Khuôn Mặt Thứ Hai Trên Camera - Chương 2: Dấu Mộc Đỏ
Hai giờ mười sáu phút sáng. Trần Quang Huy mở toang cửa sổ phân tích khung hình, tay gõ lệnh nhanh đến mức các phím như dính vào nhau. File dữ liệu thô…
Nội dung chương
Hai giờ mười sáu phút sáng. Trần Quang Huy mở toang cửa sổ phân tích khung hình, tay gõ lệnh nhanh đến mức các phím như dính vào nhau. File dữ liệu thô vừa lưu xong nằm gọn trong thư mục riêng, mười phút hình ảnh chưa qua bất kỳ thuật toán nào, từng photon đập vào cảm biến được ghi lại nguyên vẹn. Nếu khuôn mặt thứ hai chỉ là ảo giác của mô hình, dữ liệu thô sẽ không thấy gì. Nếu nó có thật ngay cả trên dữ liệu thô, thì vấn đề không còn nằm trong code nữa.
Anh chạy công cụ trích xuất từng khung hình, phóng to vùng mà khung đỏ đã xuất hiện. Màn hình phụ hiện lên một lưới ảnh xám xịt, mỗi ô là một khung hình cách nhau một phần mười giây. Ở những khung hình đầu tiên, vùng đó chỉ có mặt đường ướt và vệt sáng đèn đường. Bình thường. Rồi đến khung hình thứ bốn mươi bảy, Huy nín thở.
Có một vệt sáng mờ hơn, hình dạng gần giống một vệt phản chiếu nước. Đến khung hình thứ sáu mươi, vệt sáng đó đã tụ lại thành một hình bầu dục rõ ràng, kích thước vừa bằng khuôn mặt người, lơ lửng cách mặt đường khoảng một mét sáu. Huy tăng độ tương phản lên mức tối đa. Hình bầu dục hiện ra với những đường nét mà anh không thể giải thích bằng quang học: hai hốc tối đối xứng như mắt, một vệt tối dọc như sống mũi, một đường cong ngang như miệng.
Đó là một khuôn mặt. Trên dữ liệu thô. Không qua mô hình nào cả.
Huy ngả lưng vào ghế, cảm thấy mồ hôi lạnh chảy dọc sống lưng. Anh là kỹ sư. Anh biết cảm biến camera có thể tạo ra nhiễu, biết hiện tượng phản chiếu có thể tạo ra hình thù kỳ lạ. Nhưng nhiễu không di chuyển có chủ đích. Nhiễu không rời khỏi khung hình theo đúng dáng đi của một con người. Và nhiễu chắc chắn không khiến hệ thống tự sinh ra một nhãn phân loại không tồn tại.
Anh quay lại bảng điều khiển Argus. Khung đỏ đã biến mất, nhưng cảnh báo vẫn còn đó, ở trạng thái "đang chờ xác minh danh tính". Huy nhấp vào nút "truy xuất hồ sơ". Thông thường, khi Argus phát hiện một khuôn mặt, nó sẽ đối chiếu với cơ sở dữ liệu dân cư và trả về thông tin công dân trong vòng vài giây. Lần này, con trỏ chuột xoay tròn lâu hơn bình thường. Mười giây. Hai mươi giây. Rồi màn hình nhấp nháy.
Một hồ sơ hiện ra.
Ảnh chân dung của một cô gái trẻ, có lẽ chưa đến hai mươi tuổi, tóc đen dài buộc gọn sau gáy, đôi mắt to nhìn thẳng vào ống kính máy ảnh với vẻ nghiêm nghị của người đi làm giấy tờ. Tên: Nguyễn Thảo Vy. Ngày sinh: 3 tháng 3 năm 1999. Địa chỉ thường trú: một con hẻm trên đường Kênh Tẻ. Và đè lên góc phải của tấm ảnh, một con dấu tròn màu đỏ tươi, nét mực còn như mới, với dòng chữ in hoa: "ĐÃ CHẾT".
Bên dưới con dấu là ngày mất: 17 tháng 10 năm 2016.
Huy đọc ngày đó ba lần. Mười năm trước. Cô gái trong ảnh chết đã mười năm, vậy mà mười phút trước, hệ thống vừa vẽ khung đỏ bao quanh khuôn mặt của cô ngay tại ngã tư Vành Đai, Kênh Tẻ, cách địa chỉ thường trú của cô chưa đầy hai cây số.
