HUYẾT THI MỘ TÂY CHU - Chương 1: Chú Về Thôn
Sáng ngày thứ nhất tháng chín âm lịch, Tạ Tiểu Thất đang cưa ván ở sân sau thì nghe tiếng chó sủa dồn ngoài ngõ. Tiếng sủa không hướng về người lạ bán…
Nội dung chương
Sáng ngày thứ nhất tháng chín âm lịch, Tạ Tiểu Thất đang cưa ván ở sân sau thì nghe tiếng chó sủa dồn ngoài ngõ. Tiếng sủa không hướng về người lạ bán hàng rong, cũng không hướng về đám trẻ chăn dê, mà gấp và dữ như khi trong thôn có việc chẳng lành. Hắn đặt cưa xuống, phủi mùn cưa trên tay áo, ngẩng lên nhìn qua hàng rào tre. Nắng sớm ở Tạ Gia Câu còn mỏng, sương chưa tan hết trên mái ngói, và con đường đất từ đầu thôn vẫn vắng.
Tiểu Thất năm nay mười chín tuổi, học nghề mộc với thầy Đỗ ở đầu thôn đã bốn năm. Tay hắn chưa đủ cứng để tự nhận việc lớn, nhưng đo mực, bào ván, đóng mộng thì đã thạo. Việc hắn đang làm là một cỗ quan tài thuê cho nhà họ Lý ở xóm dưới. Ông cụ nhà ấy đã ngoài tám mươi, con cháu muốn chuẩn bị sẵn hậu sự cho yên lòng, nên đặt gỗ tùng, dặn đóng chắc, không cần sơn phết cầu kỳ. Quan tài không cho phép làm ẩu. Sai một phân, người nằm trong đó sẽ không yên.
Hắn vừa cúi xuống nhặt thước thì tiếng vó lừa vang lên ngoài ngõ. Một người đàn ông dắt lừa thồ bước vào sân, áo dài màu chàm còn mới, giày vải sạch, trên lưng lừa là hai hòm gỗ bọc da và một bọc vải dài. Người thôn đi ngang đều ngoái lại. Ở Tạ Gia Câu, áo quần như thế chỉ có người làm ăn ở trấn hoặc ở tỉnh mới mặc. Tiểu Thất nhận ra gương mặt ấy chậm một nhịp, vì râu đã cạo gọn, tóc chải ngược, khác hẳn người chú lam lũ trong trí nhớ của hắn.
- Tiểu Thất, lớn thế này rồi à?
Giọng nói không đổi. Đó là Tạ Quảng Khôn, chú ruột của hắn, con út của ông nội Tạ Văn Sâm, em trai của cha hắn. Cha Tiểu Thất mất sớm vì bệnh phổi, mẹ cũng qua đời hai năm sau, hắn lớn lên trong nhà bà nội. Quảng Khôn rời thôn nhiều năm, khi về khi đi, mỗi lần xuất hiện lại mang theo một câu chuyện làm ăn ở nơi khác. Lần này ông ta đã biệt tích hơn nửa năm, không thư, không lời nhắn, đến mức bà nội từng thắp hương khấn rằng nếu còn sống thì cho một giấc mơ báo tin.
- Chú Khôn, bà đang ở trong nhà. Bà nhắc chú suốt.
- Ừ, chú về thăm bà, cũng có việc lớn của họ nhà mình.
Quảng Khôn buộc lừa vào gốc táo, không vội vào nhà. Ông ta nhìn cỗ quan tài đang đóng dở, đưa tay gõ lên nắp ván nghe tiếng, rồi gật đầu như người sành nghề.
- Tay nghề được đấy. Đóng quan tài cho người ta, sau này có khi phải đóng cho chính người nhà, nên cứ làm tử tế.
Câu nói nghe như đùa mà không có ý cười. Tiểu Thất thấy sống lưng hơi lạnh, nhưng hắn chưa kịp hỏi thì bà nội đã chống gậy ra hiên. Tạ lão thái năm nay bảy mươi tám tuổi, lưng còng, mắt mờ, song tai còn rất thính. Bà đứng sững khi thấy con trai út, cây gậy tre trong tay run lên từng hồi. Quảng Khôn vội bước tới đỡ, miệng gọi mẹ, giọng ngọt như người con hiếu thảo đi xa mới về.
Bà không ôm ông ta ngay. Bà nhìn từ đầu đến chân, nhìn hai hòm gỗ trên lưng lừa, rồi nhìn sang Tiểu Thất. Ánh mắt ấy làm hắn khó hiểu, vừa mừng vừa sợ, như thể người trở về không chỉ mang theo quà mà còn mang theo một món nợ cũ bước qua cổng.
