LẠC ĐẦU MAN Ở LẠC DƯƠNG - Chương 50: Trả Gương Đồng Về Tủ Kính
Ngày 10/04/1934, một buổi sáng mùa xuân trời trong và nắng ấm, Kính Nghiêu cùng gia chủ và phu nhân thực hiện công việc cuối cùng khép lại toàn bộ cuộc…
Nội dung chương
Ngày 10/04/1934, một buổi sáng mùa xuân trời trong và nắng ấm, Kính Nghiêu cùng gia chủ và phu nhân thực hiện công việc cuối cùng khép lại toàn bộ cuộc tra cứu ở dinh thự họ Lạc. Tháo chiếc gương đồng Bát Quái khỏi vị trí treo ở phòng ngủ lầu đông và trả nó về tủ kính ở nhà thờ họ. Trước khi tháo gương xuống, cả ba người đứng lặng một lúc trong căn phòng ngủ đã trở lại dáng vẻ bình thường của một phòng khuê các yên tĩnh: cửa sổ mở thoáng đón nắng xuân, không còn chốt gia cố. Không còn lò hương trực đêm, không còn bất cứ dấu vết nào của gần một năm canh giữ căng thẳng ngoài những dấu đinh nhỏ trên khung cửa nơi chiếc gương từng treo qua năm đêm rằm.
Kính Nghiêu tự tay tháo gương xuống, lau lại mặt gương một lần cuối bằng khăn mềm theo đúng cách phu nhân đã dạy ông trong những ngày đầu của cuộc tra cứu, và kiểm tra lại vệt chu sa trên vành gương. Vệt chu sa do chính tay ông điểm lại sau đêm rằm tháng Mười năm ngoái nay đã khô và sẫm màu, vẫn nguyên vẹn sau những đêm dài làm nhiệm vụ của nó. Ông nói với gia chủ khi trao chiếc gương vào tay ông bằng cả hai tay: chiếc gương này đã làm trọn phần việc của một vật bảo vệ trong giai đoạn khó khăn nhất của tiểu thư. Nó không diệt trừ được điều gì và cũng chưa từng được dùng để diệt trừ điều gì. Nó chỉ đứng ở đúng chỗ của nó trong những đêm dài để giữ cho một cô gái đang bệnh được an toàn thêm một phần trong lúc thuốc thang còn chưa kịp chữa lành cô... Bây giờ cô đã khỏi, chỗ của nó là ở lại tủ kính cùng các cổ vật khác của dòng họ, như một chứng nhân lặng lẽ của quãng thời gian này.
Phu nhân mở khóa tủ kính ở nhà thờ họ bằng chiếc chìa khóa bà giữ bên mình qua bao nhiêu năm. Gia chủ đặt chiếc gương đồng trở lại đúng vị trí cũ của nó trên tầng giữa của tủ, bên cạnh các cổ vật gia truyền khác của dòng họ. Cửa tủ kính khép lại, ổ khóa bấm xuống một tiếng gọn và khô. Trong không gian trầm mặc của nhà thờ họ, gia chủ thắp một nén hương trước bài vị tổ tiên và nói một câu ngắn gọn hướng về các đời trước của dòng họ: bí mật mà các đời trước giữ bằng sự im lặng và sợ hãi. Đời này đã được giữ bằng sự thật và bằng thuốc thang, và con gái của đời này đã khỏi bệnh, sống bình thường và không phải giấu giếm gì về dòng máu của mình nữa.
