MA TRÀNH HỔ XÁM THẠCH THÀNH - Chương 21: Cuốn Sổ Tay Của Người Thợ Săn

Sáng ngày hai mươi sáu tháng mười hai, khi sương muối còn phủ trắng mái gianh và những triền lau sậy ngoài bìa rừng chưa kịp rã trong nắng sớm yếu ớt. Hà…

Nội dung chương

Sáng ngày hai mươi sáu tháng mười hai, khi sương muối còn phủ trắng mái gianh và những triền lau sậy ngoài bìa rừng chưa kịp rã trong nắng sớm yếu ớt. Hà Văn Thao ngồi một mình bên bếp lửa trong nhà sàn, trước mặt ông là một cuốn sổ tay cũ mà ông đã giữ từ những năm còn trai tráng đi săn khắp dãy núi Thạch Thành. Cuốn sổ bìa đã sờn, giấy đã ngả vàng, nhiều trang còn in dấu tay dính nhựa cây và máu thú khô từ mấy chục năm trước, nhưng chữ của ông trong đó vẫn rõ ràng. Rành mạch, ghi từng chuyến đi rừng, từng dấu chân thú, từng lần đặt bẫy trúng và từng lần bẫy hỏng mà ông không bao giờ muốn quên. Sáu ngày sau đêm suýt bước xuống khe tối, ông mới đủ bình tĩnh để mở lại cuốn sổ ấy, không phải để khoe nghề cũ với ai, mà để bắt đầu một việc mà ông lẽ ra phải làm từ đầu mùa đông này.

Ông ngồi rất lâu, tay phải vẫn còn run nhẹ mỗi khi ông cầm bút lâu, nhưng ông vẫn nắn nót viết, nét chữ chậm rãi mà chắc chắn. Ông ghi lại từ đầu, theo đúng ngày tháng mà trí nhớ của một người thợ săn già còn giữ được không sót một chi tiết nào. Ngày mười bốn tháng mười một, sương muối về bản. Ngày mười sáu, tiếng khóc ngoài bìa rừng trong đêm. Ngày mười chín, dấu chân quanh chuồng trâu nhà lý trưởng Phú. Rồi đêm con trâu bị kéo vào rừng, buổi họp ở sân đình, đường hổ đi vòng toàn bước lên đá và cỏ cứng, bữa cơm mà Bổng cãi cha, buổi sớm ông thấy bóng người không có bóng đổ lướt trước mũi hổ ở Gò Trành. Cái hầm chông đầu tiên bị vòng qua gọn gàng, con số bảy vết khía trên vành tai trái mà ông đếm được trong nắng sớm, đêm anh Hảo bị vồ ở bờ suối, lời kể về dáng đàn bà tóc dài ngồi trên lưng hổ. Những đêm canh ở các lối vào, tiếng khóc ngay sau nhà, và cuối cùng là đêm hai mươi tháng mười hai, đêm ông tự ghi vào sổ bằng mấy chữ mà tay ông run hơn mọi lần khác: đêm ấy, chính ông đã thua một keo.

Bà Mến bưng lên cho chồng một bát nước chè nóng, bà đứng lặng sau lưng ông một lúc lâu, nhìn những dòng chữ chồng mình đang viết mà không nói gì. Thao thấy trong ánh mắt bà nhìn ông như bà cũng nhận ra, sau đêm suýt chết ở khe tối, chồng bà đã thay đổi. Ông không còn la lối, không còn nóng nảy bênh vực ý mình trước dân bản, cũng không còn lặng im giấu mọi ngờ vực trong lòng như những ngày đầu mùa đông nữa. Ông trở nên chậm rãi, cẩn thận, như một người thợ săn đang lần theo một dấu vết rất mảnh giữa rừng dày, biết rằng chỉ một bước vội cũng đủ làm hỏng cả chuyến đi. Bà đặt bát chè xuống cạnh cuốn sổ, rồi lặng lẽ xuống bếp nhóm lại lửa, để cho chồng có trọn buổi sáng yên tĩnh mà làm công việc của mình.

- Ông ghi hết vào đấy rồi à, bà Mến hỏi khi Thao tạm ngừng bút để uống ngụm chè nóng.

