MA TRÀNH HỔ XÁM THẠCH THÀNH - Chương 26: Hai Cái Bẫy Thử
Ngày mồng năm tháng giêng, từ lúc hai giờ chiều, Hà Văn Thao cùng Văn Bổng và hai trai bản tin cậy nhất lặng lẽ ra bìa rừng. Mang theo xẻng, cuốc, cành…
Nội dung chương
Ngày mồng năm tháng giêng, từ lúc hai giờ chiều, Hà Văn Thao cùng Văn Bổng và hai trai bản tin cậy nhất lặng lẽ ra bìa rừng. Mang theo xẻng, cuốc, cành lá tươi và một tấm ván gỗ cũ, để làm một việc mà Thao đã vạch ra trong cuốn sổ từ sau buổi họp ở sân đình: một thử nghiệm mà ông đã nghĩ tới nhiều đêm liền. Nhằm trả lời cho rõ ràng một câu hỏi duy nhất, rằng kẻ đi cùng con hổ xám nhìn thấy bẫy của người bằng cách nào. Ông chọn hai lối mòn khác nhau, cách nhau một quãng rừng khá xa, hai lối mà dấu chân hổ đều từng đi qua trong mùa đông này. Ở lối mòn phía bắc, gần đường lên nương, ông cho đào một hầm chông giả một cách cố ý lộ liễu. Ở lối mòn phía khe suối Cạn, ông tự tay cùng Bổng đào một hầm chông thật, giấu kín tới mức chính người đào xong đứng lại nhìn cũng khó mà nhận ra.
Cái hầm giả được làm theo đúng ý của Thao: đất mới đào được để lộ thành một đống nhỏ bên cạnh miệng hầm, cành lá ngụy trang được phủ lên một cách vụng về. Cố ý để hở mấy khoảng đất tươi, một cây cọc đánh dấu còn cắm nguyên ở mép hầm như người đào vội quên rút đi. Ai đi qua, dù chỉ là một người đi rừng bình thường, cũng dễ dàng nhận ra ngay dưới lớp lá kia là một cái hầm vừa đào, chưa nói tới một con thú lanh lẹ sống bằng sự cảnh giác trong rừng sâu. Trai bản nhìn cái hầm giả mà cười khẽ, họ bảo làm bẫy thế này thì đến trẻ con chăn trâu cũng không sa xuống được. Thao chỉ gật đầu, ông bảo cứ để yên như thế, cái hầm này sinh ra không phải để bắt hổ, mà để làm một cái mốc cho mắt thường nhìn thấy. Một cái chuẩn để so với cái hầm thứ hai mà hai cha con ông sắp đào ở lối mòn bên kia.
Cái hầm thật ở lối mòn phía khe suối Cạn lại là một việc hoàn toàn khác. Thao chọn một đoạn lối mòn hẹp, hai bên là cỏ cứng và đá, nơi bước chân của thú lớn buộc phải đặt xuống một khoảng đất cố định không thể vòng qua hai bên. Ông cùng Bổng đào suốt buổi chiều, đất đào lên được gánh đi xa đổ xuống khe, không để lại một hạt đất tươi nào quanh miệng hầm. Đáy hầm cắm chông tre vót nhọn theo lệ cũ, miệng hầm được ken bằng những thanh tre mảnh và phủ một lớp đất mỏng, rồi rải lên trên đúng những chiếc lá khô và vệt cỏ như mặt lối mòn vốn có từ trước. Tới mức Bổng đào xong, đứng cách miệng hầm ba bước chân, nhìn xuống mà chính anh cũng phải hỏi cha xem miệng hầm nằm ở đoạn nào. Thao còn cẩn thận xóa mọi dấu chân người quanh hầm, ông dùng cành cây quét nhẹ mặt đất theo đúng chiều gió, rồi hai cha con rút về bằng một lối khác, không hề đi lại trên đoạn lối mòn có hầm. Việc này, ngoài hai cha con và hai trai bản đi cùng, ông không cho ai trong bản biết thêm. Kể cả lý trưởng Phú cũng chỉ được báo rằng bản vừa đặt thêm bẫy ở bìa rừng, chứ không biết bẫy nào là giả, bẫy nào là thật, và bẫy thật giấu kín tới mức nào.
