Khuôn Mặt Thứ Hai Trên Camera - Chương 22: Ba mươi bảy lá đơn
Sáng 21 tháng 10, Huy và Phương quay lại nhà bà Trần Thị Lệ lần thứ tư. Lần này bà đón họ bằng nụ cười hiền hậu, khác hẳn vẻ cảnh giác của những lần đầu.…
Nội dung chương
Sáng 21 tháng 10, Huy và Phương quay lại nhà bà Trần Thị Lệ lần thứ tư. Lần này bà đón họ bằng nụ cười hiền hậu, khác hẳn vẻ cảnh giác của những lần đầu. Bà đã bắt đầu tin họ.
- Hôm nay bà cho chúng cháu xem kỹ xấp đơn khiếu nại được không? Phương hỏi. - Cháu muốn đọc từng lá một.
Bà Lệ gật đầu, mở tủ lấy ra một chiếc hộp carton cũ. Bên trong là ba mươi bảy lá đơn được xếp ngay ngắn theo thứ tự thời gian, mỗi lá được bọc trong một túi ni lông riêng. Mười năm khiếu nại được bảo quản cẩn thận như bảo vật.
- Tôi giữ tất cả. Bà nói. - Mỗi lần bị trả về, tôi lại photo một bản để dành, bản gốc tôi nộp đi.
Huy lấy điện thoại ra, bắt đầu chụp lại từng lá đơn. Phương đọc to nội dung chính của từng lá để ghi âm lại. Công việc tỉ mỉ kéo dài suốt buổi sáng.
Lá đơn đầu tiên đề ngày 25 tháng 10 năm 2016, chỉ tám ngày sau tai nạn. Nét chữ của bà Lệ lúc đó còn run rẩy, có chỗ bị nhòe vì nước mắt. Nội dung đơn yêu cầu điều tra lại vụ tai nạn, vì bà không tin con gái mình vượt đèn đỏ. Kèm theo đơn là bản sao giấy chứng tử và một tấm ảnh Vy mặc áo mưa vàng.
Lá đơn thứ năm, đề ngày 3 tháng 3 năm 2017, bà yêu cầu được xem dữ liệu camera đêm tai nạn. Hồi âm của cơ quan chức năng: "Dữ liệu camera đêm 17/10/2016 bị mất do sự cố kỹ thuật, không thể cung cấp."
Lá đơn thứ mười hai, đề ngày 17 tháng 10 năm 2018, đúng hai năm sau ngày Vy chết. Bà viết: "Hai năm rồi, tôi vẫn chưa nhận được một câu trả lời thỏa đáng. Con gái tôi chết oan, tôi không thể để nó ra đi như vậy."
Huy chụp đến lá đơn thứ hai mươi thì phải dừng lại lau mồ hôi. Không phải vì nóng, mà vì xúc động. Ba mươi bảy lá đơn, mỗi lá là một lần hy vọng, một lần thất vọng. Mười năm, một người mẹ không ngừng gõ cửa công lý mà không ai mở.
- Thưa bà, trong mười năm này, có lần nào bà được mời lên làm việc trực tiếp không? Phương hỏi.
- Có hai lần. Bà Lệ nhớ lại. - Lần đầu năm 2017, họ mời tôi lên, bảo tôi ký vào biên bản xác nhận đã nhận được hồi âm. Tôi không ký. Lần thứ hai năm 2020, họ bảo vụ việc đã quá thời hiệu, không thể điều tra lại. Tôi vẫn không ký.
- Bà kiên cường thật. Huy nói khẽ.
- Tôi không kiên cường gì đâu. Bà Lệ lắc đầu. - Tôi chỉ là một người mẹ không cam tâm nhìn con mình chết oan. Mỗi đêm tôi nhắm mắt lại là thấy nó đứng ở ngã tư, mặc áo mưa vàng, ướt sũng. Nó nhìn tôi mà không nói gì.
Huy và Phương nhìn nhau. Bà Lệ cũng thấy Vy ở ngã tư, dù chỉ trong giấc mơ. Hay đó không phải giấc mơ?
