MA TRÀNH HỔ XÁM THẠCH THÀNH - Chương 18: Đêm Canh Ở Các Lối Vào
Chiều ngày mười bảy tháng mười hai, sân đình bản Bưa đông người hơn hẳn mọi ngày. Sau đêm hổ vồ anh Hảo ở bờ suối, không còn ai trong bản dám xem nhẹ…
Nội dung chương
Chiều ngày mười bảy tháng mười hai, sân đình bản Bưa đông người hơn hẳn mọi ngày. Sau đêm hổ vồ anh Hảo ở bờ suối, không còn ai trong bản dám xem nhẹ việc canh gác ban đêm nữa. Lý trưởng Nguyễn Văn Phú đứng trên bậc đình, phân công trai đinh thành nhiều tốp nhỏ, mỗi tốp canh một lối vào bản. Từ lối mòn lên nương ở phía tây, lối qua khe suối Cạn, lối ra đồng ở phía đông, tới con đường đất lớn đi sang bản bên ở phía nam. Mỗi tốp có bốn người, mang theo đuốc, gậy, dao đi rừng và một chiếc mõ tre để báo động cho cả bản khi có động lạ ngoài bìa rừng.
Hà Văn Thao đi tới từng tốp, xem lại người, xem lại đuốc dầu, dặn dò từng việc nhỏ mà ông cho là quan trọng nhất trong đêm canh đầu tiên được tổ chức quy củ như thế này. Ông dặn không ai được ngủ gật trong ca canh của mình, không ai được tách tốp đi một mình dù là đi việc riêng rất gần, không ai được chạy theo tiếng động lạ ngoài rừng nếu chưa báo cho tốp bên cạnh biết. Ông nói rằng hổ là thú săn mồi về đêm, nó kiên nhẫn hơn người rất nhiều, nó có thể nằm im sau lùm lau sậy hàng canh giờ chỉ để chờ một người canh gác sơ hở tách ra một mình trong bóng tối.
- Các anh nhớ lấy, Thao nói trước sân đình, giọng ông trầm mà rõ ràng trong gió chiều lạnh buốt. Canh đêm không phải là ra bìa rừng để đánh nhau với hổ. Canh đêm là để phát hiện sớm, báo động sớm, giữ cho người trong bản kịp đóng cửa, kịp lên nhà sàn, kịp bảo vệ trẻ con và người già. Thấy dấu hiệu lạ thì gõ mõ, đốt đuốc sáng lên, gọi các tốp khác cùng tới. Tuyệt đối không ai được một mình đuổi theo hổ trong đêm tối, dù là người khỏe nhất, gan dạ nhất trong bản này.
Văn Bổng được phân vào tốp canh ở lối mòn lên nương phía tây, chính là lối nguy hiểm nhất vì hầm chông đầu tiên nằm ở đó và dấu chân hổ xuất hiện ở đó nhiều lần nhất từ đầu mùa đông. Bổng mang theo cây gậy gỗ chắc, con dao đi rừng của cha đưa cho, và một bó đuốc dầu quấn kỹ. Anh đứng trong tốp của mình cùng ba trai bản khác, mặt anh nghiêm lại, không còn vẻ hăng hái xem nhẹ chuyện hổ như những ngày đầu tháng nữa. Thao đứng gần đó nhìn con trai, thấy vẻ nghiêm lại ấy rõ nhất từ đêm khiêng cáng anh Hảo về trong sương dày và buổi sáng ở bờ suối, khi Bổng đứng nghe cha ghi nhận mức nguy mới trước mặt dân bản.
Trời tối dần, sương xuống nhanh, các tốp canh tản ra về vị trí của mình với ánh đuốc lập lòe trong sương như những đốm lửa nhỏ giữa biển trắng lạnh giá bao quanh bản Bưa. Thao không trực tiếp canh ở một tốp nào, ông đi vòng quanh các lối vào trong nửa đêm đầu, kiểm tra từng tốp, nhắc nhở người nào còn chủ quan, động viên người nào lộ vẻ sợ hãi. Tuổi ông đã cao, tay ông đã run, nhưng đôi chân ông vẫn đi vững trên những lối mòn quen thuộc của bản mình. Và sự có mặt của ông ở mỗi tốp canh trong đêm đầu tiên này làm trai bản yên tâm hơn rất nhiều, như có một người cha già đang đi cùng họ trong bóng tối nguy hiểm ngoài bìa rừng. Gần chín giờ tối, vòng kiểm tra ấy đưa ông từ lối qua khe suối Cạn ghé tới lán canh ở lối mòn lên nương, nơi Bổng đang trực cùng ba trai bản khác. Và ông nán lại đó một lúc để xem tốp ở lối nguy hiểm nhất này giữ vị trí ra sao trong đêm.
