NGẢI NÀNG MƠN TIỆM VẢI CHỢ LỚN - Chương 3: Lệ Chăm Ngải Của Người Xưa
Sáng ngày 05 tháng 01, Lương Tuyết Mai vừa mở cửa tiệm thì cha bà đã ngồi sẵn ở ghế mây bên chậu cây. Ông Chấn Đông gọi con gái lại gần. Ông nói hôm nay…
Nội dung chương
Sáng ngày 05 tháng 01, Lương Tuyết Mai vừa mở cửa tiệm thì cha bà đã ngồi sẵn ở ghế mây bên chậu cây.
Ông Chấn Đông gọi con gái lại gần. Ông nói hôm nay là buổi đầu mùa thứ hai, phải kể lại lệ chăm ngải cho Gia Kiệt nghe từ đầu. Năm nào ông cũng làm vậy một lần. Bà Mai biết cha không phải người hay nhắc lại chuyện cũ vô cớ. Ông sợ mình già đi, trí nhớ kém dần, rồi lệ của nhà sẽ thất truyền.
Gia Kiệt bê ghế nhỏ ra ngồi cạnh ông ngoại. Bà Mai pha ấm trà mới, rót cho cha một ly, rồi ngồi xuống bậc thềm. Ngoài phố, mấy tiệm bên cạnh đang mở cửa. Tiếng cửa cuốn kéo lên vang rải rác dọc dãy phố. Nhưng khoảng hiên trước An Phúc còn yên, hợp cho một buổi kể chuyện.
Ông Đông chỉ tay vào chậu sành.
- Cây này do chính tay ba trồng, hồi tiệm mới mở lại. Năm đó ba còn khỏe, đi chọn từng nắm đất, từng củ giống. Củ của nó nhỏ thôi, màu trắng ngà, trồng xuống đất ẩm là bén rễ liền.
- Rồi sao ba phải lên tận Thất Sơn vậy ông? Hồi nhỏ con nghe mẹ kể mà chưa rõ.
Gia Kiệt hỏi. Ông Đông uống một ngụm trà rồi mới đáp.
- Vì cây này không phải hoa thường. Nó là ngải Nàng Mơn, người vùng Bảy Núi còn gọi là Nàng Rù. Cây hiền, biết mến khách, biết giữ lộc cho nhà nào chăm nó tử tế. Nhưng muốn nó ở yên với mình thì phải nhờ thầy ngải sên bùa thỉnh nó đàng hoàng. Ba lên Thất Sơn, ở lại ba ngày, thỉnh một ông thầy già về tận đây làm lễ cho cây.
Bà Mai nghe cha kể mà nhớ lại buổi lễ năm xưa. Bà còn nhỏ, đứng nép sau quầy nhìn ra. Ông thầy mặc áo nâu, nói ít, làm việc gì cũng chậm và chắc tay. Bà chỉ nhớ mùi trầm hương trong buổi lễ đó thơm rất lâu trong tiệm. Sau buổi lễ, cha bà dặn cả nhà từ nay coi chậu cây như một phần của tiệm. Không ai được coi nó là cây cảnh mua vui.
Ông Đông kể tiếp, giọng đều đều.
- Lệ thứ nhất là nước tưới. Chỉ tưới nước mưa sạch hứng từ mái nhà, hoặc nước sương mai hứng lúc rạng sáng. Nước máy, nước giếng đục, nước rửa rau rửa chén đều không được tưới vào chậu. Cây này kỵ nước bẩn hơn cây thường nhiều.
Bà Mai tiếp lời cha, như một cách nhắc lại cho con trai nghe.
- Mấy chục năm nay nhà mình giữ đúng vậy. Lu nước mưa để riêng ở góc hiên là vì cây này. Sương mai thì chỉ khi nào cây yếu mới phải hứng, thường ngày nước mưa là đủ.
- Lệ thứ hai là lễ đêm. Mỗi tối thắp một nén hương bên chậu, cúng một dĩa nhỏ gạo với muối, hoặc một miếng sáp ong sạch. Không cần mâm cao cỗ đầy. Cái cây này cần lòng thành và sự đều đặn, không cần phô trương.
