HUYẾT THẦN ĐA Ở ĐÌNH LÀNG - Chương 4: Đội thi công đo đất
Ngày tám tháng sáu, Lê Văn Cương có mặt ở công trình từ lúc sáu giờ sáng. Anh ta ba mươi tám tuổi, da ngăm đen vì nắng gió công trường, giọng nói to và…
Nội dung chương
Ngày tám tháng sáu, Lê Văn Cương có mặt ở công trình từ lúc sáu giờ sáng. Anh ta ba mươi tám tuổi, da ngăm đen vì nắng gió công trường, giọng nói to và nhanh, quen ra lệnh hơn là hỏi ý kiến. Đội của Cương là nhà thầu phụ cho công ty Trường Phát, phụ trách toàn bộ phần hạ tầng và tường bao cổng của biệt phủ Đông Các. Với Cương, công trình này không khác mấy so với hàng chục công trình anh ta đã làm ở các tỉnh: đất, mốc, dây căng, máy trộn, tiến độ ghi theo ngày và tiền thanh toán theo khối lượng. Chỉ khác một điều duy nhất là công trình nằm sát một ngôi đình làng và một cây đa cổ mà người làng cứ nhìn đội thi công bằng ánh mắt làm anh ta khó chịu.
Sáng hôm ấy, việc chính là khảo sát lại tuyến cổng phía đông theo đúng bản vẽ mà ông Trường đã ký duyệt ba ngày trước. Cương chia đội làm hai nhóm. Một nhóm căng dây từ cổng dự kiến ra đường làng, đóng cọc gỗ đánh dấu tim đường xe vào. Nhóm còn lại đi dọc ranh giới khu đất, kiểm tra khoảng cách từ tuyến cổng tới gốc đa ở góc sân đình. Kết quả không có gì bất ngờ: cành đa lớn phía đông vươn qua đúng trên tuyến cổng, thấp hơn chiều cao xe tải chở vật liệu, và tán cây phủ bóng xuống gần hết đoạn đường vào. Cương đứng dưới gốc cây, ngước lên nhìn cành cây to như một thân cây thứ hai nằm ngang, rồi ghi vào sổ tay mấy dòng ngắn gọn.
Anh ta đi một vòng quanh gốc đa để tính toán vị trí dựng biển dự án và căng bạt che chắn thi công. Theo yêu cầu của chủ đầu tư, trước ngày khởi công phần cổng, công trình phải có biển dự án khổ lớn dựng ở mặt tiền. Biển ghi tên công trình, chủ đầu tư, đơn vị thi công. Công trình cũng phải căng bạt quanh khu vực thi công. Bạt dùng để chắn bụi cho đình làng bên cạnh. Dựng cột riêng để treo biển thì tốn thêm một ngày công và một khoản vật tư không có trong dự toán ban đầu. Trong lúc đi quanh gốc cây, Cương nhận ra thân đa nằm ở vị trí không thể thuận tiện hơn: ngay góc khu đất, sát đường làng, cao và chắc. Ghim biển vào thân cây, căng dây bạt từ thân cây sang các cọc biên, vừa nhanh, vừa chắc, gió to cũng không lo đổ.
Anh ta lấy bút ghi vào nhật ký công trình. Phương án là cố định biển dự án và bạt che chắn bằng đinh sắt. Đinh đóng trực tiếp vào thân cây đa ở góc đất. Số lượng tính sau theo khổ biển và số điểm neo bạt. Việc thi công làm vào ngày dựng biển. Viết xong, anh ta đọc lại, thấy hoàn toàn hợp lý theo logic công trường. Cây nào ở các công trình trước anh ta cũng từng dùng làm điểm neo dây, treo đèn, mắc võng cho công nhân nghỉ trưa. Chưa bao giờ có ai phàn nàn về mấy chiếc đinh.
Buổi trưa, đội nghỉ ăn cơm dưới bóng râm của chính tán đa. Cơm hộp mua ở quán đầu làng, mấy anh em ngồi bệt trên bao xi măng, vừa ăn vừa nói chuyện phiếm. Bác Hòa, công nhân lớn tuổi nhất đội, người đã theo Cương qua ba công trình, ăn chậm rãi rồi bỗng nói, giọng không to.
- Cậu Cương này, tôi nói cậu đừng giận. Ở quê tôi, cây cổ thụ đầu làng, nhất là cây ở đình, người ta kiêng đóng đinh vào lắm. Các cụ bảo cây có linh, đóng đinh vào cây là làm cây đau, làng xóm người ta cũng không vừa lòng đâu. Hay là mình dựng cột riêng, tốn thêm chút mà yên chuyện.
Mấy công nhân trẻ cười khì. Cương cũng cười, nhưng là nụ cười gạt đi.
- Bác Hòa ơi, thời nào rồi bác còn tin mấy chuyện ấy. Cây nào cũng là gỗ cả thôi. Đinh đóng vào, sau này tháo ra, cây vẫn sống, có chết đâu mà lo. Mấy cái kiêng kỵ ấy là để dọa trẻ con không trèo cây ngã gãy chân thôi. Mình làm công trình, chậm một ngày là chủ đầu tư trừ tiền một ngày. Bác có lo thì lo cho tiến độ giúp em.
Bác Hòa không nói nữa, cúi xuống ăn nốt hộp cơm. Ông đã làm thợ xây gần ba mươi năm, đi qua nhiều làng, thấy nhiều đình chùa, và ông biết có những điều người ta không tin thì nói bao nhiêu cũng vô ích. Ông chỉ nhìn lên thân đa sần sùi ngay trên đầu mình, nơi mấy múi rễ lớn trồi lên mặt đất như những ngón tay khổng lồ bám chặt vào đất làng, và im lặng ăn cho xong bữa.
