KIM TẰM CỔ NGÃ BA TƯƠNG TÂY - Chương 1: Buổi Sớm Trên Bản Đèo

Trời còn tối mờ khi Tống Đức Xương thức dậy trong căn nhà sàn ở bản trên đèo. Ngoài vách nứa, sương phủ trắng mái lá và con dốc đá dẫn xuống chợ bản. Ông…

Nội dung chương

Trời còn tối mờ khi Tống Đức Xương thức dậy trong căn nhà sàn ở bản trên đèo. Ngoài vách nứa, sương phủ trắng mái lá và con dốc đá dẫn xuống chợ bản. Ông ngồi dậy, khoác áo bông, rồi thắp ngọn đèn dầu đặt giữa sàn, ánh đèn vàng soi lên những bó thảo dược xếp thành hàng ngay ngắn; đêm qua ông đã phân loại xong hàng thu mua của chuyến này. Có đương quy củ to, mùi thơm hắc và đất còn bám ở rễ, có phục linh bó thành từng bó nhỏ, dây lạt buộc rất chặt. Có thêm hoàng kỳ thái lát, màu vàng nhạt và khô giòn dưới tay. Ông đưa từng bó lên cân, mắt nhìn kim cân không chớp, người bán đứng bên cạnh, hai tay chắp trước bụng và chờ đợi. Ông đọc số cân thành tiếng, rõ ràng từng bó một, người bán gật đầu, nói số cân đúng như đã đếm ở nhà; Đức Xương mở cuốn sổ vải, ghi lại từng khoản bằng bút chì. Ông viết tên hàng, số cân và giá đã hẹn từ hôm trước. Chữ của ông nhỏ, thẳng hàng và không tẩy xóa chỗ nào; làm nghề thu mua nhiều năm, ông giữ thói quen ghi sổ ngay tại chỗ. Ông tin sổ sách rõ ràng thì người bán mới yên tâm giao hàng, người bán ghé mắt nhìn sổ, rồi mỉm cười và gật đầu lần nữa. Đức Xương lấy túi tiền trong tay nải, đếm tiền trước mặt người bán. Ông đếm chậm rãi, mỗi tờ đặt xuống chiếu thành một chồng riêng, người bán đếm lại một lượt, rồi cất tiền vào túi áo ngực. - Giá đã hẹn thế nào thì tôi trả đúng thế ấy. Người bán cười hiền, nói ông làm ăn ở bản này đã nhiều chuyến. - Ông Xương cân đong sòng phẳng, bà con mới chờ ông lên. Đức Xương nghe vậy chỉ cười, rồi xua tay bảo đó là lẽ thường. Ông nghĩ bụng, ở bản xa này, chữ tín quý hơn lời nói hay; mất chữ tín một lần, chuyến sau lên bản sẽ không ai bán hàng. Ông rót chén trà nóng mời người bán, hơi trà bốc lên thơm nhẹ, hai người ngồi uống trà, nghe tiếng gà gáy vọng từ cuối bản; trời dần sáng, sương ngoài sân mỏng đi từng chút một. Những mái nhà sàn hiện ra lần lượt sau màn sương trắng. Tiếng trẻ con gọi nhau í ới vang lên ở con dốc dưới nhà, Đức Xương đứng dậy, bắt đầu buộc hàng lên lưng ngựa thồ. Con ngựa thồ màu nâu đứng yên trong sân, hơi thở phả khói trắng. Ông đặt hai bó lớn hai bên sườn ngựa, cân đều hai phía, ông lót thêm tấm vải dày dưới dây thừng để khỏi hằn lưng ngựa; từng nút thừng được ông siết chặt, rồi kéo thử cho chắc. Người bán giúp ông nâng bó phục linh cuối cùng lên yên thồ; bó hàng nặng, hai người phải cùng ghì vai mới đặt yên được. Đức Xương vỗ nhẹ cổ ngựa, con vật khẽ lắc tai và đứng vững. Ông kiểm lại dây cương, dây bụng và chiếc chuông nhỏ trước cổ ngựa, chuông kêu leng keng mỗi khi con ngựa cựa mình trên sân đất; bà chủ nhà sàn bưng ra một bát cơm nóng và đĩa muối vừng. - Ông ăn lót dạ rồi hãy xuống núi, đường đèo còn dài lắm. Đức Xương cảm ơn, ngồi xuống ăn hết bát cơm trong hơi nóng, cơm gạo nương dẻo thơm, ăn với muối vừng bùi và mặn vừa miệng. Ông ăn chậm, nghe