NGỌC THI NÚI MANG SƠN - Chương 1: Hậu Viện Tụ Bảo Trai
Trưa ngày mồng hai tháng chín, nắng Lạc Dương đổ xuống mái ngói của hiệu Tụ Bảo Trai như một lớp bụi vàng mỏng. Lưu Tiểu Mãn đứng nép sau lưng chú họ xa…
Nội dung chương
Trưa ngày mồng hai tháng chín, nắng Lạc Dương đổ xuống mái ngói của hiệu Tụ Bảo Trai như một lớp bụi vàng mỏng. Lưu Tiểu Mãn đứng nép sau lưng chú họ xa là Lão Tào, hai tay xách một giỏ mây đựng trà và thuốc lá, mồ hôi thấm ướt cổ áo vải thô. Cậu mới mười chín tuổi, người gầy, vai còn hẹp, đây là lần đầu tiên cậu bước qua cánh cửa sơn đen của một hiệu đồ cổ lớn trong thành. Trước đó cậu chỉ quen với ruộng, với xưởng mộc ở làng, với mùi rơm ẩm và tiếng gà gáy lúc trời chưa sáng. Mọi thứ trong hiệu đều lạ, từ mùi trầm thoang thoảng đến tiếng chuông đồng treo ở cửa kêu leng keng mỗi khi có khách vào.
Hiệu Tụ Bảo Trai nằm ở mặt phố, mặt tiền bày những tủ kính đựng bình sứ, chậu đồng, mấy bức tranh cuộn trong hộp gỗ. Khách ra vào ăn mặc tử tế, nói năng nhỏ nhẹ, tay không bao giờ sờ thẳng vào món đồ mà chỉ chỉ trỏ qua lớp kính. Tiểu Mãn nhìn mà thấy ngợp. Cậu không hiểu vì sao một cái bình nứt miệng lại được đặt trang trọng như vậy, cũng không hiểu vì sao người ta có thể bỏ ra nhiều tiền cho một món đồ cũ không ăn được, không mặc được. Lão Tào thì khác. Ông đi qua mặt tiền như đi qua nhà mình, gật đầu với người giữ quầy, rồi dẫn cậu vòng ra cửa hông, đi thẳng vào hậu viện phía sau.
Hậu viện là một khoảng sân nhỏ lát gạch, có một cây hòe già tỏa bóng, một bể nước mưa và mấy gian nhà ngang dùng làm kho. Nơi này không dành cho khách mua bán thường. Lão Tào dặn cậu đứng chờ ở hiên, không được đi lung tung, không được nhìn vào kho khi cửa mở. Ông nói bằng giọng rất nhỏ, rất nghiêm, khác hẳn giọng cười nói ở ngoài phố. Tiểu Mãn gật đầu, ôm chặt giỏ mây, cố đứng cho khuất sau cột hiên để khỏi vướng mắt ai.
Một lát sau, người làm trong hiệu ra mời Lão Tào vào gian nhà chính ở hậu viện. Cánh cửa gỗ chỉ khép hờ, không đóng chốt. Tiểu Mãn đứng ngoài, nghe tiếng nói chuyện vọng ra lúc rõ lúc mờ theo gió. Cậu không cố ý nghe trộm, nhưng sân vắng, trưa yên, từng câu từng chữ cứ tự tìm đến tai cậu.
Giọng đầu tiên là của một người đàn ông trung niên, nói chậm, rõ, có cái mềm mỏng của người quen buôn bán lâu năm. Sau này cậu mới biết đó là Hứa Vạn Sơn, chủ hiệu Tụ Bảo Trai, năm mươi tuổi, người Lạc Dương vẫn gọi là ông chủ Hứa có con mắt nhìn đồ cổ tinh nhất vùng này. Giọng thứ hai là của Lão Tào, trầm và khàn, ít lời.
- Việc lần này không phải việc nhỏ lẻ như mấy chuyến trước. - Hứa Vạn Sơn nói. - Tôi cần người chắc tay, giữ miệng, và dám đi tới cùng.
- Ông cứ nói thẳng là việc gì. - Lão Tào đáp. - Tôi nghe được thì nhận, không nghe được thì coi như trưa nay tôi chỉ tới uống trà.
Có tiếng rót trà, tiếng chén sứ chạm nhẹ vào khay gỗ. Hứa Vạn Sơn hạ giọng xuống thêm một chút, nhưng Tiểu Mãn vẫn nghe được những chữ quan trọng nhất, vì những chữ ấy ông chủ Hứa nói rất chậm, như cố ý để chúng ở lại trong đầu người nghe.
