MA TRÀNH HỔ XÁM THẠCH THÀNH - Chương 28: Chiếc Áo Cũ Trong Rương

Chiều ngày mồng bảy tháng giêng, vào lúc bốn giờ, nắng mùa đông hiếm hoi xuyên qua những kẽ lá sau vườn nhà họ Hà, yếu ớt và vàng nhạt như một lớp bụi…

Nội dung chương

Chiều ngày mồng bảy tháng giêng, vào lúc bốn giờ, nắng mùa đông hiếm hoi xuyên qua những kẽ lá sau vườn nhà họ Hà, yếu ớt và vàng nhạt như một lớp bụi sáng phủ lên mặt đất ẩm lạnh. Hà Văn Thao vừa từ bìa rừng về, ông ngồi ở hiên nhà ghi thêm mấy dòng vào cuốn sổ tay sau buổi gặp cụ Kính đêm qua. Thì ông nghe tiếng bản lề gỗ kêu khẽ trong buồng trong, tiếng của chiếc rương gỗ cũ mà nhà ông đã giữ qua mấy đời người. Ông ngẩng lên, ông thấy bà Mến đang một mình mở chiếc rương ấy ra, chiếc rương mà từ ngày con gái mất tích tới nay, bà rất ít khi mở trước mặt người khác. Vì trong đó là những vật mà mỗi lần chạm vào, lòng bà lại đau như ngày đầu nghe tin dữ từ rừng sâu vọng về.

Thao đặt cuốn sổ xuống, ông bước vào buồng trong, ông đứng lặng ở cửa nhìn vợ. Bà Mến quỳ bên chiếc rương đã mở, hai tay bà run run nâng lên từng lớp áo quần cũ được gấp ngay ngắn, áo của bà, áo của ông. Khăn của Bổng khi còn nhỏ, và ở dưới cùng, được bọc riêng trong một tấm vải trắng đã ngả màu thời gian, là chiếc áo cũ của Lụa. Bà nâng chiếc áo lên bằng cả hai tay, nhẹ nhàng như nâng một vật dễ vỡ, rồi bà mang nó ra hiên. Giũ nhẹ cho bụi thời gian rơi xuống, và bà phơi nó lên chiếc sào tre trước nhà, nơi nắng chiều đang chiếu xiên qua những tàu lá chuối. Chiếc áo đã cũ, vải đã sờn ở hai vai, màu chàm đã bạc đi nhiều, nhưng đường kim mũi chỉ ở gấu áo vẫn còn nguyên nét khâu tay của chính bà Mến năm xưa. Khi bà ngồi dưới đèn dầu khâu áo mới cho con gái vào một đêm trước mùa đông cuối cùng mà con còn ở nhà.

- Bà lấy áo của con ra phơi làm gì hôm nay, Thao hỏi khẽ, ông bước ra hiên đứng bên cạnh vợ, mắt ông không rời chiếc áo đang khẽ đung đưa trong gió lạnh và nắng chiều.

- Phơi cho nó đỡ mốc, ông ạ, bà Mến đáp, giọng bà nghẹn lại. Mấy hôm nay tôi cứ nghĩ tới nó suốt, từ đêm nghe tiếng khóc sau nhà tới giờ, đêm nào tôi cũng mơ thấy nó đứng ở bìa rừng mà nhìn vào nhà mình, áo nó rách, tóc nó xõa, nó không nói gì, nó chỉ đứng đó mà khóc. Tôi mở rương ra, tôi lấy áo nó phơi lên, như ngày xưa mỗi lần nó đi rừng về ướt áo, tôi vẫn phơi áo cho nó trên cái sào này. Ông ạ, tôi biết nó không về mặc chiếc áo này nữa đâu, tôi biết rõ điều ấy từ ba năm nay rồi. Nhưng tay tôi cứ muốn làm một việc gì đó cho nó, dù chỉ là phơi lại chiếc áo cũ của nó trong một buổi chiều nắng hiếm hoi của mùa đông này.

