HUYẾT THẦN ĐA Ở ĐÌNH LÀNG - Chương 1: Bản vẽ cổng biệt phủ
Sáng ngày năm tháng sáu, nắng ở làng Đông Các đã gắt từ lúc bảy giờ. Đỗ Văn Trường đứng giữa khu đất trống cạnh đình làng, tay áo sơ mi xắn lên khuỷu, mồ…
Nội dung chương
Sáng ngày năm tháng sáu, nắng ở làng Đông Các đã gắt từ lúc bảy giờ. Đỗ Văn Trường đứng giữa khu đất trống cạnh đình làng, tay áo sơ mi xắn lên khuỷu, mồ hôi thấm thành một vệt sẫm sau lưng áo. Trước mặt ông là tấm bản vẽ lớn trải trên nắp capo xe bán tải, bốn góc được chặn bằng điện thoại, chai nước và hai viên gạch vỡ nhặt ngay tại chỗ. Gió sông Hồng thổi lồng lộng qua đê, tấm bản vẽ cứ phập phồng như muốn bay, nhưng không ai dám buông tay.
- Anh Trường xem lại chỗ này, Lê Văn Cương nói, ngón tay gõ vào khoảng trống ở phía đông của bản vẽ. Cổng chính mình mở ở đây là đẹp nhất. Đường xe chạy thẳng từ đường làng vào sân, không phải cua gấp. Khách khứa tới nơi là thấy mặt tiền, thấy cả hàng cột.
Trường gật đầu chậm rãi. Ông đã xem bản vẽ này không biết bao nhiêu lần ở văn phòng trên tỉnh, trên màn hình máy tính, trong những đêm mất ngủ vì háo hức. Nhưng đứng ngay trên mảnh đất thật, nghe tiếng cuốc chim vẳng lại từ phía sông, ngửi mùi rơm rạ và mùi nắng trên đất nện, ông mới thấy mọi thứ khác hẳn. Mảnh đất này ông đã mua bằng tiền thật, qua đấu giá đàng hoàng, có giấy tờ, có dấu đỏ. Ngày mười tám tháng ba, khi người chủ trì phiên đấu giá gõ búa xuống và đọc tên công ty Trường Phát, ông đã ngồi im một lúc lâu trong phòng họp lạnh ngắt của huyện, hai bàn tay đan vào nhau để khỏi run.
Khu đất vốn là đất công ích của làng, nằm sát góc sân đình. Một phía giáp đường làng lát gạch, một phía giáp hàng tre và lối ra bến sông. Trên đất, phần móng biệt phủ đã lên từ tháng tư, phần thô tầng một đã xong. Những cột bê tông xám xịt đứng trơ giữa cỏ dại. Chúng chờ ngày hoàn thiện thành một căn nhà ba tầng. Ông dự tính đó sẽ là nơi nghỉ dưỡng cuối đời. Đó cũng là nơi để cả làng nhìn vào mà biết Đỗ Văn Trường đi xa hai mươi năm không phải đi uổng.
Chỉ có một điều vướng. Ở góc sân đình, ngay sát ranh giới đất, là cây đa cổ. Dân làng gọi là cụ đa. Thân cây to đến mức Trường ước chừng phải sáu bảy người ôm mới xuể, chu vi nghe người ta nói khoảng sáu mét tám. Tán cây tỏa rộng như một đám mây xanh đen án ngữ trên đầu, che gần nửa sân đình và trùm qua cả một góc khu đất của ông. Một cành lớn phía đông vươn dài ra, thấp dần, chĩa thẳng qua đúng vị trí ông định mở cổng. Xe lớn ra vào thế nào cũng quệt. Bóng cây phủ xuống làm sân trước lúc nào cũng ẩm và tối.
- Cành này, Trường nói, mắt ngước lên theo đường cành, xử lý thế nào cho gọn?
Cương cười, nụ cười của người quen giải quyết việc bằng máy móc.
- Cưa bỏ là gọn nhất, anh ạ. Cành ấy vươn qua đất nhà mình, mình có quyền xử lý phần trên đất của mình. Thuê thợ cưa máy, một buổi sáng là xong. Gỗ đa cũng chẳng làm được gì, để thợ họ mang đi hoặc mình cho dân ai cần thì lấy về đun.