Chiều hôm ấy, Cương đi kiểm tra lại toàn bộ các điểm đã đánh dấu. Anh ta dừng lâu nhất ở vị trí biển dự án. Biển khổ hai mét nhân ba mét, khung sắt, mặt tôn in nội dung. Để biển đứng chắc trước mùa mưa bão, cần nhiều điểm neo. Anh ta ước tính trong đầu số đinh sẽ dùng, ghi thêm vào nhật ký, rồi tính luôn nhân công: hai người một buổi sáng là xong cả biển lẫn bạt. Ngày dựng biển anh ta cũng đã ấn định theo lịch thi công chung của toàn công trình và theo yêu cầu của chủ đầu tư về việc sớm công khai thông tin dự án ở mặt tiền khu đất.
Cương là người thực tế. Anh ta không ghét cây đa, cũng không có ý phá hoại gì. Trong đầu anh ta, cây đa đơn giản là một chướng ngại vật của mặt bằng, như một mô đất cần san hay một đường dây điện cần né. Anh ta được trả tiền để biến bản vẽ thành hiện thực đúng ngày, và bất cứ thứ gì làm chậm việc ấy đều là thứ cần xử lý gọn gàng. Nếu có ai hỏi anh ta có sợ lệ làng hay không, anh ta sẽ thành thật trả lời là không. Anh ta sinh ra ở một thị trấn, lớn lên giữa bê tông, niềm tin duy nhất của anh ta là vào bản vẽ kỹ thuật, vào cường độ thép và vào những con số đo bằng máy trắc đạc. Những câu chuyện về cây biết đau, với anh ta, chỉ là chuyện các cụ già kể cho nhau nghe vào những buổi tối mất điện.
Đầu giờ chiều, có một việc nhỏ làm Cương bực mình. Một bà cụ trong làng chống gậy ra đứng ở ranh giới đất, nhìn đội thi công căng dây chán chê rồi hỏi với sang, giọng run run mà rõ ràng: các chú đo đất thì đo, đừng có động vào cụ đa của làng nhé. Mấy công nhân trẻ cười trừ, không đáp. Cương bước ra, cố giữ giọng lễ phép vì dù sao đây cũng là việc làm ăn trên đất làng người ta.
- Bà cứ yên tâm, chúng cháu chỉ làm trong phần đất của chủ đầu tư thôi ạ. Cây ở sân đình, chúng cháu không cưa không chặt gì đâu.
Anh ta nói câu ấy và trong lòng cũng nghĩ đúng như thế thật, ít nhất là vào lúc ấy. Việc đóng mấy chiếc đinh treo biển, trong đầu anh ta, không tính là động vào cây theo nghĩa mà bà cụ đang lo. Đinh nhỏ, thân cây to. Người ta còn khoan cả vào núi để làm đường, huống hồ mấy chiếc đinh dài mười phân trên một thân cây to tới mấy người ôm. Anh ta tự thấy mình đã rất biết điều khi còn hứa hẹn như vậy, và bà cụ thì lẩm bẩm mấy tiếng không rõ rồi chống gậy quay vào làng, bóng lưng còng đi chậm chạp qua sân đình đầy nắng.
Sau đó Cương gọi điện báo cáo ông Trường về kết quả khảo sát. Anh ta nói tuyến cổng đã căng dây xong, vị trí biển dự án đã chốt, ngày mười tám sẽ dựng biển và căng bạt, phần tường bao phía đông có thể khởi công ngay sau đó nếu thời tiết thuận. Ông Trường ở đầu dây bên kia chỉ hỏi hai câu: có đúng tiến độ không, và có phát sinh chi phí gì không. Cương trả lời cả hai câu đều gọn: đúng tiến độ, không phát sinh đáng kể. Anh ta không nhắc gì tới thân cây đa trong vai trò cái cột treo biển bất đắc dĩ, vì với anh ta, đó là một chi tiết thi công nhỏ, không đáng chiếm thời gian của chủ đầu tư, càng không đáng đưa vào báo cáo. Sau này anh ta mới hiểu rằng chính những chi tiết không được báo cáo ấy mới là những chi tiết làm nên chuyện.
Cuối buổi, khi nắng đã ngả, Cương một mình đi bộ dọc tuyến cổng một lần nữa, tay cầm cuộn thước thép, kiểm tra lại từng cọc mốc. Anh ta bước qua vùng bóng râm của tán đa mà không hề chậm lại. Một tổ chim sẻ trên cành thấp bị động, bay vụt lên kêu chích chích. Cương ngước nhìn thoáng qua rồi lại cúi xuống con số trên thước. Đối với anh ta, mọi thứ trên đời đều có thể đo được: chiều dài tuyến cổng đo được, chiều cao cành cây đo được, ngày hoàn thành đo được bằng lịch. Chỉ có một thứ anh ta không đo, vì cho rằng nó không tồn tại để mà đo, là cái giá của việc làm đau một cái cây mà cả làng đã kính trọng suốt hai trăm năm.
Trước khi rời công trình, Cương mở cuốn nhật ký công trình bìa cứng, lật tới trang ghi lịch thi công tuần tới, viết thêm một dòng cuối bằng nét chữ đậm và rõ, như một quyết định đã chốt không cần bàn lại.
- Ngày mười tám tháng sáu dựng biển, căng bạt. Đóng đinh vào thân cây cho chắc.
Anh ta gập sổ, đút bút vào túi ngực, đội mũ bảo hộ lên xe máy phóng ra đường làng, bụi đỏ cuốn theo sau. Phía sau anh ta, tán đa chiều hôm xào xạc rất khẽ, và trong sân đình bên cạnh, tiếng chổi tre của cụ từ vẫn đều đặn quét trên gạch, như đã quét suốt mấy chục năm không nghỉ một ngày nào.