Họ tiếp tục đọc. Lá đơn thứ hai mươi lăm, đề ngày 17 tháng 10 năm 2021, năm năm sau tai nạn. Bà viết về ông Sáu Bánh, người bán hủ tiếu gõ đã chứng kiến vụ việc nhưng không dám ra làm chứng. Bà yêu cầu cơ quan chức năng bảo vệ nhân chứng để ông Sáu có thể nói ra sự thật. Hồi âm: "Không đủ căn cứ để áp dụng biện pháp bảo vệ nhân chứng."
Lá đơn thứ ba mươi, đề ngày 17 tháng 10 năm 2023. Bà yêu cầu đối chất với giám định viên đã ký biên bản kết luận. Hồi âm: "Giám định viên đã nghỉ việc, không thể liên lạc."
Huy dừng tay. Nhưng rồi anh lật tiếp, và phát hiện ra một chi tiết mà anh đã bỏ sót. Trong số ba mươi bảy lá đơn, có ba lá bà Lệ yêu cầu được xem bảng phân công trực hệ thống camera đêm 17 tháng 10 năm 2016. Cả ba lần đều bị từ chối với cùng một lý do: "Tài liệu nội bộ, không thuộc phạm vi cung cấp."
- Phương này. Huy chỉ vào ba lá đơn đó. - Bà Lệ đã từng yêu cầu xem bảng phân công trực từ nhiều năm trước. Bà ấy cũng nghi ngờ về người trực ca đêm đó.
Phương xem kỹ ba lá đơn, gật đầu.
- Bà ấy không phải người đơn giản. Phương nói khẽ. - Mười năm khiếu nại đã dạy bà ấy cách điều tra. Bà ấy biết phải hỏi cái gì, dù không ai trả lời.
Huy tiếp tục lật. Lá đơn thứ ba mươi ba, đề ngày 17 tháng 10 năm 2024, bà Lệ yêu cầu làm rõ về chiếc áo mưa vàng mất tích của con gái. Bà viết: "Khi tôi nhận xác con về, trên người cháu không còn áo mưa. Tôi yêu cầu làm rõ chiếc áo mưa đã đi đâu." Hồi âm: "Vật chứng đã được xử lý theo quy định, không thể truy xuất."
- Vật chứng đã được xử lý theo quy định. Huy đọc to câu này. - Một chiếc áo mưa mất tích được gọi là vật chứng đã xử lý. Họ thậm chí không thèm bịa ra một lý do hợp lý hơn.
Phương ghi chú nhanh. Cô nhận ra một mẫu hình trong tất cả các hồi âm: chúng đều được ký bởi cùng một văn phòng, cùng một con dấu, và lý do từ chối thì luôn là những câu chung chung như "không đủ căn cứ", "không thuộc phạm vi", "đã quá thời hiệu". Không một lần nào họ đưa ra được một câu trả lời cụ thể cho một câu hỏi cụ thể của bà Lệ.
- Anh có thấy không? Phương nói. - Ba mươi bảy lá đơn, ba mươi bảy lần bị từ chối, nhưng không một lần nào họ giải thích thỏa đáng. Họ không cần giải thích, vì họ biết bà Lệ không có cách nào buộc họ phải trả lời.
Huy gật đầu. Với tư cách kỹ sư, anh hiểu rõ sức mạnh của một hệ thống khép kín. Khi kẻ nắm giữ câu trả lời cũng là kẻ quyết định có trả lời hay không, thì công lý chỉ là một từ ngữ trên giấy.
- Nhưng bà ấy không bỏ cuộc. Huy nói, nhìn bà Lệ đang ngồi vá áo ở góc nhà, vẻ mặt bình thản. - Mười năm, ba mươi bảy lá đơn. Tôi không biết mình có kiên trì được như bà ấy không.
- Em cũng không. Phương thừa nhận. - Em làm báo mười năm, em đã thấy nhiều người bỏ cuộc sau lá đơn thứ ba, thứ năm. Ba mươi bảy lá đơn là một kỷ lục mà em chưa từng thấy.
Họ đọc đến lá đơn cuối cùng, lá thứ ba mươi bảy.
Huy dừng tay. Giám định viên nghỉ việc năm 2018, đúng như Phương đã tra được. Và giờ ông ta làm cho SGC. Bà Lệ đã từng yêu cầu đối chất với ông ta từ năm 2023, nhưng bị từ chối vì lý do không thể liên lạc. Trong khi đó, ông ta đang ngồi trong văn phòng máy lạnh của SGC, ký những biên bản bảo trì camera.
