đựng một thứ tro đen mịn, giống như tro đốt giấy tiền vàng mã nhưng hạt tro nhỏ và mịn hơn nhiều.
Hòa nhặt một xấp tiền lên. Lớp sáp đỏ bám chặt vào lớp vải chàm khiến xấp tiền trở nên nặng và cứng như một viên gạch nhỏ. Cô dùng móng tay cái cạo nhẹ vào góc xấp tiền. Lớp sáp đỏ vụn ra, rơi xuống lòng bàn tay cô những mẩu nhỏ màu đỏ tươi, để lại một cảm giác dính dáp và lạnh ngắt nơi đầu ngón tay.
Tử Sâm cúi xuống, đón lấy xấp tiền từ tay Hòa. Anh đưa lên gần mũi ngửi thử, đôi lông mày rậm khẽ nhíu lại.
- Tiền rất mới, số seri chạy liên tục. - Giọng Tử Sâm trầm thấp vang lên trong không gian hẹp của hầm đá. - Nhưng kỳ lạ là nó hoàn toàn không có mùi mực in đặc trưng của tiền mới xuất xưởng từ ngân hàng. Nó chỉ có mùi lá dâu khô mục và mùi sáp ong. Mẹ cô đã gom số tiền này lại và niêm phong chúng ở đây.
Hòa không nói gì, cô tiếp tục lục tìm dưới đáy hòm tôn. Dưới những xấp tiền bọc sáp đỏ là một cuốn sổ tay bìa da màu xanh đen đã sờn rách bốn góc. Cuốn sổ này chính là cuốn nhật ký cá nhân của mẹ cô, nét chữ viết tay bằng mực bút bi xanh quen thuộc hiện lên rõ ràng dưới ánh đèn pin.
Hòa lật trang đầu tiên của cuốn sổ. Trang giấy đã ngả sang màu vàng ố, mép giấy bị ẩm mục nhưng nét chữ vẫn còn đọc được.
"Ngày mùng 5 tháng 5 âm lịch năm 2018. Tài khoản ngân hàng của tôi tự động nhận được 13 triệu đồng từ một số tài khoản lạ. Cùng ngày hôm đó, khi tôi xuống hầm dọn lá dâu, tôi phát hiện dưới đáy hòm tôn này xuất hiện đúng 13 triệu đồng tiền mặt, số seri trùng khớp với số tiền được báo trong tin nhắn điện thoại. Tôi đã mang số tiền mặt này ra chợ phiên Bản Cạn, tìm đến nhà Vàng Văn Sần để trả lại. Nhưng Sần không nhận, ông ta bảo tiền này không phải của ông ta. Ba ngày sau, số tiền đó lại quay về tài khoản của tôi dưới dạng tiền thanh toán mua ngô từ một hợp tác xã nông nghiệp ở huyện. Tôi không bán ngô cho họ."
Hòa lật tiếp sang những trang sau. Những ghi chép tương tự xuất hiện liên tục qua các năm, mỗi lần đều gắn liền với một mốc ngày âm lịch cụ thể: ngày rằm tháng Giêng, ngày mùng 5 tháng 5, ngày rằm tháng 7, ngày rằm tháng 10.
"Ngày rằm tháng 7 năm 2021. Tôi cố gắng chuyển khoản trả lại số tiền 25 triệu đồng vào số tài khoản cũ của Vàng Văn Sần. Giao dịch trên điện thoại báo thành công. Nhưng chỉ một ngày sau, ngân hàng gửi thông báo giao dịch bị hủy do tài khoản nhận đã bị khóa từ lâu. Đồng thời, trong hòm tôn dưới hầm lại xuất hiện thêm một xấp tiền mới bọc sáp đỏ đúng bằng số tiền đó. Tôi hiểu rồi. Cái hũ dưới gầm bếp không cho phép tôi trả lại tiền bằng cách thông thường. Tiền đã ra khỏi hũ thì phải có người nhận. Nếu tôi cố tình đẩy đi, nó sẽ quay lại với một lượng lớn hơn. Tiền này không được tiêu. Tiêu một đồng của nó, nợ của nhà họ Lưu với bản lại tăng thêm một trượng."
