MA TRÀNH HỔ XÁM THẠCH THÀNH - Chương 27: Linh Giác Của Hồn Oan

Tối ngày mồng sáu tháng giêng, khi bản Bưa đã lên đèn và tiếng mõ canh đêm vừa bắt đầu vọng lại từ các lối vào, Hà Văn Thao cùng Văn Bổng tới nhà cụ Từ…

Nội dung chương

Tối ngày mồng sáu tháng giêng, khi bản Bưa đã lên đèn và tiếng mõ canh đêm vừa bắt đầu vọng lại từ các lối vào, Hà Văn Thao cùng Văn Bổng tới nhà cụ Từ Văn Kính ở cuối bản. Nhà cụ Kính là một căn nhà sàn nhỏ, mái gianh đã cũ, trong nhà thoang thoảng mùi hương trầm và mùi lá thuốc khô treo trên gác bếp. Cụ Kính đã ngoài bảy mươi tuổi, tóc cụ bạc trắng, mắt cụ đã mờ đi nhiều vì tuổi già, nhưng tai cụ còn thính và trí nhớ của cụ về những chuyện xưa trong vùng thì không một người nào trong bản sánh kịp. Thao tới gặp cụ lần này là lần thứ hai trong mùa đông, lần trước là ngày bảy tháng mười hai khi ông hỏi cụ về những người mất tích từ năm xưa, còn lần này. Ông mang theo cuốn sổ tay đã ghi đầy những dấu vết mới, và trong lòng ông mang theo kết quả của một thử nghiệm mà ông vừa tự tay làm xong ở bìa rừng.

Thao ngồi xuống tấm chiếu trước mặt cụ Kính, ông đặt cuốn sổ lên bàn, ông kể lại rành mạch từng việc, không thêm, không bớt, theo đúng cách của một người thợ săn trình bày dấu vết trước một người già hiểu lệ làng. Ông kể chuyện bẫy kẹp bị vòng qua trên khoảnh cỏ không hề bị giẫm nát. Ông kể buổi chiều ông rình ở bìa rừng, con hổ dừng lại nghe ngóng rất lâu trước miếng mồi rồi bỏ đi khi gió đổi hướng, không hề đụng vào mồi. Ông kể đêm hổ vào tận giữa bản bắt lợn nhà bà Tư, dừng lại dò đường ở đầu ngõ ngay cả khi đang kéo con mồi trong miệng. Và cuối cùng, ông kể về hai cái bẫy thử mà hai cha con ông vừa làm hôm mồng năm: một hầm giả lộ liễu và một hầm thật giấu kín tới mức người đào xong đứng gần còn không nhìn ra. Vậy mà hổ né cả hai, và ở hầm thật, dấu chân của nó đã dừng lại rất lâu rồi mới vòng qua bằng con đường khó nhất.

Cụ Kính nghe hết, cụ không ngắt lời một lần nào. Đôi mắt mờ của cụ nhìn vào ngọn đèn dầu trên bàn, đôi tay gầy của cụ đặt yên trên đầu gối, thỉnh thoảng cụ khẽ gật đầu khi Thao kể tới một chi tiết mà cụ cho là quan trọng. Bổng ngồi bên cạnh cha, anh bổ sung thêm những điều anh tận mắt thấy ở bẫy kẹp và ở hầm thật, giọng anh đã không còn chút bướng bỉnh nào của những ngày đầu mùa đông. Chỉ còn sự nghiêm trang của một người vừa tự mình kiểm chứng một điều vượt quá sức hiểu biết thông thường của nghề săn. Khi hai cha con kể xong, căn nhà nhỏ im lặng một lúc lâu, chỉ còn tiếng lửa cháy lách tách trong bếp và tiếng gió lạnh thổi qua những khe ván của nhà sàn.

- Ông Thao ạ, cụ Kính cất tiếng, giọng cụ chậm rãi và khẽ như sợ làm động tới một điều gì thiêng liêng đang ở rất gần. Những điều ông vừa kể, đặt riêng từng việc thì nghe như chuyện hổ khôn, nhưng đặt cạnh nhau như ông đã ghi trong sổ này. Thì nó khớp với một điều mà người xưa trong nghề cúng và nghề săn ở vùng này đã truyền lại cho nhau từ đời này sang đời khác. Kẻ đi cùng con hổ ấy, nếu đúng là một hồn oan chưa siêu thoát, thì nó không nhìn đời bằng con mắt như người sống và thú sống đâu. Nó nhìn bằng linh giác của hồn.

