HUYẾT THẦN ĐA Ở ĐÌNH LÀNG - Chương 5: Người làng đi xa
Ngày chín tháng sáu, Đỗ Văn Trường dành cả buổi sáng trong văn phòng công ty Trường Phát trên tỉnh. Phòng họp kính lớn, máy lạnh chạy êm, trên bàn là…
Nội dung chương
Ngày chín tháng sáu, Đỗ Văn Trường dành cả buổi sáng trong văn phòng công ty Trường Phát trên tỉnh. Phòng họp kính lớn, máy lạnh chạy êm, trên bàn là chồng hồ sơ của ba dự án đang chạy cùng lúc, nhưng dự án được ông quan tâm nhất vẫn là căn biệt phủ ở Đông Các, quê nhà của ông. Đối tác từ Hà Nội về, ngân hàng dự cuộc họp qua màn hình, và mọi câu hỏi đều xoay quanh một trục duy nhất: tiến độ. Ông Trường trả lời từng câu bằng giọng của một người đã quen cam kết và quen giữ cam kết.
- Phần cổng và tường bao xong trước mùa mưa bão, tôi cam kết. Cuối tháng sáu lên tầng hai, tháng chín hoàn thiện mặt ngoài. Các anh đã đi cùng tôi ba dự án rồi, tôi nói tháng nào xong là tháng ấy xong.
Người đối tác cười, gõ bút xuống bàn.
- Anh Trường nói là tôi yên tâm. Chỉ có điều, nghe nói ở địa phương đang có đơn thư gì đó về ranh giới đất. Có ảnh hưởng gì không anh?
Trường khoát tay, nụ cười vẫn giữ nguyên trên mặt nhưng mắt đã lạnh đi một chút.
- Đơn thư ở nông thôn thì dự án nào chẳng có. Đất đấu giá công khai, hồ sơ của huyện, tiền nộp đủ. Vài ý kiến của dân làng về cái mốc cũ, xã họ đang xử lý. Không ảnh hưởng gì tới tiến độ và pháp lý cả. Các anh cứ yên tâm rót vốn theo kế hoạch.
Cuộc họp kết thúc tốt đẹp. Nhưng khi trở về căn nhà thuê tạm trong làng vào buổi chiều, ngồi ăn cơm với vợ, ông mới nghe lại chuyện đơn thư ấy một lần nữa, lần này từ miệng Trần Thị Lệ, vợ ông. Bà Lệ năm nay năm mươi tuổi. Bà là người đàn bà lặng lẽ, ít khi ý kiến về công việc của chồng. Từ ngày về làng ở tạm để trông coi công trình, bà đi chợ làng mỗi sáng. Bà nghe được nhiều điều. Chồng bà chỉ đi lại giữa văn phòng và công trường. Ông không hề nghe thấy những điều ấy.
- Anh ạ, bà nói trong lúc gắp thức ăn cho chồng, ở làng người ta vẫn nói nhiều về chuyện đất sân đình và cây đa lắm. Hôm nay ở chợ có bà còn hỏi em, nhà mình có định cưa cành đa thật không. Em chẳng biết trả lời thế nào. Hay là việc cổng, anh tính lại một chút, lệch đi ít mét cũng được, cho làng người ta yên lòng.
Trường đặt đũa xuống, hơi cau mày.
- Lệch cổng là lệch cả bản vẽ, lệch cả phong thủy hướng nhà, tiền thiết kế lại không phải ít. Với lại anh đã nói trước dân làng rồi: đất anh mua đàng hoàng, không lấn của ai. Giờ tự nhiên sửa cổng vì mấy lời đồn về cây, người ta lại bảo mình chột dạ, mình thừa nhận đất có vấn đề. Làm ăn không làm thế được.
- Em chỉ sợ mang tiếng với làng, bà Lệ nói nhỏ. Mình rồi cũng về đây ở. Ở với làng cả đời, chứ có phải xây xong rồi đi đâu.