- Trên Mang Sơn, phía bắc thành, có một ngôi mộ vương gia thời Hán. Không phải mộ tướng, không phải mộ phú hộ, mà là mộ của một vị vương được phong đất ngày xưa. Trong mộ, theo tin chắc chắn, có một bộ áo ngọc nguyên bộ.
Tiểu Mãn nín thở. Áo ngọc là thứ cậu từng nghe người làng kể như chuyện cổ tích, nói rằng ngày xưa vua chúa khi chết được mặc áo kết bằng ngọc, nằm xuống ngàn năm không mục. Cậu chưa từng nghĩ thứ ấy có thật, càng chưa từng nghĩ có ngày mình đứng cách một câu chuyện về nó chỉ một cánh cửa khép hờ.
Lão Tào im lặng một lúc lâu. Sự im lặng ấy làm Tiểu Mãn còn căng thẳng hơn cả lời nói. Cậu biết tính chú mình, khi ông im lặng tức là ông đang tính, đang cân, đang nhớ lại những chuyện cũ chỉ mình ông biết.
- Áo ngọc nguyên bộ thì cả vùng Trung Nguyên này mấy chục năm nay chưa từng nghe ai lấy được. - Lão Tào nói cuối cùng. - Ông lấy tin ở đâu mà dám nói chữ chắc chắn.
- Tin từ đâu thì ông không cần biết hết. - Hứa Vạn Sơn cười nhẹ. - Ông chỉ cần biết, tiền đặt đã có người gửi tới. Nếu việc thành, khoản tiền ứng đầu tiên đủ để cả đoàn của ông sống một năm không cần nhận việc khác. Còn khi đồ về tới hiệu, phần chia sẽ tính theo lệ lớn nhất mà tôi từng trả cho một đoàn đào.
Tiểu Mãn nghe tới chữ tiền thì nghĩ ngay tới mẹ. Mẹ cậu bệnh đã mấy tháng, ho nhiều, người yếu, thuốc thang ở làng cứ đứt quãng vì nhà không còn tiền. Cha cậu mất sớm, nhà chỉ còn hai mẹ con và một gian nhà ngói cũ dột ở góc làng. Cậu theo Lão Tào lên thành lần này cũng chỉ mong kiếm được một việc khuân vác, gánh đất, bất cứ việc gì có tiền công tử tế để mang về mua thuốc cho mẹ. Cậu không dám mơ tới một khoản tiền đủ sống một năm. Con số ấy lớn tới mức cậu không hình dung nổi nó là bao nhiêu đồng bạc xếp chồng lên nhau.
Trong phòng, câu chuyện chuyển sang những việc thực tế hơn. Tiểu Mãn nghe Lão Tào hỏi một câu mà cậu nhớ mãi, vì nó cho thấy ông trùm này không hề bị mờ mắt vì tiền.
- Trước khi nói giá, tôi hỏi ông một câu. - Lão Tào nói. - Đất Mang Sơn bây giờ là đất của ai quản. Lính của Mã đoàn trưởng còn bảo kê vùng ấy không, hay đã đổi chủ. Nếu đoàn của tôi lên núi mà không có đường rút, không có người đứng ra nói một tiếng khi tuần đinh tới hỏi, thì áo ngọc có là áo vàng tôi cũng không nhận.
Hứa Vạn Sơn đáp rằng việc bảo kê ông đã lo liệu một phần, rằng người của Mã đoàn trưởng vẫn nhận tiền lệ ở chân núi, nhưng mọi chuyện trên núi phải kín, phải nhanh, không được để lộ ra ngoài thành. Ông nói đoàn chỉ cần lo việc dưới đất, còn việc trên giấy tờ, việc trong thành, việc với người mua, ông sẽ đứng ra hết. Lão Tào không đáp ngay. Ông hỏi tiếp về đường vận chuyển đồ từ núi về hiệu, về người liên lạc, về cách chia đợt giao đồ. Mỗi câu hỏi đều ngắn, đều đi thẳng vào chỗ có thể làm chết người nếu tính sai.
Tiểu Mãn đứng ngoài nghe mà vừa sợ vừa phục. Cậu cứ nghĩ nghề đào mộ chỉ là đào đất trong đêm, hóa ra trước khi xẻng chạm đất đã có bao nhiêu sợi dây giăng ra như vậy, sợi nào đứt cũng có thể thắt cổ cả đoàn.