Gia Kiệt lấy cuốn sổ nhỏ trong túi áo ra ghi. Cậu ghi từng lệ thành từng dòng ngắn. Bà Mai nhìn con ghi mà thấy yên lòng. Bà đã ghi những dòng này vào sổ tay của mình từ hồi mười mấy tuổi. Nay tới lượt con trai bà ghi lại.
Ông Đông chống tay lên đầu gối, nhìn thẳng vào mặt cháu.
- Lệ thứ ba là cấm kỵ. Tuyệt đối không để nước bẩn hay đồ uế tạp rơi vào chậu. Khách có lỡ làm đổ trà, đổ nước ngọt gần chậu thì phải lau sạch ngay và tưới lại bằng nước mưa. Thùng rác không được để sát chậu. Chổi quét sân xong không được dựng vào thành chậu.
- Còn chuyện con nghe người ta nói ngoài chợ, về mấy thứ ngải luyện bằng máu, thì sao hả ba?
Bà Mai hỏi thay cho cả con trai. Bà biết cha chờ câu hỏi này. Năm nào tới đoạn này ông cũng nói rất kỹ.
Ông Đông hạ giọng xuống.
- Đó là lối huyết ngải, trái hẳn với ngải lành nhà mình. Người ta luyện thứ đó bằng máu tươi và đồ uế, cốt để hại người khác, tranh giành chuyện làm ăn. Thầy ở Thất Sơn dặn ba một câu mà ba nhớ tới già. Ngải lành thì tưới bằng nước mưa. Ngải tà thì tưới bằng máu. Hai đường đó không bao giờ đi chung được.
Ông ngừng một chút rồi nói tiếp.
- Nhà mình làm ăn bằng chữ tín. Cây nhà mình cũng sống bằng lệ lành. Không bao giờ được tưới cây này bằng máu tươi, dù ai xúi, dù có lúc tiệm khó khăn tới đâu. Làm vậy là tự tay giết cây và giết luôn gốc rễ của nhà mình.
Gia Kiệt ghi xong dòng cuối, ngẩng lên hỏi ông.
- Nếu có người ngoài làm bậy với chậu cây thì sao, ông?
- Thì cây sẽ yếu đi trước. Nó hiền nên nó chịu đòn thay cho nhà mình. Bởi vậy người trong nhà phải để mắt tới nó mỗi ngày. Lá nó đổi màu, hoa nó không nở, hương thắp bên nó có gì lạ, đều phải ghi lại hết. Đừng coi thường chuyện nhỏ quanh chậu cây này.
Bà Mai nghe cha nói mà nhìn xuống mặt chậu. Đất ẩm đều. Lá xanh đều. Nụ hoa chi chít ở đầu cọng. Mọi thứ đang yên như mọi năm. Bà tự nhủ từ nay sẽ ghi chép cẩn thận hơn. Trước giờ bà chăm cây bằng thói quen và trí nhớ. Có lẽ đã tới lúc phải ghi ra giấy như cha dặn, vì trí nhớ của ai rồi cũng có ngày kém đi.
Buổi kể chuyện xong thì nắng đã lên cao. Khách bắt đầu ghé vào tiệm. Một bà khách quen mua vải may áo dài cho con dâu. Một ông khách mua vải thô may rèm cửa mới cho nhà ăn Tết. Bà Mai bán hàng, còn đầu óc vẫn còn ở buổi nói chuyện buổi sáng. Bà quyết định từ tối nay sẽ lập một cuốn sổ riêng ghi việc chăm cây, tách hẳn khỏi sổ bán hàng.
Gia Kiệt cất cuốn sổ nhỏ vào ngăn kéo quầy. Cậu nói sẽ chép lại các lệ ông kể vào trang đầu của cuốn sổ mới, để sau này ai trong nhà cũng đọc được. Ông Đông nghe vậy thì hài lòng ra mặt. Ông đứng dậy, chống gậy đi vào trong, vừa đi vừa nói vọng ra.
- Ghi được ra giấy là tốt. Lệ nhà mình giữ được tới đời cháu là ba yên tâm rồi.