Khoảng chín giờ tối, khi bản đã chìm vào im lặng, chỉ còn tiếng gió thổi qua rừng lau và tiếng mõ thỉnh thoảng gõ khẽ để các tốp canh báo cho nhau biết mình vẫn còn thức. Một tiếng gầm trầm và dài vang lên từ dãy núi phía tây. Tiếng gầm ấy không gần, nhưng cũng không xa, nó vọng qua thung lũng, qua rừng lim, qua những triền lau sậy phủ sương, nghe như tiếng của cả dãy núi Thạch Thành đang rung lên trong đêm đông. Tiếng gầm vừa dứt, khắp bản Bưa, chó nhà nào nhà nấy đều nằm rạp xuống đất, không một con nào dám sủa lên một tiếng. Có con chó già ở sân đình bình thường rất dữ, hay sủa người lạ, đêm ấy cũng cụp đuôi chui xuống gầm sàn, rên khẽ trong cổ họng mà không dám ngẩng đầu lên nhìn về phía núi tây.
Thao đứng ngay trong lán canh, thấy Bổng nghe tiếng gầm ấy vọng về, bàn tay anh nắm chặt cây gậy đến mức các khớp ngón tay trắng bệch ra trong ánh đuốc chao đảo. Bổng quay sang cha, nói khẽ rằng lần đầu tiên trong đời đi rừng và canh đêm của mình, anh sợ thật sự. Anh nói nỗi sợ ấy không phải nỗi sợ mơ hồ của người nghe kể chuyện hổ trong bữa cơm, mà là nỗi sợ bằng xương bằng thịt của người đang đứng giữa bóng tối và sương dày. Biết rõ rằng ngoài kia, trong rừng sâu và lau sậy cao quá đầu người, có một con thú khổng lồ đã vồ người cách đây mấy đêm và đã né được mọi bẫy của bản.
- Anh Bổng, một trai bản trẻ trong tốp canh hỏi khẽ, giọng cậu run run. Tiếng gầm như thế là nó ở xa hay ở gần hả anh. Sao chó trong bản không con nào dám sủa hết vậy.
Thao đứng bên cạnh nghe Bổng hít một hơi lạnh buốt vào ngực, rồi đáp bằng giọng cố giữ bình tĩnh như cha anh vẫn giữ mỗi khi đứng trước dân bản trong những lúc nguy hiểm nhất.
- Nó ở trên núi tây, còn cách bản một quãng nữa, Bổng đáp. Chó không dám sủa là vì chúng ngửi thấy mùi hổ và nghe tiếng gầm của nó, bản năng của chúng biết đó là thú dữ trên cả chúng rất nhiều bậc. Mình cứ đứng yên ở vị trí, giữ đuốc sáng, gõ mõ báo cho tốp bên cạnh biết là mình đã nghe tiếng gầm. Đừng ai hoảng, đừng ai chạy. Nó gầm là nó đang ở xa, khi nó thật sự tới gần, nó sẽ im lặng hoàn toàn đấy.
Trai bản trẻ gật đầu, tay cậu vẫn run khi cầm bó đuốc, nhưng cậu đứng yên theo lời Bổng, không bỏ vị trí. Các tốp canh khác quanh bản cũng gõ mõ đáp lại, tiếng mõ tre vang lên rời rạc trong sương đêm từ nhiều hướng khác nhau, như một vòng tay vô hình đang ôm lấy bản Bưa trong đêm canh đầu tiên đầy căng thẳng này. Thao, người vừa từ lối qua khe suối Cạn ghé tới lán canh này, cũng nghe tiếng gầm ngay tại đó, ông ngẩng đầu nhìn về phía núi tây tối đen, đứng lặng một lúc lâu nghe ngóng. Rồi dặn Bổng và tốp của anh giữ vững vị trí, trước khi ông đi tiếp tới các tốp canh còn lại. Dặn mọi người giữ vững vị trí tới sáng, không vì một tiếng gầm xa mà xáo trộn đội hình canh gác đã phân công từ chiều.