Sau nghi thức ở nhà thờ họ, Kính Nghiêu hoàn tất những thủ tục giấy tờ cuối cùng của cuộc tra cứu trong thư phòng: bàn giao toàn bộ hồ sơ gốc cho gia đình theo đúng danh mục đã lập từ trước. Giữ lại phần bản sao của riêng mình theo thỏa thuận, và ký vào trang cuối cùng của bộ hồ sơ với tư cách người phụ trách tra cứu, ghi rõ ngày kết thúc là 10/04/1934. Gia chủ tiễn ông ra tận cổng dinh thự vào buổi chiều hôm ấy, và hai người đàn ông đứng ở cổng nhìn lại ngôi nhà đang lên đèn trong ánh chiều xuân. Yên bình như mọi ngôi nhà giàu có khác ở ngoại ô Lạc Dương, không còn một dấu vết nào bên ngoài cho thấy những gì đã diễn ra trong đó suốt gần hai năm.
Trên đường trở về nơi ở của mình ở phố cổ Lạc Dương buổi chiều hôm ấy, Kính Nghiêu đi ngang qua khu chợ chiều đông đúc và ghé vào một hàng sách cũ quen thuộc. Ông không mua gì cả. Ông chỉ đứng một lúc giữa mùi giấy cũ và tiếng người mua bán ồn ào, nghĩ về một dòng chữ trong Sưu Thần Ký đã chép về người Phi Đầu Dân từ hơn một nghìn năm trước. Về một cô gái mười chín tuổi ở ngoại ô thành phố này vừa trở thành người đầu tiên trong dòng họ của mình được sống trọn vẹn phần đời bình thường mà tổ tiên cô chưa từng có được. Hồ sơ của Lạc Đầu Man ở Lạc Dương đến đây khép lại: một trăm phần sự thật, không một người chết, không một ai bị trừng phạt. Một bí mật gia tộc được giữ kín mãi mãi bằng cách tử tế nhất mà một gia đình có thể làm, là chữa lành cho người mang nó và để cô được sống đời mình như mọi người.
Nhiều năm về sau, trong những ghi chép riêng không thuộc về bất cứ hồ sơ nào của dinh thự họ Lạc, Kính Nghiêu thỉnh thoảng vẫn nhận được tin tức về gia đình ấy qua những người quen chung ở Lạc Dương. Mọi tin tức đều bình thường một cách đáng quý: tiểu thư nhà họ Lạc khỏe mạnh. Vài năm sau hôn sự được một nhà khác trong vùng tới dạm hỏi đàng hoàng và cô tự mình đồng ý sau khi đã được nghe kể đầy đủ và thành thật về những năm tháng bệnh tật của cô. Điều mà cô kể lại cho nhà chồng tương lai bằng chính miệng mình theo đúng quyền quyết định mà cha mẹ đã trao cho cô... Dinh thự ở ngoại ô vẫn dùng nước giếng ở góc vườn đông, và sổ nước của nhà ấy vẫn ghi đều đặn các kỳ kiểm tra nguồn nước như một lệ nhà không ai còn thắc mắc nữa.
Ông già đi theo nghề của mình và không bao giờ còn gặp lại một vụ việc nào giống như vụ việc của mùa thu năm ấy nữa. Nhưng trong tủ sách riêng của ông, ở ngăn trang trọng nhất, luôn có một bộ hồ sơ bản sao được bọc vải cẩn thận, và trên trang đầu của bộ hồ sơ ấy là một dòng chữ ông viết từ ngày rời dinh thự. Ở Lạc Dương, có một dòng họ đã giữ được bí mật của mình không phải bằng cách chôn giấu nó sâu hơn, mà bằng cách chữa lành nó tận gốc, và đó là cách giữ bí mật duy nhất không làm tổn thương thêm bất cứ ai.