- Ghi hết rồi, bà ạ, Thao đáp, mắt ông vẫn nhìn vào những dòng chữ vừa viết. Bao nhiêu năm đi săn, tôi cứ ngỡ đầu mình nhớ là đủ, mắt mình nhìn là đủ. Tới mùa đông này tôi mới thấy, có những thứ mắt nhìn một lần thì quên, đầu nhớ một dạo thì lẫn. Chỉ có ghi ra giấy, đặt cạnh nhau mà ngẫm, mới thấy được cái sợi dây nối chúng nó với nhau. Con hổ này nó không đi lung tung đâu, bà ạ. Nó đi có ý của nó. Bẫy của mình đặt ở đâu, nó né ở đó. Người của mình đứng ở đâu, nó tránh ở đó. Cứ như có ai đi trước nó một bước, xem hết đường đi nước bước của bản mình rồi quay lại bảo cho nó biết vậy.

Bà Mến nghe chồng nói mà tay bà khựng lại trên vành nồi. Bà không đáp, chỉ nhìn ra ngoài hiên, nơi sương vẫn còn giăng trắng trên những tàu lá chuối sau nhà, nơi tiếng khóc đêm mười chín vẫn còn như vẳng lại trong trí nhớ của bà mỗi khi đêm xuống. Thao lật sang một trang mới, ông kẻ một vạch thẳng xuống giữa trang giấy, một bên ông ghi những nơi bản đã đặt bẫy, một bên ông ghi cách con hổ đã đi qua những nơi ấy. Hầm chông ở lối mòn lên nương, hổ tới gần miệng hầm thì vòng qua. Bẫy kẹp của Bổng ở lối mòn, chưa ai thấy hổ sập, mà cũng chưa ai thấy dấu hổ hoảng loạn bỏ chạy. Dấu chân của nó lúc nào cũng thong thả, đều đặn, như một kẻ đi đường biết rõ phía trước có gì đang chờ mình. Ông ngẫm càng lâu, lòng ông càng lạnh đi, vì một con thú dù khôn tới đâu cũng phải có lần sẩy chân, có lần giật mình, có lần để lại dấu vết của sự bất ngờ. Con hổ xám này, từ đầu mùa đông tới giờ, chưa một lần bất ngờ trước bẫy của người.

Buổi trưa hôm ấy, Văn Bổng về nhà sau buổi đi xem lại các lối mòn cùng trai bản. Anh thấy cha ngồi bên cuốn sổ, anh bước tới, đứng sau lưng cha mà đọc những dòng chữ cha đã ghi. Bổng đọc chậm, đọc tới đâu, mặt anh trầm xuống tới đó. Ngón tay anh dừng lâu ở dòng ghi bữa cơm ngày hai mươi sáu tháng mười một, rồi lại dừng ở dòng ghi đêm hai mươi tháng mười hai ở mép khe tối. Thao ngồi bên cạnh thấy con trai mím môi, khẽ lắc đầu, rồi ngẩng lên nhìn cha với vẻ mặt trầm ngâm khác hẳn những ngày trước.

- Cha ghi thế này để làm gì, Bổng hỏi, giọng anh đã bớt hẳn cái nóng nảy của những ngày trước.

- Để mà hiểu nó, con ạ, Thao đáp. Ông ngẩng lên nhìn con trai, ánh mắt ông mệt mỏi nhưng tỉnh táo lạ thường sau nhiều ngày mất ngủ. Ông chỉ tay vào hai cột chữ trên trang giấy. Bên này là bẫy của người. Bên này là đường đi của hổ. Con nhìn kỹ đi. Hổ nó né bẫy không giống một con thú đánh hơi thấy mùi sắt, mùi người rồi tránh. Nó né từ xa, nó né gọn, nó né như một người được ai đó chỉ tay mà bảo rằng chỗ kia có hầm, chỗ nọ có kẹp, đừng bước vào. Muốn trị con hổ này, Bổng ạ, phải hiểu kẻ đi cùng nó trước đã. Chừng nào chưa hiểu được kẻ ấy là ai, đi cùng nó bằng cách nào, cảnh giới cho nó ra sao, thì bẫy của bản mình đặt bao nhiêu cũng uổng công bấy nhiêu.