Anh mở rộng hồ sơ. Nguyên nhân tử vong ghi vỏn vẹn một dòng: "Tai nạn giao thông". Không có chi tiết. Không có biên bản. Huy thử truy cập sâu hơn vào kho lưu trữ hồ sơ vụ việc, nhưng hệ thống trả về thông báo "quyền truy cập không đủ". Hồ sơ của người đã chết mười năm mà vẫn bị khóa quyền xem. Điều đó không bình thường.
Trong lúc anh còn đang đọc, màn hình camera 1147 bỗng sáng lên trở lại với một cảnh báo mới. Huy giật mình nhìn sang. Ngã tư vẫn vắng. Nhưng ở mép trái khung hình, một bóng người nhỏ bé vừa bước vào. Một cô gái. Mặc áo mưa màu vàng tươi, loại áo mưa cánh dơi trùm kín từ đầu đến chân, màu vàng nổi bật đến chói mắt dưới ánh đèn đường.
Huy cảm thấy tim mình ngừng đập một nhịp. Anh phóng to camera hết cỡ. Cô gái đi chậm rãi giữa ngã tư vắng, nước mưa đọng trên mặt đường bắn lên từng bước chân. Rồi cô dừng lại, ngay chính giữa ngã tư, ngay dưới cột đèn đường, và từ từ ngẩng đầu lên.
Cô nhìn thẳng vào ống kính camera.
Huy nhìn thấy rõ khuôn mặt cô trên màn hình phóng đại. Đó chính là khuôn mặt trong hồ sơ: Nguyễn Thảo Vy, mười bảy tuổi, đôi mắt to, mái tóc đen ướt bết vào trán vì mưa. Nhưng có một điểm khác. Trong ảnh hồ sơ, cô nghiêm nghị. Còn bây giờ, trên màn hình camera lúc hai giờ hai mươi ba phút sáng, cô đang mỉm cười.
Một nụ cười nhẹ, khóe miệng cong lên, không hẳn vui vẻ, cũng không hẳn buồn. Nụ cười của người đã chờ đợi rất lâu và cuối cùng cũng được nhìn thấy.
Argus vẽ khung đỏ bao quanh khuôn mặt cô, chính xác đến từng pixel. Dòng trạng thái hiện lên: "Xác minh danh tính: Nguyễn Thảo Vy. Trạng thái: ĐÃ CHẾT 17/10/2016. Độ khớp khuôn mặt: 99,8 phần trăm."
Chín mươi chín phẩy tám phần trăm. Con số cao nhất mà Huy từng thấy trong đời làm nghề. Hệ thống nhận diện một người đã chết mười năm với độ chính xác gần như tuyệt đối, qua một camera giao thông cũ kỹ, trong đêm mưa, ở khoảng cách hơn ba mươi mét.
Rồi cô gái chớp mắt. Và đúng giây đó, Huy nghe thấy một tiếng "tách" rất khẽ vang lên từ phía tủ rack máy chủ đặt ở góc phòng. Không phải tiếng loa. Là tiếng phần cứng. Tiếng của một linh kiện nào đó vừa đứt.
Màn hình camera 1147 rung lên một cái, hình ảnh nhiễu loạn trong nửa giây, rồi tắt lịm. Màn hình đen kịt. Dòng chữ trắng hiện lên giữa màn hình đen: "SIGNAL LOST".
Huy bật dậy khỏi ghế, lao đến tủ rack. Đèn báo của cụm xử lý camera khu vực phía nam đã chuyển sang màu đỏ. Anh mở nắp tủ, một mùi khét nhẹ của linh kiện điện tử cháy xộc vào mũi. Module xử lý tín hiệu của camera 1147 đã chết. Con chip giải mã hình ảnh nứt một đường mảnh như sợi tóc, đúng kiểu cháy do quá tải điện áp đột ngột.
Anh quay lại bàn điều khiển, mở log hệ thống. Dòng log mới nhất được ghi vào đúng thời điểm màn hình tắt: "02:23:41 - Camera 1147 - signal lost - hardware fault. Nguyên nhân: quá tải chip xử lý."
Huy nhìn chằm chằm vào dòng log. Quá tải chip xử lý. Một camera giao thông bình thường, đang chạy ổn định suốt ba năm, bỗng dưng quá tải đúng vào giây phút cô gái áo mưa vàng mỉm cười vào ống kính. Anh không tin vào sự trùng hợp. Sáu năm làm việc với phần cứng, anh chưa từng thấy một con chip nào tự cháy mà không có nguyên nhân vật lý rõ ràng.