Vào trong nhà, Quảng Khôn mở một hòm, lấy ra vải, thuốc bổ và ít bánh từ trấn trên biếu mẹ. Dân thôn nghe tin kéo tới xem, đứng đầy ngoài sân hỏi chuyện làm ăn. Quảng Khôn nói năng khéo, bảo mình buôn đồ cổ ở Tây An, quen nhiều người có tiền, đợt này về vì tìm được manh mối về của tổ tiên. Nghe đến của tổ tiên, mấy ông già trong họ đều im lại. Họ Tạ ở thôn này không giàu, ruộng ít, đất cằn, chỉ có một câu chuyện cũ kể đi kể lại rằng xưa kia tổ tiên từng theo hầu một vị quan lớn đời Tây Chu, được ban nhiều vàng bạc, sau loạn lạc nên thất lạc hết.
Quảng Khôn chờ người ngoài về gần hết mới đóng cửa. Ông ta lấy trong ngực áo ra một cuốn sách bọc vải đã sờn và một tấm da dê cuộn tròn buộc dây gai. Cuốn sách đặt lên bàn thờ dưới bài vị tổ tiên, tấm da dê trải ra trên bàn, bốn góc đè bằng chén trà. Tiểu Thất ghé lại gần. Da dê vàng sẫm, mùi hôi dầu và khói, trên mặt vẽ núi, khe suối và những ký hiệu nhỏ hắn không đọc được. Ở giữa bản đồ có một vòng tròn khoanh đỏ đã phai, bên cạnh ghi mấy chữ nhỏ bằng mực tàu.
- Đây là gia phả họ Tạ, bản chép tay truyền từ đời ông cố. Còn đây là bản đồ chỉ đường vào mộ.
Quảng Khôn nói chậm, như sợ nói nhanh sẽ làm nhẹ việc.
- Tổ tiên nhà ta là Tạ Hoằng, quản khố cho thượng đại phu Cơ Trọng Khanh đời Tây Chu. Khi nhà Chu suy, loạn lạc nổi lên, Cơ Trọng Khanh giữ một chiếc ngọc tỷ trấn nam, là ấn tín bằng bạch ngọc, giá trị không tính được bằng tiền. Ông ta chết trong loạn, ngọc tỷ bị chôn theo trong mộ ở khe Hổ Khẩu, dãy Tần Lĩnh. Gia phả ghi rõ, đó là gia bảo họ Tạ được giao giữ, đời sau phải lấy về.
Bà nội ngồi trên giường đất, tay lần tràng hạt, bỗng ho một tràng dài. Tiểu Thất rót nước đưa bà, thấy tay bà lạnh ngắt.
- Mày lấy ở đâu ra thứ này?
Giọng bà khàn và sắc.
- Con vẫn giữ từ ngày cha mất. Trước kia con chưa đủ người, chưa đủ tiền, chưa tìm được đường. Nay đủ rồi. Mộ ở Tần Lĩnh, phía nam Thiểm Tây, đường đi đã rõ. Lấy được ngọc tỷ, bán cho người biết giá, họ Tạ đổi đời. Tiểu Thất cũng không phải đóng quan tài thuê cả đời.
- Đổi đời, bà cười nhạt, hay là đổi mạng?
Quảng Khôn cau mày, nhưng vẫn giữ giọng mềm với mẹ.
- Mẹ đừng nói gở. Con đã chuẩn bị người, chuẩn bị tiền. Đoàn có thợ rèn, có người xem huyệt, có người biết giá đồ cổ. Chỉ thiếu một việc, việc họ Tạ phải có máu họ Tạ đi cùng mới xong.
Ông ta quay sang Tiểu Thất. Lúc ấy hắn mới hiểu vì sao từ lúc vào sân, chú hắn cứ nhìn hắn như người thợ cả nhìn một tấm ván vừa ý.
- Cháu phải đi với chú.
- Cháu?
Tiểu Thất chỉ tay vào ngực mình.
- Cháu chỉ biết nghề mộc, có biết đào mộ đâu. Với lại bà ở nhà một mình, ai lo cơm nước, ai gánh nước?
- Có nhà thím Ba sang trông. Chuyến đi nhiều lắm nửa tháng. Cháu đi không phải để đào bới như phu, cháu là người họ Tạ, đứng tên lấy gia bảo của tổ tiên. Không có cháu, người ngoài sẽ bảo chú tự ý bán của nhà. Có cháu, mọi việc danh chính ngôn thuận.
Lời lẽ nghe hợp lý đến mức Tiểu Thất không cãi ngay được. Hắn nhìn bản đồ, nhìn gia phả, rồi nhìn bà nội. Bà không nhìn hắn, bà nhìn cuốn gia phả trên bàn thờ như nhìn một người chết chưa chôn.
- Nhà này đời nào cũng thiếu một người đàn ông.
Bà nói rất khẽ, nhưng cả gian nhà đều nghe rõ.
