MA DA BẮT HỒN Ở SÔNG TIỀN - Chương 50: Lệ Mới Của Xóm Bến Vàm
Chiều 02/11/2017, lúc 16:30, trong ánh hoàng hôn vàng dịu của ngày thứ hai sau buổi lễ cầu siêu, Thạch một mình đi ra gò đất sau chùa Phước An lần cuối…
Nội dung chương
Chiều 02/11/2017, lúc 16:30, trong ánh hoàng hôn vàng dịu của ngày thứ hai sau buổi lễ cầu siêu, Thạch một mình đi ra gò đất sau chùa Phước An lần cuối cùng trong câu chuyện này. Ngôi mộ nhỏ của Trần Tí Hon nằm yên dưới bóng cây sa mộc già như nó đã nằm suốt mười năm qua, nhưng hôm nay đã khác. Trước bia mộ của nó là một mâm cúng nhỏ tươm tất do cả xóm cùng nhau góp lại từ buổi sáng, tấm hình cũ của hai đứa trẻ vẫn tựa ở chân bia, và xung quanh ngôi mộ cũng đã đổi khác. Cỏ dại đã được dọn sạch, đất được vun lại ngay ngắn bởi những bàn tay của người dân trong xóm từ sau buổi lễ. Đây không còn là ngôi mộ bị lãng quên và tránh né của mười năm trước nữa. Đây là mộ phần của một người con được cả xóm nhìn nhận, tưởng nhớ và chăm sóc như mọi phần mộ khác của tiền nhân trong vùng đất này.
Thạch thắp ba nén nhang, cắm xuống trước bia, rồi anh ngồi xuống bên cạnh ngôi mộ như cách anh vẫn ngồi bên bạn mình trong buổi chiều hôm qua. Và anh báo tin cho nó nghe bằng giọng bình thản của một người đang kể lại những ngày vừa qua cho một người bạn vừa đi xa trở về nhà của nó ở một nơi khác.
- Tí Hon, tao ra báo tin cho mày nè. Mọi chuyện xong hết rồi. Đêm qua mày đi đẹp lắm, cả xóm khóc mà ai cũng mừng cho mày. Sáng nay xóm họp ở đình, người ta ghi tên mày vô sổ tưởng nhớ của xóm rồi, từ nay mỗi năm ngày mười lăm tháng mười, ngày mày mất, cả xóm làm mâm cúng ở bến cho mày. Chùa đọc kinh cho mày, má tao nấu cháo trắng cho mày. Mộ của mày từ nay có người dọn dẹp đàng hoàng, không còn ai tránh né nữa. Mấy đứa nhỏ bị mày kéo trong mùa này, đứa nào cũng khỏe lại hết rồi, thằng Khôi nặng nhất mà phổi nó cũng gần lành hẳn. Còn tao, tao giữ lời hứa của tao rồi đó. Tao nhớ mày, và tao sẽ nhớ mày hoài như tao đã hứa trên bè đêm qua.
Anh ngồi yên lặng một lúc lâu bên ngôi mộ trong ánh chiều đang dần tắt trên gò đất sau chùa. Trong sự yên lặng đó không còn một chút nặng nề nào như những lần anh ra đây trước đó trong mùa này. Nó là sự yên lặng thanh thản của hai người bạn đã nói hết với nhau mọi điều cần nói, đã làm hết cho nhau mọi điều cần làm. Và giờ đây chỉ còn ngồi cạnh nhau một lúc cuối cùng trước khi mỗi người đi về thế giới của riêng mình trong bình yên. Khi đứng dậy ra về, anh đặt bàn tay lên tấm bia mộ mát lạnh một lần cuối, rồi anh quay bước xuống con đường mòn sau chùa với một lòng nhẹ nhõm mà anh đã không có được trong suốt mười năm trưởng thành của mình.
