MA GIẤU TRONG BỤI TRE GAI - Chương 1: Bộ bàn ghế dở dang
Quá trưa, mưa phùn vẫn chưa chịu dứt. Nguyễn Văn Thức ngồi xổm bên chiếc ghế cuối cùng của bộ bàn ghế, tay cầm bào, mắt nheo lại nhìn dọc thớ gỗ. Mặt bàn…
Nội dung chương
Quá trưa, mưa phùn vẫn chưa chịu dứt.
Nguyễn Văn Thức ngồi xổm bên chiếc ghế cuối cùng của bộ bàn ghế, tay cầm bào, mắt nheo lại nhìn dọc thớ gỗ. Mặt bàn đã đóng xong từ hôm qua, bốn chân ghế đã tra mộng gần kín, chỉ còn chiếc ghế này hơi kênh ở một góc, đặt xuống nền xưởng là nó khẽ gật như người gật đầu lơ mơ. Khách hẹn giao vào Chủ nhật. Hôm nay đã là Thứ Sáu. Thức tính trong đầu, nếu chiều nay xong phần bào, sáng mai ráp và chà nhẵn, chiều mai quét dầu, sáng Chủ nhật hong qua một lượt là kịp xe ba gác tới chở. Tiền công còn lại đủ trả nốt khoản thợ phụ tháng trước và mua cho Liên ít hàng khô về bán ở chợ xã.
Xưởng mộc của nhà anh chỉ là gian trái dựng thêm bên hông nhà, mái tôn thấp, mùi gỗ mới trộn mùi ẩm của nền đất những ngày mưa. Bụi gỗ bay trong ánh sáng xám từ cửa ra vào, rơi lên mái tóc đã điểm vài sợi bạc dù anh mới ba mươi tám tuổi. Người trong làng gọi anh là Thức mộc. Ai cần đóng giường, sửa tủ, thay chân bàn đều tìm đến. Anh ít nói, làm việc gì cũng muốn làm cho xong một mạch, ghét nhất là đang dở tay mà phải bỏ đi làm việc khác.
- Còn cái ghế này nữa là xong khuôn.
Anh lẩm bẩm, không phải nói với ai. Chiếc bào lướt một đường, lưỡi thép ăn vào gỗ, cho ra một dải bào mỏng cuộn tròn như vỏ quế. Âm thanh sột soạt đều tay làm anh yên tâm. Mấy ngày nay trời mưa, khách giục, gỗ lại hơi ẩm, anh phải lựa từng thớ, sợ ráp vội rồi vài tháng sau mặt bàn cong lên thì mang tiếng.
Liên đội nón đi chợ xã về, gánh hàng khô còn ướt ở hai đầu quang gánh. Cô đặt gánh xuống thềm, phủi nước mưa trên vai áo rồi vào xưởng đưa cho chồng gói thuốc lào mới mua.
- Người ta lại hỏi bao giờ giao bàn ghế cho nhà ông Khải đấy.
- Chủ nhật. Nói như đã hẹn rồi.
- Thì em cũng nói thế. Mà mưa thế này, dầu có khô không?
- Quét mỏng thôi. Trong xưởng hong quạt một đêm là được.
Liên đứng nhìn bộ bàn ghế một lúc. Cô ba mươi lăm tuổi, người nhỏ, tóc búi gọn sau gáy, đôi tay quanh năm làm ruộng và bốc hàng nên khô ráp. Cô không hiểu nhiều về mộc, nhưng nhìn mặt bàn phẳng lì, bốn góc đóng kín, cô cũng biết chồng đã bỏ vào đó mấy ngày công tỉ mỉ. Nhà này sống được phần nhiều nhờ tay nghề của Thức và sạp hàng khô của cô ở chợ xã. Không giàu, nhưng tằn tiện thì đủ nuôi hai đứa con ăn học và giữ đàn trâu bốn con sau nhà.
- Cơm em để trên bếp. Anh ăn đi rồi làm tiếp, từ sáng tới giờ mới có bát cháo.
- Để xong đường bào này đã.
Liên không giục nữa. Cô biết tính chồng, khi tay đang ở trên gỗ thì có gọi mấy lần anh cũng chỉ ừ cho qua. Cô quay ra sân, mở bao hàng khô, phân ra từng túi nhỏ để mai mang ra chợ. Mùi cá khô, mùi măng khô và mùi quế quyện nhau, át cả mùi ẩm trong sân. Ngoài ngõ, mấy người đàn bà đi chợ về muộn chào nhau í ới, tiếng dép lẹp xẹp trên mặt đường bê tông còn đọng nước.