- Cha làm hai cái bẫy khác hẳn nhau thế này để làm gì, Bổng hỏi khi hai cha con ngồi nghỉ ở một mô đất khuất sau khi đào xong hầm thật, tay anh còn lấm đầy đất ẩm.
- Để nó tự nói ra điều nó giấu mình bấy lâu, con ạ, Thao đáp, giọng ông khẽ như sợ rừng nghe thấy. Cái hầm giả ngoài kia, mắt người nào cũng thấy, mắt thú nào tinh cũng thấy. Nếu hổ né cái hầm giả mà sa vào cái hầm thật này, thì nó chỉ khôn bằng mắt thường thôi, mình còn có cách trị nó bằng sự khéo tay của người. Còn nếu nó né cả cái hầm thật này, cái hầm mà chính tay con đào, chính mắt con đứng gần còn không nhìn ra, thì kẻ đi cùng nó không nhìn bằng mắt thường đâu, con ạ. Nó nhìn bằng một thứ khác, một thứ mà hầm giấu kỹ tới đâu nó cũng thấy rõ như để lộ trên mặt đất. Lúc ấy, mình mới biết chắc mình đang đối đầu với cái gì, và mình mới thôi phí công đào thêm những cái hầm vô ích.
Đêm hôm ấy, không ai trong đội canh ra phục ở gần hai cái hầm, theo đúng lời Thao dặn, để cho con hổ đi qua các lối mòn một cách tự nhiên nhất, không bị hơi người và ánh đuốc làm nó đổi đường từ xa. Thao ở nhà, ông ngồi bên bếp lửa tới khuya, cuốn sổ để mở trên bàn, lòng ông căng như dây nỏ đã lên sẵn mà chưa buông. Bà Mến thấy chồng không ngủ được, bà cũng thức cùng ông, hai vợ chồng già ngồi nghe gió thổi ngoài hiên và tiếng mõ canh đêm vọng lại từ các lối vào bản. Không ai nói với ai một lời nào về cái hầm giấu kín ngoài kia, như thể nói ra thành lời trong đêm sẽ làm hỏng mất sự yên lặng cần thiết của một thử nghiệm quan trọng nhất từ đầu mùa đông tới nay.
Sáng hôm sau, khi trời vừa hửng, Thao cùng Bổng ra xem hai cái hầm theo đúng thứ tự ông đã định: hầm giả trước, hầm thật sau. Ở lối mòn phía bắc, cái hầm giả lộ liễu bị hổ vòng qua từ rất xa, dấu chân của nó rẽ sang một lối khác ngay từ đầu lối mòn. Không hề tới gần miệng hầm, điều ấy không làm ai ngạc nhiên, vì một cái bẫy để lộ như thế thì bất cứ con thú nào có mắt cũng phải tránh. Hai cha con chỉ ghi lại cách vòng qua ấy vào sổ, rồi họ lặng lẽ đi tiếp tới lối mòn phía khe suối Cạn, nơi cái hầm thật đang nằm giấu kín dưới lớp lá và mặt đất nguyên vẹn như chưa từng có bàn tay người đụng vào.