- Mang tiếng thì đã sao? Ông nói, giọng trầm xuống. Anh bỏ tiền ra mua đất đàng hoàng, có giấy tờ, có dấu đỏ của nhà nước. Không ai có quyền cản anh xây nhà trên đất của anh. Làng này xưa nay ai xây nhà mà chẳng phải hỏi hết người này người kia, cuối cùng chẳng ai làm nên chuyện gì. Anh không sống như thế được.
Bà Lệ im lặng một lúc. Rồi, như vô tình, bà nhắc tới một chuyện cũ trong lúc rót thêm canh vào bát chồng.
- Hôm qua em qua đình thắp hương, gặp cụ từ Hiển. Cụ vẫn nhớ anh đấy. Cụ hỏi anh có còn nhớ hồi bé theo cha ra quét sân đình không. Cha anh quét sân đình bao nhiêu năm, cụ bảo cái chổi vẫn còn treo sau đình kia kìa.
Trường khựng lại. Bàn tay cầm đũa của ông dừng giữa không trung một nhịp rất ngắn, rồi ông tiếp tục ăn như không có chuyện gì. Nhưng trong đầu ông, một hình ảnh cũ bỗng hiện lên rõ ràng đến khó chịu. Đó là buổi sáng mùa đông rét căm. Cha ông, Đỗ Văn Kiên, người đàn ông gầy và ít nói, cầm chiếc chổi tre quét sân đình trong sương mù. Còn ông, thằng bé Trường mười tuổi, đứng co ro ở cổng đình. Cậu chờ cha quét xong. Cậu chờ để được cha mua cho củ khoai nướng ở chợ. Cha ông quét sân đình không công cho làng suốt nhiều năm, chỉ vì nhà nghèo, không có tiền đóng góp như người ta thì góp công. Cả đời cha ông gắn với cái sân ấy, với cây đa ấy, mà đến lúc nhắm mắt, gia sản để lại cho con trai chỉ là căn nhà cấp bốn dột nát và một món nợ vay họ hàng để chạy chữa bệnh.
Ông đi khỏi làng năm ba mươi tuổi, sau khi cha mất được hai năm. Hai mươi năm bươn chải xa quê, ông xây được công ty, mua được đất ở nhiều nơi, và tự hứa với mình một điều: con trai ông, thằng Quân, sẽ không bao giờ phải đứng co ro ở cổng đình nhìn cha quét sân thuê cho làng nữa. Căn biệt phủ này, cổng mở rộng, tường bao cao, chính là lời hứa ấy bằng bê tông và sắt thép. Vì thế bất cứ ai, dù là vợ ông, nhắc tới chuyện nhường nhịn vì lệ làng, vì cây đa, đều chạm vào một chỗ rất sâu trong ông: chỗ của thằng bé nghèo năm xưa vẫn còn đứng đợi ở cổng đình.
- Chuyện cũ rồi, ông nói cộc. Nhắc làm gì.
- Em có ý gì đâu, bà Lệ dịu giọng. Chỉ là em thấy cụ từ nhắc tới cha, em kể lại thôi.
Bữa cơm kết thúc trong im lặng. Tối hôm ấy, Trường ngồi ngoài hiên căn nhà thuê, nhìn về phía công trình tối om và tán đa đen sẫm ở góc sân đình phía xa. Đèn đường làng vàng vọt, tiếng ếch nhái kêu ngoài đồng sau mưa rào ban chiều. Ông nghĩ về cuộc họp buổi sáng, về những cam kết đã nói ra trước đối tác và ngân hàng, những con số không thể rút lại. Ông nghĩ về thằng Quân sắp về nghỉ hè, sẽ ở trong căn nhà thuê này, sẽ đi qua gốc đa mỗi ngày. Và ông nghĩ, rất thoáng qua thôi, về cha mình với chiếc chổi tre trên sân đình đầy lá rụng.