Thao ngồi thẳng dậy, ông hỏi cụ linh giác ấy là thế nào, và vì sao một hồn oan lại nhìn thấy được cả một cái hầm được giấu kín dưới lớp đất và lá khô mà mắt người đứng gần còn không nhận ra. Cụ Kính chậm rãi giải thích, cụ nói rằng khi một người chết oan trong rừng, hồn của họ không còn bị ràng buộc bởi con mắt xác thịt nữa, họ cảm nhận được mọi vật quanh mình bằng một thứ giác quan của hồn phách. Thấy được chỗ đất vừa bị đào xới dù đã lấp lại khéo tới đâu, thấy được hơi sắt lạnh của bẫy kẹp dù đã giấu dưới lá. Thấy được ý định của người sống đang phục sẵn trong bụi cây dù người ấy ngồi im không một tiếng động. Đối với linh giác ấy, cụ nói, không có bẫy nào là bẫy giấu kín cả, vì sự giấu giếm của người chỉ giấu được với con mắt. Chứ không giấu được với một hồn đang lướt đi phía trước con hổ, xem xét từng bước đường cho nó bằng cái nhìn không bị che khuất bởi đất, lá và bóng tối.

- Vậy chừng nào hồn ấy còn đi cùng hổ, người không bẫy nổi nó hay sao, thưa cụ, Bổng hỏi, giọng anh lộ rõ sự lo lắng.

Cụ Kính gật đầu chậm rãi, cụ nói rằng đó chính là điều khó nhất của việc này, và cũng là điều người xưa đã dặn đi dặn lại mỗi khi nhắc tới thứ hổ có kẻ dẫn đường. Chừng nào hồn còn cưỡi trên lưng hổ, còn dùng linh giác của mình mà cảnh giới cho nó, thì mọi hầm chông, mọi bẫy kẹp. Mọi chỗ phục kích của người đều bị nó nhìn thấu từ xa, và con hổ sẽ né hết, lần nào cũng né, không sót một lần nào, như bản Bưa đã thấy suốt mùa đông này. Người có đào thêm mười cái hầm, đặt thêm hai mươi cái kẹp, cũng chỉ làm cho rừng thêm chật chội và trai bản thêm mệt mỏi, chứ không chạm được vào một sợi lông của con hổ ấy. Cụ nói điều này không phải để làm hai cha con nản lòng, mà để họ thôi phí sức vào con đường đã biết chắc là không đi tới đâu, và bắt đầu nghĩ tới con đường khác: không phải làm sao để bẫy khéo hơn. Mà là làm sao để kẻ cảnh giới kia rời ra khỏi con hổ, dù chỉ trong một khoảng khắc ngắn ngủi, đủ cho con hổ bước đi bằng mắt thường của chính nó một lần.

Thao nghe cụ nói mà lòng ông chùng xuống rồi lại sáng lên trong cùng một lúc. Ông nhớ lại buổi chiều rình ở bìa rừng, khi con hổ dừng lại rất lâu trước miếng mồi, ánh mắt nó nhìn vào một khoảng không ngay phía trước mặt nó, và ông nhớ lại hai dấu chân in sâu trước bẫy kẹp. Trước hầm thật, ở đầu ngõ nhà bà Tư, tất cả đều là dấu vết của một sự dừng lại để nghe, để nhận một lời cảnh báo từ một kẻ vô hình đi trước. Ông hỏi cụ Kính rằng một hồn oan như thế, bị buộc phải đi cùng con hổ đã hại mình, liệu có còn giữ được một điều gì của con người khi còn sống hay không. Một thói quen, một nỗi nhớ, một mùi vị nào mà hồn vẫn không quên được dù đã chết đi rồi. Ông hỏi câu ấy rất khẽ, và khi hỏi, tay ông nắm chặt mép cuốn sổ tới mức các khớp ngón tay run lên rõ rệt, vì trong lòng ông. Câu hỏi ấy không chỉ là một câu hỏi về lệ xưa, mà còn là một câu hỏi về một người con gái mà ông không dám gọi tên trong căn nhà này vào lúc này.