Bổng im lặng rất lâu. Anh kéo chiếc ghế nhỏ ngồi xuống bên cạnh cha, cùng cha nhìn vào cuốn sổ. Hai cha con ngồi bên nhau suốt buổi trưa hôm ấy, không ai nói nhiều, chỉ thỉnh thoảng Thao lại chỉ vào một dòng chữ, nhắc lại một dấu vết. Một giờ giấc, một hướng gió, còn Bổng thì gật đầu, ghi nhớ, và lần đầu tiên trong mùa đông này, anh không cãi cha một lời nào. Ngoài sân, gió lạnh thổi qua những triền lau sậy làm chúng xào xạc không dứt, sương đã tan nhưng cái lạnh của những ngày cuối năm vẫn buốt tới tận xương, và trong căn nhà sàn cũ. Một người thợ săn già và con trai trưởng của ông cùng ngồi trước một cuốn sổ tay, bắt đầu lần theo một kẻ thù mà cả hai đều chưa nhìn rõ mặt.

Chiều hôm ấy, Thao quyết định một việc mà ông nói rõ cho cả nhà cùng nghe trong bữa cơm tối. Ông sẽ đặt thêm bẫy kẹp ở hai lối mòn còn lại mà bản chưa đặt, một lối ở phía khe suối Cạn và một lối ở phía sau Gò Trành. Không phải vì ông tin rằng bẫy kẹp sẽ bắt được hổ, mà vì ông muốn xem, với những bẫy mới đặt ở những lối đi mới. Con hổ sẽ né bằng cách nào, từ khoảng cách nào, và dấu chân của nó sẽ nói lên điều gì mà những lần trước chưa nói hết. Ông dặn Bổng cùng trai bản đi đặt bẫy ngay ngày mai, đặt cho thật khéo, ngụy trang cho thật kỹ, rồi về nhà ghi lại giờ giấc và vị trí vào cuốn sổ của ông, không được sót một chi tiết nhỏ nào.

- Đặt bẫy lần này không phải để mong nó sập ngay đâu, Thao nói, giọng ông trầm và chậm. Đặt là để xem nó né. Mỗi lần nó né, nó lại để lại cho mình một manh mối. Mình thua nó ở sức, thua nó ở sự lanh lẹ trong rừng, nhưng mình không được thua nó ở sự kiên nhẫn. Thợ săn già rồi thì còn lại mỗi sự kiên nhẫn thôi, con ạ. Cứ ghi, cứ xem, cứ đặt cạnh nhau mà ngẫm, rồi sẽ có ngày mình thấy được điều mà mắt mình nhìn riêng từng lần không bao giờ thấy nổi.

Đêm ấy, trước khi đi ngủ, Thao mở lại cuốn sổ, ông đọc lại một lượt những gì mình đã ghi trong ngày, rồi ông viết thêm vào cuối trang một dòng chữ nhỏ, nắn nót hơn mọi dòng khác. Ông viết rằng từ nay, mọi lần hổ xuất hiện, mọi bẫy đã đặt và mọi cách hổ né đều phải được ghi lại ngay khi còn tươi trong trí nhớ, không để qua đêm, không để lẫn với chuyện khác. Ông gấp cuốn sổ lại, đặt nó lên đầu chõng, bên cạnh cây đèn dầu, như đặt một người bạn đồng hành mới cho những ngày sắp tới. Ngoài kia, dãy núi phía tây chìm trong bóng tối và sương lạnh, không một tiếng gầm nào vang lên trong đêm ấy, nhưng Thao nằm nghe gió thổi qua mái gianh mà lòng ông không hề yên. Vì ông biết sự im lặng của con hổ trong những ngày này không phải là dấu hiệu nó đã bỏ đi, mà là dấu hiệu nó đang chờ. Đang nghe ngóng, đang được một kẻ nào đó mà ông chưa rõ mặt dẫn dắt trong bóng tối ngoài kia, ngay sát bản Bưa của ông.

Chương khác

Xem thêm