Tử Sâm cầm một xấp tiền bọc sáp khác lên, dùng đèn pin soi kỹ vào những đường chỉ khâu bao quanh lớp vải chàm. Anh xoay xấp tiền qua lại, quan sát cách thức niêm phong tỉ mỉ của người quá cố.
- Cách niêm phong này không phải để chặn chiếc hũ. - Tử Sâm nói, giọng anh mang theo sự phân tích lạnh lùng của một bác sĩ pháp y. - Mẹ cô hiểu rằng không thể ngăn dòng tiền tự tìm đến. Bà ấy dùng sáp đỏ và vải chàm nhuộm lá dâu để cô lập chúng. Bằng cách bọc kín tiền mặt rồi chôn dưới hầm đá này, bà ấy đã tách hoàn toàn số tiền này ra khỏi đời sống sinh hoạt của hai mẹ con. Tiền không được tiêu dùng, không được lưu thông trong xã hội thì mối liên kết giữa người sống và chiếc hũ sẽ bị giảm đi. Đây là một cách tự vệ thụ động. Bà ấy chấp nhận sống nghèo khổ, chịu đựng sự thiếu thốn để bảo vệ cô khỏi sự ràng buộc của dòng tiền này.
Hòa nhìn chằm chằm vào những túi nilon chứa tro đen. Cô mở một túi ra, đưa ngón tay vào trong rồi miết nhẹ lớp tro mịn.
- Đây là tro của những hóa đơn chuyển tiền và giấy tờ đất đai cũ. - Hòa thì thầm, giọng cô nghẹn lại. - Mẹ tôi đã cố gắng đốt các dấu vết giao dịch của nhà họ Lưu. Bà nghĩ bớt một tờ giấy thì hũ bớt một đường lần tới tôi. Nhưng tiền vẫn quay lại. Vậy còn một lớp giấy khác, cũ hơn, không nằm trong hầm này.
Hòa lật tiếp những trang sau của cuốn nhật ký. Càng về cuối cuốn sổ, nét chữ của mẹ cô càng trở nên nguệch ngoạc, nhỏ dần và run rẩy. Có những trang giấy bị mực đen gạch xóa chằng chịt, những vết gạch mạnh đến mức làm rách cả thớ giấy mềm. Người viết đã hoảng loạn, hoặc sợ có kẻ đột nhập vào hầm và đọc được những bí mật này.
Hòa cố gắng căng mắt đọc một đoạn viết vào đầu năm 2026, chỉ vài tháng trước khi mẹ cô qua đời:
"Nó đòi nợ ngày càng gấp. Cậu Khải đã phát hiện ra bí mật dưới gầm bếp. Khải đang cấu kết với những người từ thành phố để tìm cách bán căn nhà sàn này, hoặc tệ hơn là muốn chiếm đoạt chiếc hũ để khôi phục vận thế cho dòng họ. Khải không biết rằng chiếc hũ này là một cái bẫy không có lối thoát. Những kẻ muốn dùng tiền của hũ đều phải trả giá bằng mạng sống của người thân. Tôi phải giữ chiếc hũ này ở lại Nặm Lưng, không được để Khải mang đi nơi khác. Nếu chiếc hũ rời khỏi ngôi nhà sàn này, cả dòng họ Lưu sẽ không còn ai sống sót. Tôi phải chết trước khi đến hạn thanh toán tiếp theo của chiếc hũ..."