Anh mở lại hồ sơ của Nguyễn Thảo Vy trên màn hình. Tấm ảnh chân dung với con dấu đỏ "ĐÃ CHẾT" nhìn anh chằm chằm. Cô gái mười bảy tuổi chết trong một vụ tai nạn giao thông mười năm trước, hồ sơ bị khóa quyền xem, và đêm nay cô xuất hiện trên camera, mỉm cười, rồi một con chip cháy.
Huy đứng dậy, đi một vòng quanh phòng điều khiển để lấy lại bình tĩnh. Đôi giày của anh nện xuống sàn gạch phát ra tiếng vang đều đặn trong không gian vắng. Anh dừng lại trước bảng thông số kỹ thuật dán trên tường, dòng chữ "Camera 1147 - Lắp đặt 2021 - Bảo trì định kỳ 6 tháng/lần" hiện ra dưới ánh đèn. Lần bảo trì gần nhất là tháng tám, mới hai tháng trước, biên bản ghi "mọi thông số bình thường". Một cụm camera được bảo trì đầy đủ không thể tự cháy chip chỉ vì quá tải điện áp trong một đêm mưa bình thường, trừ khi có thứ gì đã đẩy nó vượt qua giới hạn.
Anh quay lại bàn, mở nhật ký bảo trì của toàn hệ thống trong ba năm qua, lọc ra tất cả các sự cố "hardware fault" liên quan đến chip xử lý. Kết quả: mười bốn vụ trong ba năm, tất cả đều do sét đánh hoặc ngập nước. Không có vụ nào xảy ra trong điều kiện thời tiết bình thường như đêm nay. Mưa đã tạnh từ chiều. Độ ẩm trong tủ rack ở mức an toàn. Không có sét. Không có ngập.
Vậy thì cái gì đã giết con chip?
Huy nhìn sang ô camera đen kịt một lần nữa. Trong đầu anh hiện lên hình ảnh nụ cười của cô gái, khóe miệng cong lên dưới ánh đèn đường vàng vọt. Anh là người duy nhất trong thành phố này nhìn thấy nụ cười đó, vì anh là người duy nhất đang trực. Ý nghĩ đó khiến anh rùng mình. Nếu cô ấy mỉm cười với camera, thì cô ấy cũng đang mỉm cười với người ngồi sau camera. Với anh.
Anh làm một việc mà quy trình không hề yêu cầu: anh chụp ảnh màn hình hồ sơ, chụp ảnh log cháy chip, và lưu tất cả vào cùng thư mục với file dữ liệu thô. Rồi anh mở một file văn bản mới, gõ vào đó dòng đầu tiên của một bản ghi mà anh chưa biết sẽ dẫn mình đi đâu:
"02:30 ngày 16/10/2026. Đối tượng: Nguyễn Thảo Vy, đã chết 17/10/2016. Xuất hiện trên camera 1147, mỉm cười vào ống kính. Một camera cháy chip ngay sau đó. Tôi không xóa log lần này."
Anh lưu file với tên "ghichu_1610.txt", rồi ngẩng lên nhìn bức tường màn hình. Ô camera 1147 vẫn đen kịt, dòng chữ "SIGNAL LOST" trắng toát như một tấm bia. Mười một ô camera còn lại vẫn sáng, thành phố vẫn ngủ, và ở đâu đó ngoài kia, một cô gái mặc áo mưa vàng vừa mỉm cười vào ống kính rồi biến mất, để lại phía sau một con chip cháy khét và một hồ sơ đóng dấu đỏ.
Đồng hồ điểm hai giờ ba mươi mốt phút. Huy rót ly cà phê mới, dù biết mình sẽ không ngủ được nữa. Trong đầu anh, câu hỏi từ đầu ca trực đã biến thành một câu hỏi khác, lạnh lẽo hơn nhiều.
Cô ấy mỉm cười với ai? Với camera, hay với người đang nhìn qua camera?
Và ở phía cuối phòng điều khiển, trong bóng tối mà ánh đèn LED không chiếu tới, tủ rack máy chủ khẽ phát ra một tiếng "tách" nữa, rất khẽ, như thể một con chip thứ hai vừa nhận được lệnh của mình.