Cụ Kính nhìn Thao rất lâu bằng đôi mắt già đã mờ, như thể cụ đã hiểu điều người thợ săn già đang giấu sau câu hỏi của mình. Cụ không hỏi lại, cụ chỉ chậm rãi nói rằng hồn oan dù bị giam cầm tới đâu cũng vẫn là hồn của một con người từng sống. Từng ăn, từng ở trong một căn nhà, từng nhớ mùi cơm bếp của mẹ, từng quen với những điều nhỏ nhặt nhất của đời sống khi còn tại thế. Những điều ấy, cụ nói, không mất đi ngay khi người ta chết, chúng theo hồn như một sợi dây mỏng nối về nhà cũ, và đôi khi. Chính sợi dây mỏng ấy lại là chỗ duy nhất mà người sống có thể chạm tới một hồn đang bị buộc phải đi xa khỏi nhà mình. Nhưng cụ dặn rằng việc ấy là việc của lệ làng và của lòng người, không thể vội vàng, không thể làm bừa, và cụ cần thêm thời gian để nhớ lại cho trọn những điều người xưa truyền lại. Cũng cần chờ thêm những căn cứ khác cho thật khớp, rồi mới dám nói chắc với hai cha con về một con đường cụ thể.

Trước khi hai cha con đứng dậy ra về, cụ Kính còn dặn thêm một điều mà cụ nói là quan trọng không kém chuyện linh giác. Cụ bảo Thao từ nay phải ghi vào sổ cả những việc tưởng như không liên quan tới dấu chân và bẫy, như hướng gió trong đêm hổ xuất hiện. Giờ giấc nó dừng lại ở từng chỗ, và những lời kể của người trong bản về những âm thanh lạ nghe được quanh nhà mình. Vì một hồn oan, theo lời cụ, không chỉ cảnh giới cho hổ bằng linh giác, mà còn để lại những dấu vết riêng của nó trong đời sống của bản. Những dấu vết rất khẽ, rất mảnh, mà người thợ săn quen nhìn dấu chân thú trên mặt đất rất dễ bỏ qua nếu không cố ý lắng nghe. Thao gật đầu, ông mở cuốn sổ ngay tại nhà cụ, ông ghi lại lời dặn ấy vào một trang mới bằng nét chữ cẩn thận, rồi ông mới cùng con trai đứng dậy. Cúi đầu chào cụ già và bước ra bậc cửa nhà sàn trong tiếng gió lạnh đang thổi mạnh dần lên từ phía dãy núi phía tây.

Đêm ấy, hai cha con ra về trong sương lạnh, đường bản vắng tanh, chỉ còn ánh đuốc của tốp canh ở xa lập lòe trong bóng tối. Thao đi chậm, cuốn sổ ôm chặt trước ngực, trong đầu ông lặp đi lặp lại những lời của cụ Kính về linh giác của hồn. Về một kẻ cảnh giới nhìn thấu mọi bẫy giấu kín, và về sợi dây mỏng nối hồn về nhà cũ bằng những mùi vị và thói quen của đời sống khi còn tại thế. Ông chưa biết con đường sắp tới sẽ đi bằng cách nào, ông cũng chưa dám nghĩ xa hơn những điều cụ Kính vừa nói ở mức giảng giải lệ xưa. Nhưng ông biết một điều chắc chắn sau đêm nay: ông đã thôi là một người thợ săn chỉ biết đặt bẫy và xem dấu chân trên mặt đất. Việc ông phải làm từ nay là hiểu một hồn oan đang bị giam cầm ngoài kia trong rừng sâu, hiểu nó còn nhớ gì, còn khát gì, còn đau ở chỗ nào. Vì chỉ khi hiểu được điều ấy, ông mới có thể tìm ra cách tách nó khỏi con hổ xám đã gieo rắc nỗi sợ cho bản Bưa suốt cả mùa đông dài này.

Chương khác

Xem thêm