- Thưa bà, bà có biết giám định viên đó giờ làm ở đâu không? Huy hỏi.
- Không. Tôi chỉ biết ông ta nghỉ việc. Tôi đã tìm nhiều lần nhưng không ai cho tôi biết. Bà Lệ thở dài. - Có lẽ ông ta cũng sợ như ông Sáu.
Phương ghi chú lại. Đây sẽ là một điểm quan trọng trong loạt bài của cô sau này: một giám định viên ký kết luận oan sai, nghỉ việc, rồi xuất hiện trong công ty trúng thầu hệ thống camera. Mạch logic quá rõ ràng.
Huy cầm lá đơn cuối cùng lên, nhìn ngày đề trên đơn và sững người.
Ngày 17 tháng 10 năm 2026. Bốn ngày trước.
Đây là lá đơn mới nhất, bà Lệ vừa viết vào đúng ngày giỗ mười năm của Vy. Nét chữ của bà đã cứng cáp hơn, không còn run rẩy như mười năm trước, nhưng nội dung thì khiến tay Huy run lên.
Bà viết: "Mười năm rồi, tôi vẫn khiếu nại. Hôm nay là ngày giỗ mười năm của con gái tôi. Tôi viết lá đơn này không phải để yêu cầu điều tra nữa, vì tôi biết các người sẽ lại trả về. Tôi viết để nói một điều: con gái tôi vẫn còn đứng ở ngã tư đó mỗi đêm, các người không thấy sao?"
Huy đọc đi đọc lại câu cuối cùng ba lần. "Con gái tôi vẫn còn đứng ở ngã tư đó mỗi đêm, các người không thấy sao?" Bà Lệ viết câu này vào ngày 17 tháng 10 năm 2026, đúng đêm Vy hiện khắp hệ thống camera, đúng đêm Huy đứng dưới ngã tư và thấy bóng cô bằng mắt thường.
- Bà ơi. Huy hỏi, giọng run run. - Sao bà lại viết câu này? Bà có thấy gì không?
Bà Lệ nhìn Huy, ánh mắt bà sâu thẳm.
- Đêm 17 tháng 10 vừa rồi, tôi không ngủ được. Khoảng 12 giờ đêm, tôi ra đứng ở đầu hẻm nhìn về phía ngã tư Vành Đai. Tôi thấy có một vệt vàng mờ dưới cột đèn đường. Bà ngừng lại. - Tôi biết đó là con Vy. Mười năm nay, cứ đến đêm 17 tháng 10 là tôi lại thấy nó. Người ta bảo tôi già rồi hoa mắt. Nhưng tôi biết, đó là con tôi về thăm nhà.
Phương nắm chặt tay bà Lệ. Huy thì ngồi bất động. Bà mẹ năm mươi hai tuổi này, không có camera AI, không có hệ thống nhận diện, vậy mà bà vẫn thấy con gái mình mỗi đêm 17 tháng 10. Trong khi đó, cả một hệ thống camera hiện đại với trí tuệ nhân tạo cũng thấy cô, nhưng người ta lại gọi đó là lỗi thuật toán.
Huy chụp xong lá đơn thứ ba mươi bảy, cất điện thoại đi. Ba mươi bảy lá đơn, ba mươi bảy lần bị từ chối. Nhưng lá đơn thứ ba mươi bảy này khác hẳn những lá trước. Nó không còn là một yêu cầu hành chính nữa. Nó là lời tuyên bố của một người mẹ: con gái tôi vẫn còn đó, các người không thấy sao?
Trên đường về, Huy nói với Phương:
- Chúng ta phải tìm ra sự thật. Không chỉ vì Vy, mà vì ba mươi bảy lá đơn này. Một người mẹ không thể gõ cửa công lý suốt mười năm mà không ai mở.
Phương gật đầu, mắt cô hoe đỏ. Trong túi xách của cô, ba mươi bảy bức ảnh chụp đơn khiếu nại nằm im, như ba mươi bảy nhân chứng câm lặng của một vụ án bị chôn vùi mười năm.