Buổi trưa, bà Mai tranh thủ giờ vắng khách đi mua một cuốn sổ bìa cứng mới ở tiệm văn phòng phẩm đầu phố. Bà chọn loại giấy dày, bìa màu nâu sẫm. Về tới tiệm, bà để cuốn sổ lên quầy và viết lên trang đầu mấy chữ. Sổ chăm chậu Nàng Mơn. Bên dưới, bà ghi ngày tháng bắt đầu. Bà chưa ghi gì thêm. Bà định tối nay, sau khi thắp hương bên chậu, sẽ ghi dòng đầu tiên vào cuốn sổ này.
Giữa buổi chiều, bà Mai ghé qua tiệm tạp hóa của bà Linh mua thêm hương và gạo muối cho những ngày tới. Bà Linh gói hàng rồi hỏi sao năm nay bà Mai mua hương sớm hơn mọi năm. Bà Mai nói cha bà vừa kể lại lệ chăm cây, bà muốn chuẩn bị đủ mọi thứ từ đầu mùa cho yên tâm. Bà Linh nghe xong thì lấy thêm một miếng sáp ong sạch bọc trong lá chuối, nói là quà biếu ông Đông.
- Sáp ong này nhà em lấy từ mối quen dưới quê, sạch lắm. Ông Đông cúng cho cây thì hợp.
- Em chu đáo quá. Chị thay mặt ba chị cảm ơn em.
Bà Mai mang đồ về tiệm, cất hương vào tủ nhỏ dưới bàn thờ, để gạo muối vào hũ sành riêng, còn miếng sáp ong bà bọc lại cẩn thận để trên kệ cao. Mọi thứ dành cho chậu cây đều có chỗ riêng trong nhà bà, không lẫn với đồ dùng thường ngày. Đó cũng là một phần của lệ mà cha bà đã dạy.
Một lát sau, một bà khách dẫn theo thợ may quen tới chọn vải. Người thợ may xem vải rất kỹ, kéo thử sợi ngang sợi dọc, đưa lên ánh sáng coi độ thưa. Bà Mai đứng bên cạnh, trả lời từng câu hỏi mà không hề sốt ruột. Bà biết thợ may khó tính là khách tốt, vì họ quay lại nhiều lần và dẫn theo khách của họ. Cuối cùng người thợ may chọn hai cây lụa và dặn tuần sau sẽ dẫn thêm ba người khách nữa qua. Bà Mai ghi tên người thợ may vào danh sách khách quen trong sổ bán hàng.
Gia Kiệt tranh thủ lúc vắng khách, ngồi chép lại các lệ ông ngoại kể vào trang đầu cuốn sổ mới. Chữ cậu to và rõ. Cậu chép xong còn đọc lại cho mẹ nghe một lượt. Bà Mai nghe, sửa cho cậu hai chỗ ghi chưa đúng ý ông. Nước tưới phải ghi rõ là nước mưa sạch hoặc sương mai. Lễ đêm phải ghi rõ là hương với gạo muối hoặc sáp ong. Cậu sửa lại ngay. Bà Mai nhìn trang sổ chép ngay ngắn mà thấy buổi sáng hôm nay không uổng chút nào.
Chiều xuống, tiệm vẫn đông khách như hôm trước. Bà Mai bán hàng tới mỏi tay. Nhưng mỗi lần đi ngang cửa, bà đều liếc nhìn chậu cây một cái. Cây vẫn xanh, nụ vẫn chi chít. Bà thấy cái lệ cha kể buổi sáng không còn là chuyện kể nữa. Nó là việc bà phải làm mỗi ngày, đều đặn và cẩn thận, như cách bà giữ sổ sách của tiệm này suốt mấy chục năm qua.
Tối đó, trước khi đóng cửa, bà Mai mở cuốn sổ mới ra để sẵn trên quầy. Bà đặt cây bút máy của mình bên cạnh sổ. Bà định sau khi thắp hương sẽ ghi dòng đầu tiên. Dòng đó sẽ chép lại nguyên ba lệ cha bà kể sáng nay. Bà muốn cuốn sổ này bắt đầu bằng lệ, rồi mới tới những chuyện xảy ra sau đó. Như vậy người đọc lại sau này sẽ hiểu cây được chăm ra sao trước khi hỏi vì sao cây đổi khác.