Nam chạy từ trong nhà ra, chân đất, tay cầm chiếc roi tre nhỏ. Thằng bé mười tuổi, gầy, tóc cắt ngắn, hai đầu gối lúc nào cũng có vết thâm vì leo trèo và chạy theo trâu ngoài đồng. Nó học buổi sáng ở trường xã, buổi chiều thường phụ nhà chăn đàn trâu ra bãi cỏ ven đê. Việc ấy nó làm đã quen từ năm học trước. Bãi cỏ không xa, đi hết con đường làng, qua đầu đê phía bắc một quãng là tới. Đứng ở đó có thể nhìn thấy đình làng và mái nhà mình thấp thoáng sau lũy tre.
- Bố, con lùa trâu ra đồng nhé.
Thức ngẩng lên. Ánh sáng ngoài cửa làm anh phải chớp mắt.
- Sao hôm nay đi muộn thế?
- Con làm xong bài tập rồi. Chị Hạnh chưa về. Con cho trâu ăn bãi gần thôi, không đi xa đâu.
- Mưa phùn đấy. Đội cái nón vào.
Nam dạ một tiếng, chạy đi lấy chiếc nón lá cũ treo ở cột chuồng. Đàn trâu bốn con đã đứng chờ ở sân sau, hơi thở phả thành khói mỏng trong không khí lạnh. Con trâu cái đầu đàn tên Mộng đứng ngoài cùng, to nhất đàn, sừng cong, trên cổ có chiếc mõ gỗ đã mòn bóng. Mộng già hơn tuổi của Nam, từ ngày nhà Thức gây được đàn trâu tới giờ nó vẫn đi đầu. Nó có thói quen rất lạ mà cả nhà đều biết: khi lùa về, nó bao giờ cũng đi trước, nhưng cứ đi vài bước lại ngoái đầu nhìn người chăn. Nếu người chăn còn mải hái rau hay đứng lại nói chuyện, nó sẽ dừng hẳn, đứng chờ, không chịu bỏ người lại phía sau khi trời còn sáng. Có lần Hạnh kể, trâu nhà người ta có khi tự kéo nhau về chuồng trước, riêng Mộng thì không. Nó như con chó già giữ đàn, vừa giữ trâu vừa giữ người.
Thức nhìn con trai khoác áo mưa ngắn, tay cầm roi, chân xỏ đôi dép nhựa màu xanh đã mòn quai. Anh định dặn thêm vài câu, nhưng chiếc ghế kênh góc vẫn nằm trước mặt. Trong đầu anh lại chạy về chuyện mặt bàn, chuyện tiền công, chuyện sáng mai phải dậy sớm. Những việc của người lớn chen nhau, việc nào cũng có vẻ gấp hơn một lời dặn dò quen thuộc đã nói không biết bao nhiêu lần.
- Về trước khi trời tối hẳn, nghe chưa? Nhá nhem là lùa về ngay, đừng mải chơi.
- Vâng. Con về sớm.
Tiếng mõ gỗ của Mộng lốc cốc vang ra ngõ. Ba con trâu còn lại nối đuôi nhau, móng gõ xuống đường ướt. Nam đi sau đàn, thỉnh thoảng huýt một tiếng nhỏ. Bóng thằng bé lẫn vào màu xám của buổi chiều, nhỏ dần sau hàng cau đầu ngõ.
Thức quay lại xưởng.
Anh bào tiếp chiếc ghế, rồi lấy giấy ráp chà phần mộng vừa tra. Gỗ kêu rin rít dưới tay. Ngoài trời mưa vẫn rơi đều, không thành hạt rõ rệt, chỉ như một lớp bụi nước bám lên mọi thứ. Mái tôn kêu tí tách. Thỉnh thoảng có tiếng xe máy đi qua đường làng, tiếng loa nhà văn hóa thôn thông báo chuyện thu quỹ cuối năm bị gió và mưa làm cho méo đi, nghe được câu này mất câu kia.
Liên vào bếp nhóm lại lửa, bắc nồi canh. Cô nhìn đồng hồ treo tường, kim chỉ gần năm giờ.
- Hạnh hôm nay học thêm hay sao mà chưa thấy về?
- Trường huyện mưa thì xe buýt về chậm. Kệ nó, đường lớn có đèn.
- Nam nó ra đồng từ lúc nãy rồi đấy. Anh có dặn nó về sớm không?
- Có dặn.