Trước khi rời dinh thự lần cuối trong buổi chiều hôm ấy, Kính Nghiêu còn làm một việc riêng mà ông không ghi vào bất cứ danh mục bàn giao nào. Ông một mình đi một vòng quanh khu vườn sau của dinh thự, qua khoảng sân nơi xác sâu bọ từng rơi rụng trong những đêm rằm của mùa thu. Qua miệng giếng cũ đã đậy ván kín ở góc sân, và dừng lại một lúc bên bờ kênh nhỏ sau nhà, nơi ánh nước chiều xuân lấp loáng bình yên dưới những rặng cây đang ra lá non. Ông đứng đó và nghĩ về toàn bộ hành trình đã qua, từ buổi chiều đầu tiên ông bước qua cổng dinh thự này với một vali sách và một lời giới thiệu. Cho tới buổi chiều nay khi ông rời đi với một bộ hồ sơ đã khép kín và một cô gái đã khỏe mạnh ở lại phía sau. Không có một dấu vết nào trong khu vườn yên tĩnh này còn gợi lại những đêm dài căng thẳng của mùa đông vừa qua, và ông nhận ra đó chính là kết cục đúng đắn nhất cho mọi cuộc tra cứu như thế này. Khi công việc hoàn thành trọn vẹn, hiện trường của nó phải trở lại là một nơi bình thường. Nơi trẻ con có thể chơi đùa và người già có thể ngồi uống trà mà không một ai phải nhớ tới những điều từng khiến nơi ấy trở nên đáng sợ...
Trong buổi bàn giao hồ sơ ở thư phòng hôm ấy còn có một chi tiết nhỏ ngoài danh mục mà gia chủ tự nguyện thực hiện trước mặt Kính Nghiêu. Ông mở hộp hồ sơ của gia đình, lấy ra cuốn gia phả cổ nhất của dòng họ, cuốn sách đã đi qua tay không biết bao nhiêu đời người giữ nhà, và ở trang cuối cùng của phần ghi chép các đời. Ông tự tay viết thêm một mục mới bằng nét chữ trang trọng: đời này, bí mật của dòng họ đã được giải bằng sách cổ, bằng phép thử của thầy thuốc và bằng một mạch nước trong lòng đất quê nhà. Con gái của đời này đã khỏi bệnh và sống bình thường; người đời sau đọc tới đây hãy giữ lệ kiểm tra nước giếng mỗi đầu xuân và đừng bao giờ để sự im lặng làm công việc mà sự thật có thể làm tốt hơn... Ông viết xong, thổi nhẹ cho mực khô, khép cuốn gia phả lại và đặt nó trở vào hộp hồ sơ như đặt một viên đá cuối cùng lên một công trình đã xây xong.
Chiếc gương đồng, từ ngày trở về tủ kính ở nhà thờ họ, thỉnh thoảng vẫn được phu nhân tự tay mở tủ lau chùi cùng các cổ vật khác của dòng họ theo lệ chăm sóc cổ vật thường niên của gia đình. Mỗi lần lau tới nó, bà đều nhớ lại những đêm dài của mùa đông năm ấy, nhưng là nhớ lại với lòng biết ơn bình thản của một người mẹ đã đi qua cơn nguy khốn và giữ lại được con gái mình nguyên vẹn. Chứ không còn là nỗi sợ hãi của những ngày phải giấu một chiếc gương trong tủ như giấu một bằng chứng của điều gì đáng xấu hổ. Chiếc gương cứ thế nằm yên trong tủ kính qua các đời sau của họ Lạc, sáng lên mỗi năm một lần dưới bàn tay người giữ nhà. Mang theo vệt chu sa đã khô sẫm trên vành đồng của nó như một dấu ấn lặng lẽ của quãng thời gian mà dòng họ này đã học được cách đối diện với bí mật của chính mình bằng sự thật. Bằng thuốc thang và bằng tình thương có kỷ luật...
Và ở Lạc Dương, mùa xuân năm ấy vẫn trôi đi như mọi mùa xuân khác, vô tư và rực rỡ trên những con phố cổ, không hề hay biết rằng trong một dinh thự ở ngoại ô thành phố. Một bí mật kéo dài nhiều đời người vừa được khép lại một cách trọn vẹn nhất mà nó có thể được khép lại: bằng sự thật, bằng thuốc thang, và bằng một cô gái trẻ đã lấy lại được những đêm ngủ yên của đời mình.