Trên đường về xóm, anh ghé qua tiệm cầm đồ ở đầu xã, nơi chiếc xuồng gắn máy của gia đình anh vẫn đang nằm trong kho của tiệm từ hôm anh cầm cố nó để lo cho Khôi ở trạm xá. Anh đứng ở cửa tiệm một lúc, nhìn chiếc xuồng phủ bụi trong góc kho, phương tiện mưu sinh quý giá nhất của gia đình anh trong nhiều năm qua. Số tiền dành dụm của gia đình sau một tháng đầy biến động chưa đủ để chuộc nó về, và có lẽ phải qua thêm một mùa cá nữa bằng ghe chèo tay, cha con anh mới dành dụm đủ. Đó là cái mất mát cụ thể và lâu dài nhất mà gia đình anh phải gánh từ câu chuyện này, một cái mất mát không được buổi lễ đêm qua hoàn lại, không được một phép màu nào bù đắp. Nhưng đứng trước cửa tiệm cầm đồ trong buổi chiều hôm nay, Thạch không cảm thấy hối tiếc. Anh chỉ thầm hứa với lòng mình rằng anh sẽ chèo tay, sẽ làm lụng chăm chỉ hơn trong những tháng sắp tới để chuộc chiếc xuồng đó về bằng chính sức lao động của mình. Như một cách khép lại trọn vẹn mọi hậu quả của mùa nước nổi năm nay bằng những điều bình thường và tử tế nhất của đời sống.
Tối hôm đó, ở sân đình bến, cả xóm cùng nhau chứng kiến việc cuối cùng của câu chuyện này: chiếc bè hoa đăng được đặt trang trọng ở vị trí cao nhất trong gian đình. Bên cạnh cuốn sổ tưởng nhớ của xóm vừa ghi thêm cái tên Trần Tí Hon ở trang đầu tiên của phần tưởng nhớ trẻ em trong xóm. Thạch, theo lời đề nghị của trưởng xóm và sự đồng thuận của cả xóm, treo vòng lụa đỏ nhỏ đã ở trên cổ tay của Tí Hon trong buổi lễ lên chiếc bè đó, như một kỷ vật chung của cả cộng đồng. Còn dải lụa đỏ chín gút của riêng anh, anh mang về nhà, treo nó ở gian giữa bên cạnh cuốn sổ tay đã khép lại của mùa nước nổi năm nay. Nơi mẹ anh đã dành riêng một góc nhỏ trang trọng trong nhà cho những kỷ vật của câu chuyện này.
Đêm đó, xóm Bến Vàm ngủ yên trong sự bình yên trọn vẹn đầu tiên sau một tháng dài đầy biến động. Ngoài sông, mặt nước lặng lẽ chảy dưới ánh trăng non của đầu tháng mười một, êm đềm đi qua chân cầu sắt cũ, qua vùng nước từng là hố xoáy của mười năm sợ hãi. Giờ chỉ còn là một khúc sông bình thường như mọi khúc sông khác trên dòng Tiền Giang rộng lớn. Và ở bến sông đó, từ nay về sau, mỗi khi mùa nước nổi trở về và trẻ con trong xóm lại ra bến tắm trong vòng canh giữ của người lớn. Người già trong xóm sẽ kể cho chúng nghe câu chuyện về một người anh tên là Trần Tí Hon, về một người bạn đã không bao giờ bỏ rơi nó. Và về một đêm đầy hoa đăng khi cả một xóm người cùng nhau học lại cách nhớ thương một đứa trẻ cho đúng. Câu chuyện của mùa nước nổi năm hai ngàn mười bảy khép lại ở đó, trong ánh trăng lặng lẽ trên mặt sông quê nhà. Với một lệ mới đã được ghi vào đời sống của xóm Bến Vàm: không một đứa trẻ nào của xóm này sẽ bị lãng quên nữa, dù nó còn sống hay đã đi về một nơi xa nào khác.
Ở sân chùa, trước khi ra mộ, Thạch ghé vào nhà khách gặp sư thầy một lát. Thầy đang ngồi chép sổ tưởng nhớ mới của xóm vào cuốn sổ bìa cứng. Tên Trần Tí Hon nằm ở dòng đầu tiên của trang đầu, nét chữ của thầy nắn nót và đậm.