Lúc ấy, cánh cửa khẽ mở rộng thêm một chút vì gió. Qua khe cửa, Tiểu Mãn nhìn thấy một phần căn phòng. Hứa Vạn Sơn ngồi sau một chiếc bàn gỗ dài, trên bàn có sổ sách, một bàn tính, một ấm trà và một vật làm cậu chú ý ngay. Đó là một mảnh lụa cũ, màu đã ngả vàng nâu, được trải phẳng trên bàn. Trên mảnh lụa có những đường nét vẽ bằng mực đã phai, cong cong như đường núi, và có một điểm chấm son đỏ nhỏ ở giữa. Cậu không hiểu đó là gì, chỉ thấy những đường nét ấy giống như ai đó đã vẽ lại một vùng đồi núi từ trên cao nhìn xuống.
Ánh mắt cậu dừng trên mảnh lụa chưa đầy vài giây thì Hứa Vạn Sơn ngẩng lên. Ông chủ hiệu nhìn thấy cậu qua khe cửa. Ông không quát, không nổi giận, chỉ lặng lẽ đưa tay úp mảnh lụa lại, lật sấp xuống mặt bàn, rồi đặt một cuốn sổ lên trên. Động tác ấy nhẹ nhàng mà dứt khoát, như một lời nhắc rằng có những thứ không dành cho mắt của một thằng học việc mới tới.
Tiểu Mãn giật mình, cúi đầu xuống, hai tay ôm giỏ mây chặt hơn. Tim cậu đập mạnh. Cậu sợ Lão Tào sẽ mắng, sợ mình làm hỏng việc lớn của chú ngay từ buổi đầu tiên. Nhưng trong phòng, câu chuyện vẫn tiếp tục như không có gì xảy ra. Có lẽ với những người như Hứa Vạn Sơn và Lão Tào, một thằng nhỏ đứng ngoài hiên nhìn thấy một mảnh lụa úp sấp chưa phải là chuyện đáng bận tâm, miễn là nó biết ngậm miệng.
Một lúc sau, Lão Tào bước ra. Mặt ông không lộ vui buồn, chỉ có đôi mắt nheo lại vì nắng trưa. Ông nhận lấy giỏ mây từ tay Tiểu Mãn, kiểm tra qua loa, rồi nói với người làm trong hiệu rằng đoàn của ông sẽ trả lời dứt khoát trong hai ngày. Hứa Vạn Sơn tiễn ra tới hiên, nói mấy câu khách sáo về trà ngon, về thời tiết, tuyệt nhiên không nhắc lại chữ nào về mộ, về áo ngọc, về Mang Sơn. Tiểu Mãn lúc ấy mới hiểu thêm một điều của giới này, chuyện càng lớn thì lời nói ngoài mặt càng phải nhẹ như không.
Trên đường ra khỏi hiệu, Lão Tào bất ngờ hỏi cậu.
- Mày nghe được bao nhiêu.
Tiểu Mãn hoảng, định nói dối là không nghe gì, nhưng nhìn vào mắt chú, cậu biết nói dối cũng vô ích. Cậu lí nhí kể lại những gì mình nghe được, kể cả mảnh lụa úp sấp trên bàn. Lão Tào nghe xong không mắng. Ông chỉ gật đầu một cái rất nhẹ.
- Nghe rồi thì giữ trong bụng. - Ông nói. - Từ hôm nay mày theo đoàn của tao làm chân khuân vác và học việc. Tiền công tao sẽ trả theo lệ học việc, nếu việc lớn này nhận thật, phần của mày sẽ tính thêm. Mẹ mày bệnh, tao biết. Muốn có tiền thuốc tử tế thì phải học được hai thứ trước tiên, một là chịu khó, hai là câm miệng.
Tiểu Mãn gật đầu lia lịa. Cậu vừa mừng vì có việc, vừa lo vì việc ấy nghe quá lớn so với sức mình. Cậu hỏi nhỏ rằng việc trên núi có nguy hiểm lắm không. Lão Tào không trả lời thẳng. Ông nhìn ra phố đông người qua lại, nhìn những gánh hàng, những xe kéo, những người buôn đồ cổ ra vào các hiệu hai bên đường, rồi nói một câu mà suốt nhiều tuần sau đó cậu còn nghe văng vẳng trong đầu mỗi khi đêm xuống trên núi.
- Việc này, giàu thì giàu cả đoàn, chết thì chết không ai biết.
Nói xong, ông bước đi trước, bóng lưng rộng và hơi còng khuất dần vào dòng người trên phố Lạc Dương. Tiểu Mãn vội bước theo, trong lòng vừa có một tia hy vọng về tiền thuốc cho mẹ, vừa có một nỗi sợ mơ hồ về dãy núi Mang Sơn phía bắc thành mà cậu mới chỉ nhìn thấy từ xa như một vệt xanh sẫm nằm ngang chân trời.