bà chủ dặn dò chuyện sương mù trên đèo. Bà nói mấy hôm nay sương xuống sớm, chiều là trắng xóa cả đường, bà khuyên ông đi sớm, tới ngã ba thì liệu mà tìm chỗ nghỉ. Đức Xương gật đầu, nói ông tính về thẳng trấn Sương Khẩu trước tối, ông nói nếu đi nhanh, qua khỏi đèo là kịp bữa cơm chiều; bà chủ lắc đầu cười, bảo người tính không bằng trời tính ở đèo này. Ông nghe vậy cũng cười, nhưng trong lòng vẫn giữ ý đi nhanh. Ăn xong, ông rửa bát, đặt lại lên chạn gỗ như cũ; ông trả tiền trọ và tiền cơm, đếm đủ trước mặt bà chủ. Bà chủ đếm lại, rồi dúi trả ông một đồng lẻ thừa. - Thừa một đồng này, ông cầm lấy, tôi không lấy dư đâu. Đức Xương cầm đồng tiền, gật đầu và cất vào túi áo. Ông nghĩ, người trên bản nghèo mà giữ nếp sòng phẳng rất kỹ, nếp ấy khiến ông mỗi chuyến lên đây đều thấy yên lòng; ông chào bà con trong sân, có người già và mấy đứa trẻ nhỏ. Người già chống gậy dặn ông đi đường cẩn thận, giữ ngựa cho chắc; mấy đứa trẻ chạy theo tới đầu dốc, vẫy tay và cười vang. Đức Xương dắt ngựa ra khỏi bản, chuông cổ ngựa kêu đều đều. Đường đèo buổi sớm còn ướt sương, đá trơn và lạnh dưới giày; ông đi bên trái ngựa, tay giữ dây cương ngắn và chắc. Hai bên đường, rừng ẩm bốc hơi trắng sau một đêm mưa nhỏ, mùi lá mục, mùi đất ướt và mùi thảo dược sau lưng ngựa quyện lại; mùi đương quy thơm hắc nhất, át cả mùi ẩm của rừng. Đức Xương hít một hơi dài, thấy người khoan khoái lạ thường. Chuyến hàng này tốt, về trấn bán ra sẽ có một khoản lời tử tế, ông tính nhẩm trong đầu những hiệu thuốc đang chờ hàng ở trấn. Có hiệu cần đương quy ngay, có hiệu đã đặt phục linh từ tháng trước. Ông nghĩ tới vợ mình, Vương Tú Liên, đang trông hiệu ở nhà, bà ấy giữ quầy thuốc khéo hơn ông, khách quen ai cũng quý; ông đi vắng mấy ngày, một mình bà vừa bán hàng vừa lo cơm nước. Nghĩ tới vợ, ông bước nhanh hơn một chút trên đường đá; con ngựa thồ theo sau, móng gõ lên đá nghe khô và đều. Đi được một quãng, ông dừng lại bên bờ suối cho ngựa uống nước. Nước suối trong veo, lạnh buốt, chảy qua kẽ đá nghe róc rách, ông vốc nước rửa mặt, cái lạnh làm ông tỉnh hẳn người; ông lấy trong tay nải ra một nắm cơm nắm, ăn thêm cho chắc dạ. Ngồi trên tảng đá bên suối, ông nhìn ngược lên đỉnh đèo, đỉnh đèo còn chìm trong mây, trắng xóa và im lặng. Ông biết qua khỏi đỉnh là đường xuống, đi sẽ nhanh hơn nhiều. Nhưng đường xuống dốc trơn, ngựa thồ nặng phải đi thật chậm, ông làm nghề này hơn hai mươi năm, thuộc từng khúc cua trên đèo. Khúc nào có đá lở, khúc nào có suối tràn, ông đều nhớ rõ, ông đứng dậy, phủi vụn cơm trên áo, rồi dắt ngựa đi tiếp; mặt trời lên cao dần, sương trên lá rừng bắt đầu tan. Đi thêm một quãng, đường đèo bắt đầu lên dốc trở lại, đá dưới chân khô dần và tiếng chuông ngựa nghe trong trẻo hơn trong nắng sớm. Con ngựa thồ già bước đều, thỉnh thoảng nó dừng lại vặt một miệng cỏ bên đường, ông cũng dừng theo, không giục. Nó theo ông đã nhiều năm rồi. Có chuyến đèo mưa, hai thầy trò trú dưới một mái đá tới nửa đêm, ông chia cho nó cả nắm cơm nắm cuối cùng của mình. Nghĩ tới đó, ông vỗ nhẹ lên cổ nó, rồi hai thầy trò lại lầm lũi đi lên dốc, bóng đổ dài trên mặt đường đá. Ánh nắng lọt qua tán cây, rọi thành từng vệt sáng trên đường. Đức Xương cởi bớt chiếc khăn quàng cổ, vắt lên yên ngựa; ông vừa đi vừa hát khẽ một điệu cũ, giọng trầm và rời rạc. Con ngựa thồ lắc tai theo nhịp chuông, bước đều không vội, tới một bãi đất bằng, ông dừng lại kiểm hàng lần nữa. Dây thừng bên trái hơi chùng, ông cúi xuống siết lại cho chặt. Bó đương quy hơi xô lệch, ông đẩy lại vào giữa yên thồ, ông sợ đi đường xóc, hàng rơi xuống vực thì mất cả chuyến; kiểm xong, ông gật đầu hài lòng và tiếp tục xuống núi. Trong đầu ông, trấn Sương Khẩu hiện ra với con phố nhỏ quen thuộc; hiệu thuốc Đức Xương Đường của vợ chồng ông nằm ở đầu phố. Biển hiệu gỗ đã cũ, chữ sơn vàng mờ đi theo năm tháng. Ông nghĩ về tới nhà sẽ soạn hàng, phơi lại cho thật khô; rồi ông sẽ cân bán dần, tiền lời góp vào khoản dành dụm. Vợ chồng ông tính sang năm sửa lại mái hiệu thuốc cho khỏi dột, mái ngói cũ mưa lớn là dột, nước nhỏ xuống quầy thuốc rất phiền; nghĩ tới chuyện sửa nhà, ông mỉm cười một mình trên đường. Đường đèo vắng, chỉ có tiếng chuông ngựa và tiếng chim rừng xa. Thỉnh thoảng một người gùi hàng đi ngược lên, hai bên gật đầu chào, không ai nói nhiều, người đi đèo quen giữ sức cho đôi chân. Đức Xương cũng vậy, ông đi lặng lẽ và đều bước suốt buổi sáng. Gần trưa, ông tới một quán nước nhỏ ven đường và dừng nghỉ, quán chỉ có mái lá, mấy chiếc ghế gỗ và ấm trà xanh nóng; ông buộc ngựa vào gốc cây, dặn chủ quán cho ngựa nắm cỏ. Ông ngồi uống bát trà, ăn thêm chiếc bánh ngô vàng ruộm; chủ quán hỏi ông chuyến này thu được nhiều hàng không. Trà xanh nóng và thơm. - Cũng tạm đủ một chuyến thồ, hàng tốt và khô ráo. Chủ quán gật gù, nói năm nay thảo dược trên bản được mùa. Đức Xương nghe, trong lòng tính thêm một chuyến nữa trước mùa mưa, nhưng ông tự nhủ phải về nhà đã, vợ đang mong ở trấn; nghỉ đủ, ông trả tiền trà, rồi dắt ngựa rời quán nước. Nắng trưa đứng bóng, đường đá nóng lên dưới chân, ông đội chiếc mũ vải rộng vành, kéo thấp xuống che mặt. Mồ hôi thấm sau lưng áo, mùi thảo dược sau lưng càng nồng. Ông đi chậm lại, giữ sức cho đoạn đèo dài phía trước, đoạn ấy ít bóng cây, gió cũng ít, chỉ có nắng và đá. Con ngựa thồ thở mạnh hơn, ông dừng cho nó nghỉ hai lần, mỗi lần nghỉ, ông lại kiểm dây thừng và xoa cổ ngựa; ông thương con ngựa già đã theo mình nhiều chuyến đèo. Về tới trấn, ông tự hứa sẽ cho nó nghỉ hẳn mấy ngày. Ý nghĩ ấy làm ông bước nhẹ nhõm hơn trên đường nắng; chiều dần tới, ông nhìn đồng hồ trong túi áo và nhíu mày. Giờ đã muộn hơn ông tính lúc rời bản buổi sáng, sương trên đèo thường xuống nhanh vào những ngày cuối thu. Ông giục ngựa đi nhanh hơn một chút ở đoạn đường bằng. Chuông cổ ngựa kêu dồn hơn, vang vào vách đá hai bên, Đức Xương ngẩng nhìn trời, mây xám đang kéo về từ phía đỉnh đèo; ông biết mình phải tính lại đường đi trước khi sương đổ xuống. Trong lòng ông vẫn mong kịp về trấn trước khi trời tối hẳn; ông nắm chặt dây cương, dắt ngựa bước nhanh về phía trước.

Chương khác

Xem thêm