MA TRƠI BÃI CÁT TRẮNG - Chương 50: Chuyến dưa cuối trước Tết
Sáng ngày hai mươi tám tháng một, Trần Văn Hợi dậy sớm hơn cả tiếng chuông báo thức trong điện thoại. Hôm nay là chuyến dưa cuối cùng của anh trước Tết,…
Nội dung chương
Sáng ngày hai mươi tám tháng một, Trần Văn Hợi dậy sớm hơn cả tiếng chuông báo thức trong điện thoại. Hôm nay là chuyến dưa cuối cùng của anh trước Tết, chuyến hàng khép lại một mùa dưa dài và nhiều biến động nhất trong đời chạy xe của anh. Nguyễn Thị Sen đã chuẩn bị sẵn cho anh một bộ quần áo sạch để thay sau khi thắp hương, một bình nước trà và một túi cơm nắm cho dọc đường. Thằng con trai của anh chị còn ngủ say, Tết đã tới rất gần, trong nhà đã có mùi bánh chưng đang luộc ở nhà hàng xóm bay sang và mùi hương trầm Sen vừa thắp trên bàn thờ gia tiên.
Trước khi ra vựa lấy xe, Hợi làm một việc mà anh đã định làm từ hôm dự lễ an táng. Anh chạy xe máy lên Nghĩa trang liệt sĩ huyện Hải Lăng, thắp hương cho mười một ngôi mộ mới. Buổi sáng cuối năm, nghĩa trang yên tĩnh, chỉ có mấy người quản trang đang quét dọn lối đi và một vài gia đình thân nhân lên thắp hương sớm. Hợi đi dọc hàng mộ mới, ngôi nào anh cũng cắm một nén hương, đứng lặng một lúc. Ở ngôi mộ đầu hàng, bia ghi tên Lê Văn Trực, anh đứng lâu nhất. Anh không khấn thành tiếng những lời dài dòng. Anh chỉ nói một câu ngắn, như báo cáo với một người anh lớn trong nhà.
- Em Hợi đây. Hôm nay em chạy chuyến dưa cuối trước Tết. Em đi quốc lộ, không đi đường tắt nữa, như em đã hứa với vợ em và như em tự hứa với các anh.
Ở cuối hàng mộ, Hợi gặp Võ Văn Bảy cũng tới thắp hương. Ông Bảy mặc chiếc áo ấm sạch sẽ, tay cầm theo chiếc đèn dầu đã được lau sạch bóng, mặt kính trong veo, không còn vệt khói đen như những ngày ở hiện trường nữa. Ông đặt đèn dầu xuống bên lối đi một lúc, thắp hương cho từng ngôi mộ cùng với Hợi, hai người đàn ông một già một trẻ đi sóng vai trong im lặng gần như suốt buổi. Tới ngôi mộ cuối hàng, Bảy mới mở miệng nói một câu.
- Cái đèn này tôi lau sạch rồi, từ nay để ở nhà, không mang ra cồn cát nữa. Việc của nó xong rồi, Hợi à. Việc của tôi với các anh, tới hôm nay cũng coi như xong.
Hợi gật đầu. Anh nhìn chiếc đèn dầu sạch sẽ trong tay ông già và nhớ lại đêm mười tám tháng chạp, nhớ lại những ngày khảo sát và khai quật mà chiếc đèn đó luôn có mặt như một chứng nhân lặng lẽ. Có những vật đi theo một câu chuyện từ đầu tới cuối, tới khi câu chuyện khép lại, chúng được lau sạch và cất đi, không phải vì hết giá trị, mà vì đã hoàn thành phần việc của mình một cách trọn vẹn.
Rời nghĩa trang, Hợi về vựa của anh Tám Lực nhận xe và hàng. Thùng xe đã được xếp đầy dưa hấu vụ cuối, những quả dưa xanh sẫm nằm ngay ngắn trong từng lớp rơm lót, chuẩn bị cho chuyến đi giao chợ đầu mối trước Tết. Anh Tám Lực vỗ vai Hợi khi anh leo lên cabin, nói một câu vừa là dặn dò, vừa là một sự thừa nhận.