- Tên nó từ nay nằm trong sổ này. Mỗi năm tới ngày giỗ, chùa sẽ mở sổ ra đọc tên nó một lần trước thời kinh.
- Dạ. Vậy là nó có tên trong sổ sách đàng hoàng rồi thầy.
- Ừ. Có tên, có ngày giỗ, có người nhớ. Ba thứ đó là đủ cho một người đã khuất được yên.
Thạch chắp tay chào thầy. Anh ra khỏi nhà khách, đi thẳng ra gò đất sau chùa, nơi ngôi mộ nhỏ đã được dọn sạch từ hôm qua đang nằm yên dưới bóng cây trong nắng chiều.
Út chạy về phía đám bạn, vừa chạy vừa ngoái đầu lại vẫy tay với anh hai. Tiếng cười của nó vang trong trẻo trên bãi đất cao. Thạch nhìn theo em một lúc, rồi quay sang phụ cha Hai thu dọn chiếc ghế tre và ấm trà trên sân, chuẩn bị cho bữa cơm chiều cuối cùng của mùa nước nổi năm nay trong gian nhà nhỏ của gia đình.
Thạch đứng dậy khỏi mộ bạn khi nắng chiều đã ngả vàng trên gò đất. Anh phủi đất trên đầu gối, chắp tay chào tấm bia một lần cuối trong ngày rồi quay lưng đi xuống con đường mòn.
Ra tới đầu xã, anh đi ngang tiệm cầm đồ. Chiếc xuồng gắn máy của anh nằm ở góc sân sau của tiệm, phủ một tấm bạt đã bạc màu. Anh dừng lại nhìn một lúc qua hàng rào thưa.
Chủ tiệm từ trong nhà bước ra, tay cầm sổ sách.
- Xuồng của cậu còn nguyên đó. Khi nào đủ tiền thì tới chuộc. Tôi giữ đúng giá cũ cho cậu, không tính thêm.
- Dạ. Cám ơn anh. Qua mùa cá tới, em sẽ tới.
Anh đi tiếp về phía bến sông. Nắng cuối ngày rọi xiên qua hàng dừa nước, mặt sông lấp lánh những vệt sáng dài. Tới bến Vàm, anh thấy Út và mấy đứa trẻ trong xóm đang chơi trên bãi đất cao. Tụi nó chơi ô ăn quan bằng sỏi sông, tiếng cười vang ra tận mé nước.
Cha Hai ngồi trên chiếc ghế tre gần đó, mắt trông chừng đám trẻ. Mẹ Sáu ngồi bên cạnh, tay thoăn thoắt vá tấm lưới cuối cùng của mùa nước nổi.
Út thấy anh hai thì chạy lại, tay còn nắm mấy viên sỏi.
- Anh hai. Mai em được ra bến chơi nữa không?
- Được. Ra bãi cao chơi với bạn. Có người lớn ngồi coi. Đừng xuống mé nước một mình, nhớ chưa?
- Dạ nhớ. Giờ Ngọ với chạng vạng là em ở trên bờ thôi.
Thạch ngồi xuống cạnh cha mẹ. Anh nhìn đám trẻ chơi trên bãi đất, nhìn mặt sông lặng chảy trước mặt, nhìn chiếc bè hoa đăng đã được cất ngay ngắn trong sân đình ở phía sau lưng. Anh đưa tay lên túi áo, chạm vào cuốn sổ tay đã ghi kín trang cuối cùng.
- Mùa sau, nhà mình làm lại từ đầu nghen cha.
Cha Hai gật đầu, mắt vẫn nhìn ra sông.
- Ừ. Làm lại từ đầu. Sông còn đó, người còn đó, thì còn làm lại được hết.
Mẹ Sáu gấp tấm lưới đã vá xong, đặt lên đùi. Bà nhìn hai đứa con trai của mình, rồi nhìn ra mặt sông đang ngả dần sang màu chiều tím. Gió sông thổi nhẹ qua bãi đất. Đám trẻ vẫn cười nói rộn ràng trên bờ cao, dưới mắt trông chừng của những người lớn trong xóm chài Bến Vàm.