Thao ngồi xuống bậc hiên bên cạnh vợ, ông im lặng rất lâu, rồi bà Mến bắt đầu kể, kể rành rọt như thể những việc ấy vừa xảy ra ngày hôm qua. Về một ngày trong tháng ba năm một nghìn chín trăm hai mươi hai, ngày mà cả nhà họ Hà không bao giờ quên nổi, ngày con gái của ông bà mất tích trong rừng sâu ở tuổi mười chín. Hôm ấy là một buổi sáng đầu xuân, trời đã bớt lạnh, rừng sau những ngày mưa phùn bắt đầu khô ráo, Lụa xin mẹ cho lên rừng hái củi cùng mấy người đàn bà trong bản. Nó mang theo chiếc gùi mới mà cha nó vừa đan xong cho nó trong những ngày nông nhàn sau tết, chiếc gùi còn thơm mùi tre tươi. Quai gùi còn chắc và sáng màu, nó đeo lên vai mà cười, nó bảo gùi mới nhẹ hơn gùi cũ, chuyến này nó sẽ mang được nhiều củi hơn mọi lần. Bà Mến khi ấy còn dặn con đi cẩn thận, dặn con đừng đi xa khỏi tốp, dặn con về trước khi trời tối, và con gái bà gật đầu, nó vắt thêm một chiếc khăn lên vai để lau mồ hôi khi leo dốc. Rồi nó theo tốp đàn bà trong bản đi về phía rừng phía tây, bóng nó khuất dần sau triền lau sậy trong nắng sớm, đó là hình ảnh cuối cùng mà bà Mến còn nhìn thấy con gái mình bằng xương bằng thịt trong cuộc đời này.

Buổi chiều hôm ấy, tốp đàn bà đi hái củi trở về bản mà không có Lụa trong tốp. Người đi cùng kể lại rằng tới trưa, khi tốp nghỉ chân bên một khe suối để uống nước và ăn cơm nắm, Lụa nói nó đi vòng ra phía sau một lùm cây gần đó để hái thêm một ít măng khô nó vừa nhìn thấy. Nó đi một lúc lâu không thấy quay lại, mọi người gọi to tên nó nhiều lần mà chỉ nghe tiếng nước suối chảy và tiếng chim rừng đáp lại trong thung lũng. Cả bản nghe tin thì đổ xô vào rừng tìm kiếm ngay trong chiều hôm ấy và suốt mấy ngày sau đó, đàn ông trai tráng chia nhau lùng sục từng khe suối, từng triền đồi, từng lùm cây quanh khu vực tốp hái củi nghỉ chân. Thao khi ấy còn khỏe, ông đi đầu trong tốp tìm kiếm, ông gọi tên con gái tới khản cả giọng trong rừng sâu. Ông lội qua từng con suối lạnh, ông trèo lên từng mô đá cao mà nhìn xuống những thung lũng tối om dưới chân mình. Nhưng cả bản tìm suốt ba ngày, rồi năm ngày, rồi bảy ngày, mà không ai tìm thấy Lụa, không thấy một mảnh áo, không thấy một dấu vết rõ ràng nào của một cuộc giằng co. Chỉ tìm thấy ở gần con suối nơi tốp nghỉ chân, chiếc gùi của nó được đặt ngay ngắn trên một tảng đá phẳng, như thể nó vừa đặt xuống để rảnh tay làm một việc gì đó trong chốc lát. Và phía trên tảng đá ấy, trên một cành cây thấp ven suối, là chiếc khăn vắt trên cành cây ven suối mà bà Mến nhận ra ngay là khăn của con gái mình. Khăn vẫn còn khô, vẫn còn gấp nếp ở một đầu, như thể nó vừa vắt lên đó trước khi bước xuống phía suối, rồi không bao giờ quay lại để lấy xuống nữa.