Câu trả lời của Thức ngắn, mắt vẫn ở trên chiếc ghế. Liên không nói gì thêm. Trong nhà, tiếng tích tắc của đồng hồ nghe rõ hơn mọi ngày vì mưa làm cả làng như thu nhỏ lại. Cô bày bát đũa, phần cơm cho Hạnh và Nam để trong lồng bàn, rồi ra hiên nhìn một lúc về phía bờ đê. Trời tháng mười một tối nhanh. Mới hơn năm giờ mà lũy tre phía bắc đã sẫm lại, mặt đồng mờ đi trong sương nước.
Khoảng hơn năm giờ, Hạnh về tới ngõ, cặp sách bọc trong túi ni lông, ống quần lấm bùn tới mắt cá. Nó học lớp mười ở trường huyện, người dong dỏng, mặt giống mẹ, tính mau miệng hơn em.
- Mẹ, em Nam đâu?
- Ra đồng chăn trâu rồi. Con thay quần áo đi, ướt hết rồi kìa.
- Xe buýt hỏng ở cầu, phải chờ xe khác. Mưa thế này chắc em nó về ngay thôi.
Hạnh treo cặp lên đinh, vào bếp lấy nước ấm rửa chân. Nó kể chuyện trường lớp một lúc, rồi lại ra cửa ngóng. Đàn trâu nhà hàng xóm đã về từ lúc trời còn chưa tối hẳn, tiếng mõ và tiếng người gọi nhau râm ran ở cuối xóm. Riêng đàn trâu nhà mình vẫn chưa thấy.
Thức lúc này mới đặt chiếc bào xuống.
Anh đã ráp xong chiếc ghế kênh. Đặt nó cạnh ba chiếc còn lại, bốn chiếc đứng thành hàng, không chiếc nào gật nữa. Một cảm giác nhẹ nhõm vừa chạy qua thì anh nhìn ra cửa xưởng. Trời đã nhá nhem thật rồi. Ánh sáng cuối ngày không tắt hẳn mà loãng ra, lẫn vào mưa, làm mọi vật chỉ còn là những khối tối không rõ cạnh. Anh đứng dậy, với tay lấy chiếc đèn pin treo ở cột.
- Liên, mấy giờ rồi?
- Sáu giờ kém mười lăm. Hay anh ra đầu ngõ xem.
Thức chưa kịp đi thì Hạnh đã chạy ra sân trước. Nó đứng dưới mái hiên, nghiêng đầu nghe.
- Có tiếng mõ trâu. Ở xa.
Cả nhà im lặng. Tiếng mõ gỗ lốc cốc thật, lúc rõ lúc mất trong mưa, đang lại gần từ phía đường làng. Liên bước ra, tay còn cầm chiếc khăn lau bát. Thức đứng ở cửa xưởng, lòng bỗng dấy lên một nỗi bất an rất mỏng, như sợi chỉ kéo qua ngực. Đàn trâu về giờ này là muộn, nhưng có thể Nam mải cho trâu ăn thêm ở bãi gần, hoặc mưa làm đường trơn nên đi chậm.
Tiếng mõ gần hơn. Mộng hiện ra trước, bộ lông ướt sũng, nước nhỏ tong tong từ bụng xuống đường. Nó đi đầu như mọi ngày. Ba con trâu sau lần lượt vào ngõ, con nào cũng ướt, hơi thở nặng, móng đầy bùn non.
Bốn con, đủ cả bốn con.
Nhưng sau đàn trâu không có ai.
Hạnh bước hẳn ra mưa.
- Em con đâu? Mộng, em tao đâu?
Con trâu đầu đàn đứng lại ở cổng, ngoái đầu ra phía sau như thói quen của nó, nhìn một lúc vào con đường tối đang trống rỗng. Rồi nó khẽ phì hơi qua mũi, lắc chiếc mõ trên cổ. Tiếng lốc cốc vang lên lạc lõng.
Thức bật đèn pin chạy ra ngõ. Luồng sáng quét qua mặt đường ướt, qua hàng cau, qua đoạn cua dẫn ra bờ đê, chỉ thấy mưa phùn bay thành từng vệt trắng và bóng tre xa xa tối như một bức tường. Anh gọi với theo thói quen của một người cha vẫn gọi con về ăn cơm, nhưng tiếng gọi vừa ra khỏi miệng đã bị gió mưa nuốt mất ở đầu ngõ vắng.
Không có tiếng đáp.
Lần đầu tiên trong ngày hôm ấy, Nguyễn Văn Thức thấy sợ.