Nước mắt Hòa âm thầm rơi xuống, làm nhòe đi một vệt mực xanh trên trang giấy cũ. Cô nhớ lại những ngày cuối đời của mẹ. Bà luôn ngồi một mình bên bếp lửa, mắt nhìn chằm chằm xuống gầm sàn với vẻ mặt thẫn thờ. Khi cô ngỏ ý muốn đón bà lên thành phố sống cùng, bà đã nổi giận lôi đình và đuổi cô đi ngay trong đêm. Lúc đó cô đã nghĩ mẹ mình bị lẫn, bị ám ảnh bởi cuộc sống cô độc ở vùng núi này.
Nhưng thực ra, bà đang dùng chính mạng sống của mình để làm một bức tường cuối cùng, trì hoãn chiếc hũ cổ lần tới đứa con gái duy nhất.
Bà đã tính đến cả chuyện cái chết của mình không chặn nổi chiếc hũ nếu Hòa quyết định quay trở lại ngôi nhà sàn này.
Tử Sâm đặt tay lên vai Hòa, lực tay của anh nhẹ nhàng nhưng đủ để truyền cho cô một chút điểm tựa trong không gian chật hẹp và ngột ngạt này.
- Hòa, nghe này. - Tử Sâm nói nhỏ. - Mẹ cô đã cố gắng hết sức để bảo vệ cô. Nhưng cái chết của bà ấy chỉ làm chậm nó. Những xấp tiền này, và cả cái tên Lưu A Dung trên sao kê ngân hàng, đều chỉ về năm 1949. Muốn đi tiếp, chúng ta phải tìm được phần giấy mẹ cô chưa tìm ra.
Đúng lúc đó, một âm thanh lạ vang lên từ phía trên đầu họ.
Tiếng bước chân nện bình bịch trên sàn gỗ của ngôi nhà sàn ngay phía trên trần hầm đá. Tiếng gỗ lim cũ kỹ kêu răng rắc dưới sức nặng của một người đang di chuyển vội vã từ gian khách hướng về phía gian bếp.
Hòa và Tử Sâm lập tức nín thở. Họ tắt đèn pin đeo trán, chỉ còn luồng ánh sáng yếu ớt từ chiếc đèn pin cầm tay của Tử Sâm được che bớt bằng lòng bàn tay anh.
Tiếng bước chân dừng lại ngay trên khu vực bếp lò. Rồi có tiếng sột soạt của củi khô bị gạt ra, tiếng kim loại va chạm vào đá vôi. Kẻ phía trên đang tìm kiếm thứ gì đó dưới gầm bếp, nơi chiếc hũ gốm từng được chôn giấu.
Sau một vài phút lục lọi không có kết quả, tiếng bước chân lại di chuyển ra phía sau nhà sàn, ngay sát khe đá dẫn xuống hầm.
- Hòa ơi! - Giọng của cậu Khải gọi vọng xuống qua các khe hở của sàn gỗ và vách đá.
Giọng nói của ông ta không còn vẻ say xỉn, lè nhè hay run rẩy như những lần gặp trước. Đó là một giọng nói tỉnh táo một cách bất thường, âm điệu sắc lạnh, cao vút và mang theo một sự dò hỏi đầy ác ý.
- Cháu có dưới đấy không? Cháu tìm thấy phần tiền của cậu chưa? Cậu biết mẹ cháu giấu nó ở dưới hầm sau nhà mà. Đừng giữ một mình, tiền đó nhà họ Lưu không tiêu nổi đâu!
Tiếng gọi của cậu Khải vang vọng trong khe đá hẹp, dội lại tai Hòa những âm thanh méo mó, ghê rợn. Hơi lạnh từ vách đá vôi thấm qua lớp áo khoác, khiến vai cô tê cứng.
Tử Sâm ra hiệu cho Hòa giữ im lặng. Anh từ từ đưa tay vào túi áo, nắm chặt lấy chiếc đèn pin phòng thân bằng kim loại nặng.
Hòa nhìn xuống trang cuối cùng của cuốn nhật ký đang mở trên đùi cô dưới ánh sáng le lói của chiếc đèn pin được che kín.
Trang cuối nhật ký ghi rõ: “nếu Hòa quay về, nghĩa là tôi thất bại”.