- Cha mày mất sớm. Ông mày đi rồi không về. Chú mày bây giờ lại muốn dẫn mày đi. Họ Tạ thiếu đàn ông chưa đủ hay sao, còn muốn thiếu thêm?
Quảng Khôn đứng dậy, mặt sầm xuống.
- Mẹ, cha con ngày xưa là bệnh mà mất, không liên quan gì tới mộ má. Mẹ già rồi, nghe người ta đồn nhảm thì sinh sợ. Đây là gia bảo, là di chúc của tổ tiên. Tiểu Thất đã mười chín, không còn là trẻ con. Nó ở thôn này bào ván đến già thì được gì? Đi một chuyến, mở mắt, có tiền, sau này mở tiệm mộc ở trấn, lấy vợ, nuôi bà là bà đây chứ ai.
Ông ta nói một hơi, từng câu đều đánh vào chỗ Tiểu Thất vẫn nghĩ mà không dám nói. Hắn quả thật chán cảnh nghèo. Thầy Đỗ tốt, nhưng tiệm nhỏ, việc ít, tiền công một cỗ quan tài chia ra chẳng còn bao nhiêu. Hắn từng đứng ở trấn Thạch Môn nhìn những tiệm mộc lớn, gỗ xếp đầy sân, thợ ra vào tấp nập, và ước một ngày có bảng hiệu mang tên mình. Quảng Khôn như đọc được ý ấy nên càng nói càng chắc.
Buổi chiều, họ hàng thân thích tới, Quảng Khôn lại trưng gia phả cho từng người xem. Ai cũng trầm trồ trước những dòng chữ cũ, không ai đọc được hết, nhưng ai cũng tin vì giấy đã vàng và mực đã nhạt. Có người còn bảo Tiểu Thất có phúc, được chú dẫn đi lấy của tổ tiên. Hắn nghe mà nửa tin nửa ngờ. Trong lòng hắn, ngọc tỷ vẫn là thứ ở rất xa, như vàng trong chuyện kể, còn bà nội và câu nói thiếu một người đàn ông thì ở ngay trước mặt.
Tối đó, Quảng Khôn ngủ ở gian ngoài, Tiểu Thất nằm trên chõng tre cạnh bếp, trằn trọc mãi không ngủ được. Hắn nghĩ tới bản đồ da dê, nghĩ tới hai chữ gia bảo, nghĩ tới ánh mắt của bà khi nghe tin chú về. Gần nửa đêm, hắn khát nước, khoác áo ra giếng múc nước uống. Trăng tháng chín treo cao, sân nhà sáng mờ, mặt giếng đen như một con mắt mở. Hắn cúi xuống kéo gàu, bỗng thấy bên thành giếng có bóng người đứng lặng.
Bóng ấy cao, gầy, đầu hơi nghiêng. Tiểu Thất giật mình làm rơi gàu, tiếng dây thừng quật vào thành giếng vang lên khô khốc. Hắn ngẩng phắt lên thì không còn ai. Chỉ có cây táo, hàng rào và bóng của chính hắn đổ dài trên đất. Hắn tự cười mình nhát, cúi xuống vớt gàu, uống một ngụm nước lạnh buốt răng rồi quay vào ngủ.
Trong giấc ngủ chập chờn sau đó, hắn lại thấy người đàn ông ấy. Người ấy đứng bên giếng, gần đến mức hắn nhìn rõ thân thể không có da, thịt đỏ tươi như vừa bị lột, từng mạch máu nổi lên còn rỉ nước đỏ. Khuôn mặt không da không còn môi, răng và xương lộ ra, nhưng đôi mắt thì nguyên vẹn, đỏ như than hồng, nhìn hắn không chớp. Người ấy không bước tới, không giơ tay, chỉ đứng đó như đã chờ từ rất lâu và còn có thể chờ lâu hơn nữa.
Tiểu Thất choàng tỉnh, mồ hôi ướt lưng, ngoài sân gà chưa gáy. Hắn nằm im nghe tiếng bà nội ho trong buồng, tiếng Quảng Khôn trở mình ở gian ngoài, rồi tự nhủ đó chỉ là mơ do ban ngày nghe chuyện mộ mà sinh. Hắn nhắm mắt lại, cố ngủ thêm một chút trước khi trời sáng phải ra sân làm việc.
Sáng hôm sau, hắn dậy sớm nhóm bếp, rồi xách thùng ra giếng lấy nước như mọi ngày. Sương còn đọng trên nắp giếng, dây gàu ướt lạnh. Khi cúi xuống, hắn khựng lại. Trên phiến đá xanh bên miệng giếng, nơi đêm qua hắn đứng trong mơ, có một vệt nước dài in rõ hình một bàn chân trần và mấy vệt kéo lê xuống đất. Nước ấy không trong, mà đỏ nhạt như máu loãng đã pha, còn đọng trong kẽ đá dù đêm qua trời không hề mưa.