- Chuyến cuối năm, cứ chạy cho thong thả, Hợi. Đi quốc lộ cho chắc ăn, trễ một chút anh chịu, không trừ tiền nữa đâu. Tết nhất rồi, về nhà sớm với vợ con là chính.
Hợi cười, nổ máy. Chiếc xe tải lăn bánh ra khỏi vựa vào buổi trưa, chạy về hướng quốc lộ trong ánh nắng cuối năm dịu nhẹ. Đây là con đường dài hơn đường tắt qua cồn Tràm một quãng đáng kể, phải vòng qua những đoạn đường lớn, qua cầu, qua ngã ba đông xe. Nhưng nó là con đường sáng đèn, mặt nhựa phẳng, hai bên có nhà dân và hàng quán. Hợi giữ tốc độ đều, hai tay đặt vững trên vô lăng, trong lòng không còn chút tính toán nào về việc rẽ vào đường tắt cho nhanh như những ngày đầu tháng chạp nữa. Lời hứa anh nói qua điện thoại với vợ trong một đêm chạy đường tắt hồi trước, lời hứa qua Tết sẽ bỏ đường tắt, hôm nay anh đã giữ được sớm hơn cả lời hứa, giữ ngay trong chuyến cuối trước Tết.
Sen gọi điện tới khi xe đang chạy trên quốc lộ, hỏi anh đi tới đâu rồi. Hợi đáp anh đang đi quốc lộ, đường đông nhưng đều, chắc tới chợ đầu mối đúng giờ dự kiến. Đầu dây bên kia, giọng Sen nhẹ hẳn đi.
- Ừ, đi quốc lộ thì em yên tâm. Anh về sớm, nhà mình gói thêm nồi bánh nữa, thằng nhỏ cứ hỏi ba chừng nào về đó.
Hợi cười, hẹn vợ một giờ về dự kiến, rồi cúp máy, mắt vẫn nhìn thẳng về phía trước. Trong cabin, chiếc nón lá rách của ông Bảy không còn treo ở cửa như những chuyến xe ngày trước nữa, vì ông Bảy đã nghỉ tuyến này từ sau đợt quy tập, ở nhà phụ cháu chuẩn bị Tết. Hợi có một thoáng nhớ tiếng ông già dặn dò bên tai mỗi lần xe vào cồn cát, nhớ cả cảm giác nín thở bên cạnh ông trong đêm tối nhất của mùa dưa. Anh biết mình sẽ còn gặp ông Bảy nhiều lần nữa trong làng, trong những dịp giỗ chạp và lễ lạt ở nghĩa trang, nhưng những chuyến xe đêm qua bãi tha ma với hai người đàn ông một già một trẻ thì đã thật sự khép lại rồi.
Lúc chạng vạng, xe chạy tới đoạn quốc lộ nhìn chếch được về phía cồn Tràm ở xa xa phía biển. Hợi vô thức liếc mắt về hướng đó, như một thói quen cũ của hơn một tháng chạy tuyến đường tắt. Trong lùm tràm ở khoảng cát trắng mờ xa, anh thấy vài đốm lửa xanh lập lòe. Nhỏ, xa và lặng. Chúng chỉ đứng yên ở quanh lùm tràm, trôi nhẹ theo gió chiều, không tụ lại thành đám đông, không bám theo hướng xe của anh, không đuổi theo bất cứ ai trên quốc lộ sáng đèn này. Hợi nhìn những đốm lửa đó trong vài giây qua cửa kính cabin.
Anh biết, người làng và cô giáo Hoa ở trường xã vẫn có hai cách giải thích đặt cạnh nhau cho những đốm lửa ấy, và anh không cần phải chọn lấy một cách nào cho dứt khoát trong buổi chiều cuối năm này. Có thể đó là khí từ đất cát và những gì còn lại trong lòng bãi tha ma nhiều đời của làng thoát lên trong sương ẩm. Cũng có thể đó là một điều gì khác mà người làng đã tin từ lâu, một thứ lửa của cõi âm vẫn còn quanh quẩn ở nơi nó đã ở từ trước khi anh sinh ra. Điều duy nhất Hợi biết chắc, bằng chính trải nghiệm của mùa đông này, là những đốm lửa đó không còn bám đuổi ai như những đêm tháng chạp nữa, ít nhất là không còn lý do để bám đuổi chuyến xe của anh.