Trường không đáp ngay. Ông bước chậm dọc theo ranh giới đất, giày da dẫm lên cỏ gà còn ướt sương đêm qua chưa khô hết. Trưởng thôn Đông Các đứng cách đó mấy bước, hai tay chắp sau lưng, cùng hai ba người làng nữa đứng xem từ lúc đội đo đạc căng dây buổi sớm. Họ không chen vào, chỉ nhìn. Cái nhìn của người làng khi nhìn một người làng khác trở về với tiền và máy xúc, nó vừa tò mò vừa dè chừng, Trường đã quen với nó từ ngày khởi công tháng tư.
- Đất này tôi đấu giá hợp pháp, Trường nói to, đủ để những người đứng xem nghe thấy. Giấy tờ đầy đủ, tiền nộp đủ vào ngân sách. Tôi xây nhà trên đất của tôi, không lấn của ai một tấc. Đình làng vẫn nguyên bên cạnh, tôi còn định sau này tu sửa cổng đình cho đẹp mặt làng. Cổng nhà tôi mở xong, đường vào rộng rãi, xe cộ đi lại thuận tiện, ai bảo không đẹp cho cả xóm?
Trưởng thôn cười gượng, gật đầu lấy lệ.
- Vâng, anh Trường nói phải. Chỉ là cây đa ấy... các cụ xưa nay vẫn kính. Anh tính gì thì tính, cho khéo một chút là được.
- Khéo là khéo thế nào? Trường quay lại. Tôi bỏ tiền tỷ ra mua đất, chẳng lẽ để một cành cây quyết định cổng nhà tôi mở ở đâu?
Không ai trả lời. Tiếng ve trên tán đa kêu ran ran như đổ dầu vào buổi sáng oi bức. Trường bỗng thấy bực bội vô cớ. Ông ghét cảm giác mình đang phải giải thích cho một việc hoàn toàn thuộc quyền của mình. Hai mươi năm trước, ông rời làng này với một ba lô vải và món nợ của cha để lại. Ông làm phụ hồ, làm cai thầu nhỏ, rồi phất lên bằng những lô đất ở ven đô lúc thị trường sốt. Ông đã quen quyết định bằng con số, bằng tiến độ, bằng hợp đồng. Về làng lần này, ông tưởng mình về với tư cách người thành đạt được đón chào, chứ không phải để đứng giữa nắng mà tranh luận về một cành cây.
Ở phía bên kia hàng rào gạch thấp ngăn sân đình với khu đất, một ông già gầy gò đang chậm rãi quét sân. Cụ từ Phạm Văn Hiển, người giữ đình Đông Các, năm nay đã ngoài tám mươi. Chiếc chổi tre trong tay ông già đưa từng nhát đều đặn, gom lá đa khô thành từng đống nhỏ. Ông già không nhìn sang bên này lấy một lần, nhưng Trường biết ông nghe hết. Cái im lặng của người giữ đình còn khó chịu hơn mọi lời can ngăn. Từ ngày khởi công, ông già chưa từng sang nói với Trường một câu nào về cây, về đất, về lệ làng. Ông chỉ quét sân, thắp hương, mở cửa đình mỗi sớm và khóa lại mỗi chiều, như thể công trình ồn ào bên cạnh không liên quan gì tới thế giới của ông.
- Cụ từ hôm nay không sang chào anh à, Cương nói nhỏ, nửa đùa nửa thật.
- Kệ cụ, Trường đáp. Việc ai nấy làm.
Ông quay lại bản vẽ, rút bút trong túi áo, khoanh một vòng tròn đậm quanh vị trí cổng phía đông, ký tên mình ở góc tờ giấy với nét chữ dứt khoát.
- Chốt như thế này. Đầu tuần sau căng dây lại toàn bộ tuyến cổng. Tường bao xây trước, cổng làm trước mùa mưa bão. Tiến độ tôi đã cam kết với ngân hàng và với đối tác, không lùi được một ngày nào.
Cương gật đầu, cuốn bản vẽ lại cẩn thận, kẹp vào cặp da. Đội công nhân bắt đầu thu dây đo, tiếng cọc sắt va vào nhau lanh canh. Mấy người làng đứng xem cũng tản dần, người gánh quang gánh ra đồng, người dắt xe đạp về phía chợ. Chỉ còn cụ từ vẫn quét sân bên kia hàng rào, nhát chổi chậm rãi như đếm thời gian.