- Người ta mang gùi và khăn về nhà mình, bà Mến kể tiếp, nước mắt bà rơi xuống vạt áo của mình mà bà không hề đưa tay lên lau. Tôi ôm hai thứ ấy vào lòng mà tôi khóc suốt đêm, ông ạ. Tôi cứ nghĩ nó chỉ lạc đường thôi, nó sẽ về, nó quen rừng từ bé, nó không thể mất tích một cách vô cớ như thế được. Nhưng nó không về. Ngày này qua ngày khác, tháng này qua tháng khác, nó không về nữa. Dân bản về sau nói khẽ với nhau rằng vùng suối ấy là vùng hổ hay qua lại, rằng có thể nó đã gặp hổ trong lúc đi một mình sau lùm cây. Nhưng không ai tìm thấy một bằng chứng nào rõ ràng, không một vết máu, không một mảnh xương, không một dấu chân hổ nào còn lại sau những cơn mưa rừng đầu xuân năm ấy. Nhà mình làm giỗ cho nó theo lệ làng dành cho người mất tích không tìm thấy xác, mình lập cho nó một chỗ thờ trong nhà, mình giữ lại chiếc áo này trong rương, còn những thứ nó mang theo người hôm ấy. Nhà mình đã chôn theo lệ ở đầu bản cùng với những lời cầu khấn của cụ Kính năm ấy, để hồn nó, dù ở đâu trong rừng sâu, cũng biết đường mà nhớ về nhà.

Thao nghe vợ kể mà hai tay ông nắm chặt vào nhau trên đầu gối, các khớp ngón tay của ông run lên từng hồi. Ông đã nghe câu chuyện này nhiều lần trong ba năm qua, chính ông là người đi đầu trong tốp tìm kiếm năm ấy. Chính ông là người đứng bên con suối mà nhìn chiếc gùi đặt ngay ngắn trên tảng đá và chiếc khăn còn vắt trên cành cây thấp, nhưng chiều nay. Ngồi bên chiếc áo cũ của con gái đang phơi trên sào tre, nghe vợ kể lại rành rọt từng chi tiết bằng giọng nói đã khản đi vì khóc, ông mới thấy ngày hôm ấy hiện về rõ ràng tới mức đau buốt. Như một vết thương cũ trong lòng ông chưa bao giờ thật sự lành lại, mà chỉ tạm khép miệng qua những ngày tháng bận rộn của đời sống thường nhật. Ông đưa tay chạm nhẹ vào gấu chiếc áo đang phơi, đường kim mũi chỉ của vợ ông năm xưa vẫn còn đó, chắc chắn và đều đặn. Và ông thầm nghĩ tới điều cụ Kính nói đêm qua về sợi dây mỏng nối một hồn oan về nhà cũ bằng những mùi vị và thói quen của đời sống khi còn tại thế. Một sợi dây mà ông chưa biết phải lần theo bằng cách nào, nhưng ông biết nó bắt đầu từ chính những vật nhỏ bé và thân thuộc như chiếc áo này.

Bà Mến gấp lại chiếc áo khi nắng chiều đã tắt hẳn sau triền núi, bà ôm nó vào lòng một lúc lâu trước khi đặt nó trở lại vào tấm vải trắng trong rương. Động tác của bà chậm rãi và nâng niu như một người đang tiễn một người thân đi xa một lần nữa. Thao đứng bên cạnh vợ, ông không nói một lời an ủi nào sáo rỗng, ông chỉ lặng lẽ đỡ chiếc rương cùng bà đặt nó về chỗ cũ trong buồng trong. Rồi hai vợ chồng già ngồi bên nhau ở hiên nhà trong bóng tối vừa sập xuống, nghe tiếng mõ canh đêm bắt đầu vọng lại từ các lối vào bản. Trong lòng Thao, những điều bà Mến vừa kể rành rọt chiều nay không chỉ là một nỗi đau cũ được khơi lại. Chúng là những căn cứ mới, tươi nguyên và đau đớn, để ông ghi vào cuốn sổ của mình về một ngày tháng ba năm một nghìn chín trăm hai mươi hai, về một buổi sáng đầu xuân. Về một tốp người đi hái củi bên khe suối, và về một người con gái mười chín tuổi đã bước ra khỏi nhà mình trong nắng sớm mà không bao giờ trở về nữa. Ông mở cuốn sổ ngay trong đêm ấy, ông ghi lại lời kể của vợ bằng những dòng chữ run rẩy hơn mọi dòng khác, và khi ghi xong, ông ngồi lặng rất lâu bên đèn dầu. Nhìn về phía bìa rừng tối đen ngoài kia, nơi gần ba năm trước, một người con gái của bản Bưa đã mất tích không một lời từ biệt, để lại trong căn nhà này một khoảng trống không gì lấp nổi.

Chương khác

Xem thêm