Nửa đêm về sáng, tiếng gầm không vang lên thêm lần nào nữa, hổ không xuất hiện ở bất cứ lối vào nào, chỉ có sương xuống càng lúc càng dày và gió lạnh thổi càng lúc càng mạnh qua các tốp canh. Trai bản thay nhau ngồi nghỉ bên bếp lửa nhỏ được phép đốt trong lán canh tạm, uống nước trà nóng mang theo từ nhà, kể cho nhau nghe những câu chuyện cũ về rừng và về hổ để giữ mình tỉnh táo. Nhưng ai cũng hạ giọng khi nhắc tới anh Hảo đang nằm dưỡng thương ở xóm dưới và cái bóng đàn bà tóc dài mà anh đã kể lại cho ông Thao nghe.
Ở vòng kiểm tra sau, Thao lại ghé lán canh lối mòn lên nương và ngồi lại bên bếp lửa nhỏ cùng tốp của Bổng một lúc. Bổng ngồi bên bếp lửa, nhìn ngọn lửa cháy trong gió lạnh, rồi nói khẽ với cha những điều anh vừa giữ trong lòng. Anh nói anh cứ nghĩ mãi về người thợ săn già đã gác nỏ hai năm, tay run không cầm nổi bát cơm sau buổi sớm ở Gò Trành. Vậy mà vẫn đứng ra nhận trách nhiệm trị hổ cho cả bản, vẫn đi từng tốp canh trong đêm để động viên trai tráng, vẫn ngồi ghi chép từng dấu vết vào cuốn sổ tay cũ. Nói tới đó, giọng Bổng chùng xuống, anh thú thật trước mặt cha rằng anh thương cha và cũng xấu hổ vì những lời cãi cọ cứng đầu của mình trong bữa cơm hồi cuối tháng trước. Khi anh quả quyết rằng không có điều gì lạ lùng đi cùng con hổ ngoài rừng kia hết, chỉ có người già hay nghĩ ngợi mà sinh chuyện.
Khi ca canh cuối cùng sắp kết thúc, Thao ở vòng kiểm tra cuối cũng có mặt ở lối mòn lên nương. Bổng đi cùng cha và một trai bản nữa một vòng quanh miệng hầm chông, mọi người giữ khoảng cách an toàn theo đúng lời cha dặn, chỉ đứng xa nhìn lớp ngụy trang trên miệng hầm trong ánh sáng lờ mờ của bó đuốc sắp tàn. Miệng hầm vẫn nguyên vẹn, mặt đất quanh đó không có dấu chân mới nào của hổ trong đêm nay, chỉ có dấu chân của chính tốp canh để lại ở vòng ngoài và những vệt sương trắng phủ lên cỏ khô. Thao thấy Bổng nhìn miệng hầm im lìm ấy, vai anh chùng xuống, rồi nghe anh nói khẽ rằng một cái hầm tốt đến đâu cũng vô dụng nếu con thú ngoài kia luôn biết trước chỗ nào có bẫy đang chờ nó trong bóng tối.
Trời gần sáng, các tốp canh lần lượt rút về sân đình báo lại với lý trưởng Phú rằng đêm qua ngoài tiếng gầm xa từ núi tây, không có dấu hiệu nào khác của hổ ở các lối vào bản. Dân bản thức dậy, nghe tin đêm canh yên ổn thì thở phào đôi chút, nhưng ai cũng biết đó chỉ là một đêm yên trong một mùa đông còn dài và còn nhiều đêm căng thẳng khác ở phía trước. Thao đứng ở sân đình, nhìn trai bản mệt mỏi ra về với đuốc đã tắt và áo quần đẫm sương lạnh. Ông nói khẽ với Phú đứng bên cạnh rằng việc canh đêm phải giữ đều mỗi đêm từ nay, không được lơi lỏng sau một đêm yên. Vì hổ là loài thú kiên nhẫn nhất, nó sẽ chờ đúng đêm người ta chủ quan nhất để trở lại bìa bản này một lần nữa.