Trường đứng lại một mình giữa khu đất thêm một lúc. Ông ngước nhìn lên tán đa. Tán cây dày đến mức nắng tháng sáu không lọt qua được mấy, dưới gốc là một vùng râm mát tối sẫm, rễ cây nổi lên mặt đất thành từng múi lớn như lưng những con vật nằm ngủ. Ông bỗng nhớ rất mờ, hồi còn bé, hình như ông cũng từng chơi dưới gốc đa này, từng nghe người lớn dặn không được trèo lên cành thấp, không được bẻ lá. Nhưng ký ức ấy xa quá, nhạt quá, và ông đã học được từ lâu rằng ký ức không trả được nợ ngân hàng.
Trước khi ra về, Trường đi một vòng quanh phần thô tầng một. Ông dừng ở từng cột bê tông, lấy tay gõ nhẹ lên mặt bê tông đã khô trắng, nghe tiếng kêu chắc nịch mà thấy yên tâm. Đây là thứ ông hiểu: xi măng, sắt thép, những con số tính được ra tiền. Móng nhà đào sâu, đổ bê tông liền khối, thợ làm đúng bản vẽ kỹ thuật mà ông thuê một công ty trên Hà Nội thiết kế. Phòng khách rộng gần sáu mươi mét, hướng ra sân trước. Cầu thang cuốn. Sân lát đá. Tường bao cao hai mét tư, trên gắn đèn trụ cổng. Trong đầu ông, căn nhà đã hoàn thiện từ lâu, chỉ chờ thời gian đuổi kịp.
Điện thoại trong túi ông rung lên. Là người của ngân hàng, hỏi thăm tiến độ giải ngân đợt tiếp theo. Trường bước ra chỗ râm dưới mép tán đa mà chính ông cũng không nhận ra mình vừa tránh nắng, giọng nói rành rọt.
- Tiến độ đảm bảo. Móng và thô tầng một xong từ tháng năm. Tháng này chúng tôi làm tường bao và cổng, tháng sau lên tầng hai. Các anh cứ theo hợp đồng mà giải ngân, phía tôi không chậm một ngày.
Ông cúp máy, đứng yên một lúc trong vùng râm mát dưới tán cây. Phải thừa nhận là đứng dưới gốc đa này mát thật. Mát một cách khác hẳn bóng râm của mái tôn hay của bức tường mới xây: thứ mát sâu, lặng, có mùi lá ẩm và mùi đất lâu năm không bị xới lên. Một quả đa non rụng xuống vai áo ông, nhỏ xíu, xanh nhạt. Trường phủi đi, hơi cau mày. Ông không thích cái cảm giác dễ chịu vừa thoáng qua ấy. Nó làm ông thấy mình như một đứa trẻ đứng nhờ bóng cây nhà người khác. Mảnh đất dưới chân ông đã là của ông, ít nhất là phần lớn của nó. Phần còn lại thuộc về sân đình. Đó là nơi ông già quét sân kia ngày ngày đi lại.
Ông bước nhanh ra khỏi vùng râm, trở lại chỗ nắng chang chang giữa khu đất, nơi những cọc mốc sơn đỏ đánh dấu tuyến cổng vừa được đóng xuống lúc sáng. Nhìn từ đây, tuyến cổng chạy thẳng, đẹp, và cành đa phía đông hiện ra rõ ràng như một cánh tay khổng lồ chắn ngang đường. Ông nghĩ tới cảnh xe của khách khứa phải lách qua dưới cành cây thấp, lá đa rụng đầy nóc xe, rồi ông nghĩ tới đối tác trên tỉnh sẽ nói gì khi thấy cổng một biệt phủ tiền tỷ phải cúi đầu trước một cành cây. Không được. Ông đã đi quá xa để phải cúi đầu trước bất cứ thứ gì ở làng này nữa.
Ở sân đình bên kia, tiếng chuông nhỏ treo ở hiên đình khẽ ngân lên một tiếng khi có cơn gió lùa qua, rồi tắt. Cụ từ Hiển đã quét xong sân, đang chống chổi đứng nhìn ra phía đê, dáng người gầy và thẳng một cách lạ lùng so với tuổi tác. Trường tự hỏi không biết ông già ấy nghĩ gì về mình. Rồi ông gạt câu hỏi ấy đi như gạt một việc không có trong tiến độ.
Ông quay sang Cương lúc ấy đang đi ra xe.
- Này Cương, Trường nói, giọng bình thản như nói về một việc nhỏ. Cành nào vướng thì xử lý cành đó. Tôi mua đất chứ không mua bóng cây.
Cương gật đầu ghi nhớ. Chiếc xe bán tải nổ máy, lăn bánh ra đường làng, để lại sau lưng vệt bụi đỏ và tán đa im lìm che gần nửa sân đình trong nắng trưa đang lên.