Ở lối mòn phía khe suối Cạn, mặt hầm vẫn nguyên vẹn. Lớp lá phủ trên miệng hầm không hề xô lệch, lớp đất mỏng không hề sụt xuống, không một dấu hiệu nào cho thấy có một sức nặng lớn đã bước lên đó trong đêm. Nhưng trên lối mòn, ngay phía trước miệng hầm một quãng khá xa, hàng dấu chân hổ hiện rõ trên đất ẩm trong ánh sáng sớm. Thao quỳ xuống, ông nhìn hàng dấu ấy rất lâu, lâu hơn mọi lần ông xem dấu từ đầu mùa đông tới nay. Hàng dấu đi thẳng trên lối mòn, đều đặn và thong thả, rồi tới một điểm còn cách miệng hầm giấu kín một khoảng đáng kể, nó dừng lại. Hai dấu chân trước in sâu xuống đất, đứng cạnh nhau, đúng như cách nó đã dừng lại trước bẫy kẹp, trước miếng mồi treo ở bìa rừng, và ở đầu ngõ nhà bà Tư. Nó đã đứng ở đó rất lâu, Thao nói khẽ với Bổng, ông chỉ vào độ sâu của dấu chân và những hạt đất bị nén chặt quanh mép dấu, nó đứng lâu hơn mọi lần trước. Như thể kẻ cảnh giới cho nó lần này phải nhìn rất kỹ, phải dò xét rất lâu một cái bẫy được giấu kín tới mức mắt thường không tài nào thấy nổi. Rồi hàng dấu vòng qua, không phải vòng qua hai bên lối mòn vốn chật hẹp và đầy đá như Thao đã tính, mà vòng lên một triền đất cao đầy cỏ cứng ở phía trên lối mòn. Một đường vòng khó đi và xa hơn hẳn, nhưng tuyệt đối an toàn, rồi trở lại lối mòn ở phía bên kia miệng hầm, tiếp tục đi về phía rừng sâu, thong thả và bình thản.
Bổng đứng sau lưng cha, anh nhìn miệng hầm nguyên vẹn, rồi anh nhìn hàng dấu vòng qua triền đất cao, mặt anh tái đi trong sương sớm. Vậy mà con hổ đã dừng lại từ rất xa, đã đứng rất lâu, và đã vòng qua bằng con đường khó nhất mà vẫn an toàn nhất. Anh nói khẽ, giọng anh như người vừa chạm tay vào một sự thật lạnh buốt.
- Cha ạ, nó thấy được cả cái hầm này. Cái hầm mà con đứng gần còn không nhìn ra, nó đứng từ xa nó đã thấy rồi. Con cùng cha đào hầm này, đất mới đã gánh đi hết, không còn mùi đất mới nào quanh miệng hầm, lá cũng không xếp sai một chiếc nào. Kẻ đi cùng nó không nhìn bằng mắt như mình đâu, cha ạ.
Thao gật đầu chậm rãi. Ông mở cuốn sổ, ông ghi lại kết quả của thử nghiệm này bằng những dòng chữ cẩn thận nhất mà ông từng viết trong mùa đông này: hầm giả bị né từ xa. Hầm thật giấu kín cũng bị né, dấu chân dừng lại rất lâu trước hầm thật rồi mới vòng qua đường khó. Ông ghi xong, ông gấp sổ lại, ông nhìn về phía lối mòn chìm trong sương sớm và rừng sâu phía tây, lòng ông vừa sáng rõ vừa nặng trĩu. Sáng rõ, vì từ nay ông đã có một căn cứ không thể chối cãi, do chính tay ông tạo ra và chính mắt ông kiểm chứng, rằng kẻ cảnh giới cho hổ nhìn thấy cả những bẫy giấu kín nhất của người. Nặng trĩu, vì điều ấy cũng có nghĩa là mọi hầm chông, mọi bẫy kẹp mà bản đặt ra từ nay, dù khéo tới đâu, cũng sẽ vô ích chừng nào kẻ cảnh giới ấy còn đi cùng con hổ. Ông bảo Bổng rằng việc cần làm tiếp theo không còn là đào thêm bẫy nữa, mà là phải tới gặp cụ Kính một lần nữa, mang theo kết quả của thử nghiệm này. Để hỏi cho ra điều mà một người thợ săn như ông không tự trả lời nổi: làm sao một kẻ không nhìn bằng mắt thường lại có thể bị tách ra khỏi con hổ mà nó đang đi cùng.