Đêm càng khuya, ông càng không ngủ được, dù cái khó ngủ này mới chỉ là thoáng qua, kiểu khó ngủ của người nhiều việc phải nghĩ. Ông mở điện thoại xem lại lịch: ngày mười tám đội của Cương dựng biển dự án, sau đó khởi công tường bao phía đông. Ông nhắn cho Cương một tin ngắn, bảo mọi việc cứ đúng lịch mà làm, có ai ở làng hỏi han gì thì trả lời lễ phép nhưng không hứa hẹn điều gì ngoài bản vẽ. Cương trả lời ngay bằng một biểu tượng đồng ý. Trường nhìn tin nhắn ấy mà thấy hài lòng. Ít nhất trong công việc, mọi thứ vẫn nằm trong tay ông, răm rắp như những hàng gạch thẳng tắp mà đội thợ xếp lên mỗi ngày.
Ông cũng gọi điện cho con trai. Quân đang ở trường nội trú trên tỉnh, giọng ngái ngủ khi nghe máy. Ông hỏi con thu xếp đồ đạc tới đâu, ngày mười hai ông cho xe lên đón về làng nghỉ hè. Quân dạ dạ vâng vâng, hỏi nhà mới xây tới đâu rồi, hỏi về làng có gì chơi không. Trường cười, bảo về rồi biết, nhà mình sắp có cổng to nhất làng. Ông không nhắc gì tới cây đa, tới đơn thư, tới những lời đồn mà vợ ông vừa kể. Trong thế giới mà ông muốn dựng cho con trai mình, không có chỗ cho những thứ ấy. Quân sẽ lớn lên như một người chủ của mảnh đất này, không phải như một đứa trẻ phải kiêng dè nhìn trước ngó sau dưới bóng cây của làng.
Cúp máy xong, ông ra đứng ở cửa một lần nữa. Ông bỗng nhớ lại ngày trúng đấu giá, mười tám tháng ba. Hôm ấy về làng, ông đã một mình ra đứng giữa khu đất trống lúc chiều tà, nhìn sang sân đình và cây đa, và tự nhủ rằng cuối cùng mình cũng trở về làng với tư cách một người thắng cuộc. Không còn là con trai của người quét sân đình nữa. Là chủ đất. Là người xây căn nhà lớn nhất làng. Cảm giác ấy ngọt ngào đến mức ông đã đứng rất lâu trong gió sông, mặc cho muỗi đốt. Giờ đây, ba tháng sau, cảm giác ấy vẫn còn, chỉ thỉnh thoảng bị chen ngang bởi những nhắc nhở khó chịu về cha, về lệ, về những ánh mắt im lặng của người làng và của ông già giữ đình. Ông tự bảo mình rằng đó là cái giá nhỏ của người làm việc lớn. Ai làm việc lớn mà chẳng bị người đời bàn tán.
Ông đứng lên, vào nhà, nói với vợ lúc ấy đang dọn dẹp trong bếp, giọng dứt khoát như nói một quyết định làm ăn.
- Cha tôi quét sân đình cả đời mà nhà vẫn nghèo. Tôi không quay lại cái nghèo ấy vì mấy lời đồn.
Bà Lệ nhìn chồng, không nói gì thêm. Bà hiểu tính ông: càng nhắc tới cha, ông càng cứng lại, như bức tường càng bị đẩy càng đứng vững. Bà chỉ lặng lẽ gấp lại chiếc khăn ăn, tắt bớt một bóng đèn ngoài phòng khách cho đỡ chói, rồi đi vào buồng trong. Bà biết trong làng người ta còn nói một câu nữa mà bà chưa dám kể với chồng: rằng nhà ông Trường xây to đến đâu thì xây, nhưng cổng mà mở qua phía cụ đa thì cả họ phải nhìn nhau mà sống với làng về sau. Bà giữ câu ấy cho riêng mình, như giữ một hòn than nhỏ trong tay, không biết nên thổi lên hay dập đi.
Ngoài sân, gió sông thổi về làm tán đa phía đình xào xạc một hồi dài, dù đêm nay trời trong và lặng.