Theo thói quen mới hình thành từ sau đêm mười tám, Hợi giảm ga một nhịp rất nhẹ khi nhìn thấy lửa ở cồn cát, như một phản xạ kính trọng hơn là sợ hãi. Rồi anh giữ đều tốc độ, cho xe chạy tiếp trên quốc lộ, bỏ lại vùng cát trắng ở phía sau lưng, mỗi lúc một xa. Đèn đường trên quốc lộ đã bật sáng thành một hàng dài, ánh sáng vàng đều đặn soi rõ mặt đường phía trước thùng xe đầy dưa.
Trên đường về, Hợi ghé qua nhà bà Cúc một lát, mang theo hai quả dưa đẹp nhất anh tự chọn ở vựa để biếu nhà thờ họ Lê chưng Tết. Bà Cúc đang dọn dẹp gian giữa, chiếc bi đông đã an vị trên bàn thờ bên cạnh khung ảnh, bó hoa cúc vàng tươi rói cắm trong chiếc bình sứ ở giữa bàn. Bà nhận dưa, đặt một quả lên bàn thờ họ, quả còn lại bà bảo để dành cho mâm cúng tất niên của gia đình. Bà hỏi Hợi chuyến cuối có đi đường tắt không, anh cười, đáp rành rọt.
- Dạ không, cháu đi quốc lộ từ đầu tới cuối. Chậm hơn một chút mà lòng cháu yên, vợ cháu cũng yên. Từ nay cháu bỏ hẳn đường tắt, bà à.
Bà Cúc gật đầu, rót cho anh chén nước chè nóng, nói một câu làm Hợi đứng lặng ở cửa nhà thờ họ một lúc lâu trước khi ra về.
- Vậy là anh Trực nhà bà về được nhà, mà cháu cũng về được nhà mình cho tử tế. Thế là Tết này hai nhà đều đủ người, đều yên cả.
Hợi cúi đầu cảm ơn bà, ra về trong ánh đèn vàng hắt ra từ gian nhà thờ họ. Anh đi bộ qua những con ngõ làng đang rộn ràng chuẩn bị Tết, nhà nào cũng sáng đèn, nhà nào cũng có tiếng người nói cười. Anh nghĩ tới những ngày đầu tháng chạp, khi mình còn là một anh tài xế chỉ biết tính toán tiền chuyến và giờ giao, coi thường mọi lời dặn qua cồn cát. Người tài xế đó đã ở lại phía sau, cùng với những chuyến xe đêm và một vệt bánh xe lún trong cát trắng. Người đang đi bộ về nhà tối nay là một người khác một chút: chậm hơn, biết sợ đúng lúc, biết ơn đúng người, và biết giữ lời hứa của mình dù lời hứa đó làm mình phải đi đường vòng xa hơn.
Từ nhà bà Cúc, Hợi đi bộ về nhà mình khi ngõ làng đã sáng đèn và nồi bánh chưng của hàng xóm đã vớt ra thơm phức cả xóm. Sen ra cửa đón anh, thằng con trai chạy tới ôm chân ba. Hợi bế con lên, nhìn vào gian nhà ấm áp của mình, và biết mùa dưa nhiều sóng gió nhất trong đời anh đã thật sự khép lại bằng một chuyến đi bình thường, an toàn, trên một con đường bình thường.
Phía xa ngoài biển, ở cồn Tràm, vài đốm lửa xanh vẫn có thể còn lập lòe trong lùm tràm khi sương đêm xuống, vì cát còn đó và đất còn đó. Nhưng từ nay, không còn ai nằm lạnh ngoài bãi tha ma vô danh ở đó nữa. Mười một người lính đã có tên trong một buổi lễ, có mộ trong một hàng thẳng, có người thắp hương đúng chỗ mỗi dịp lễ Tết. Và câu chuyện của làng Mỹ Thủy về những đốm lửa ở bãi cát trắng, từ mùa xuân này trở đi, sẽ được kể lại bằng một đoạn kết khác: một đoạn kết mà người sống đã làm xong phần việc của mình cho người đã khuất.