NGỌC THI NÚI MANG SƠN - Chương 2: Tám Người Trong Sổ
Tối ngày mồng ba tháng chín, Tào Đức Thắng ngồi một mình trong gian nhà giữa ở ngoại thành Lạc Dương, trước mặt là một chiếc hòm gỗ cũ đã theo ông gần ba…
Nội dung chương
Tối ngày mồng ba tháng chín, Tào Đức Thắng ngồi một mình trong gian nhà giữa ở ngoại thành Lạc Dương, trước mặt là một chiếc hòm gỗ cũ đã theo ông gần ba mươi năm. Người trong nghề gọi ông là Lão Tào, năm nay ông năm mươi tư tuổi, vai rộng, tay to, tóc đã hoa râm nhưng mắt vẫn sáng và trí nhớ vẫn chưa từng phản bội ông một lần nào. Ông làm nghề đào mộ từ năm hai mươi tư tuổi, bắt đầu bằng chân kéo đất cho người khác. Rồi ông học xem đất, học phá cơ quan, học chia đồ, cuối cùng tự lập một băng riêng và giữ được nó qua bao nhiêu lần thay đổi thời cuộc ở vùng Mang Sơn.
Chiếc hòm gỗ là của cha ông truyền lại. Trong hòm không có vàng bạc, chỉ có đồ nghề và một cuốn sổ tay bọc vải đã sờn góc. Cuốn sổ ấy ghi lại những điều không ai được phép quên nếu muốn sống lâu trong nghề này: xem đất ở đâu thì tin được, cơ quan nào thì phải tránh, người nào đã từng phản bội đoàn, vụ nào suýt mất người và vì sao. Cha ông viết ít chữ, nét bút cứng, mỗi trang chỉ vài dòng. Lão Tào tiếp nối cuốn sổ ấy bằng chữ của mình, cũng ít lời như vậy, vì ông tin người làm nghề này nói nhiều thì chết sớm.
Đêm nay ông mở hòm không phải để ôn chuyện cũ. Ông mở hòm để điểm danh cho một vụ lớn nhất trong đời mình.
Vụ Mang Sơn mà Hứa Vạn Sơn đặt ở Tụ Bảo Trai trưa hôm qua không phải là một vụ đào lẻ tẻ như những lần trước. Đó là mộ vương gia thời Hán, có áo ngọc nguyên bộ, có tiền ứng lớn, có lính bảo kê liên quan, có đường dây giao đồ phải tính từng đợt. Một vụ như vậy nếu làm ẩu, người chết không chỉ là một hai thợ đào, mà cả đoàn có thể biến mất không để lại dấu vết nào ngoài mấy thùng đất lấp vội trên núi. Lão Tào đã nhận lời về nguyên tắc, nhưng trước khi lên núi, ông phải chốt danh sách người đi, chốt luật, chốt phần chia, không để tới lúc xuống hầm mới tranh cãi.
Ông trải cuốn sổ ra bàn, lật tới một trang trắng, cầm bút ghi từng cái tên một, chậm rãi như ghi một bản giao kèo không có chữ ký.
Người đầu tiên là Đỗ Cửu, phó trùm của đoàn, bốn mươi mốt tuổi. Đỗ Cửu theo Lão Tào đã gần hai mươi năm, ít nói, mặt lúc nào cũng lầm lì, nhưng được một điều là khi có biến thì không bỏ chạy trước. Trong đoàn, nếu Lão Tào vắng mặt, lời của Đỗ Cửu là lệnh. Lão Tào ghi bên cạnh tên Đỗ Cửu hai chữ giữ đoàn.
Người thứ hai là Phan Kim Quý, ba mươi mốt tuổi, thợ đào nhanh tay nhất mà Lão Tào từng dẫn. Kim Quý giỏi cạy phá cơ quan, tay khéo, mắt tinh, đào một buổi bằng người khác đào cả ngày. Nhưng Lão Tào cũng biết Kim Quý có tật tính toán thiệt hơn trong đầu ngay cả khi đang làm việc chung. Ông ghi tên hắn vào sổ vì vụ mộ vương gia này không thể thiếu một tay cạy phá giỏi, đồng thời tự nhắc mình phải để mắt tới hắn nhiều hơn thường lệ.
Người thứ ba là La Đại Dũng, hai mươi bảy tuổi, khỏe mạnh, hay cười, làm việc không biết mệt. Đại Dũng là người mà cả đoàn đều quý, vì hắn sẵn sàng gánh phần nặng nhất mà không kêu ca. Trong một cái giếng sâu mười mấy mét, sức khỏe và sự vui vẻ của một người như vậy đôi khi giữ được tinh thần của cả đoàn.
Người thứ tư là Hàn Pháo, ba mươi lăm tuổi, tay súng duy nhất của đoàn. Hàn Pháo từng đi lính, bắn súng chắc tay, giữ nhiệm vụ canh gác và bảo vệ đường rút khi đoàn làm việc trên núi. Lão Tào không thích dùng súng trong mộ, vì tiếng súng trong hầm có thể làm sập đất và gọi tuần đinh tới. Nhưng trên núi Mang Sơn vào năm này, một đoàn đào mộ không có người cầm súng thì chẳng khác nào mang tiền đi qua chỗ cướp mà không có dao.
Người thứ năm là A Phúc, ba mươi tuổi, thợ khuân vác. A Phúc không giỏi đào, không giỏi phá cơ quan, nhưng vai hắn gánh được những thùng đất và những kiện đồ nặng nhất, và hắn có một đức tính quý là bảo gì làm nấy, không tự ý thêm bớt.
Người thứ sáu là Chu Tam, bốn mươi tư tuổi, thợ đào kỳ cựu, chân hơi tập tễnh vì một lần ngã hầm nhiều năm trước. Chu Tam không còn xuống sâu nhanh như trước, nhưng kinh nghiệm giữ miệng hầm, giữ dây, giữ đường tiếp ứng của ông ta thì không ai trong đoàn thay được. Lão Tào ghi rõ bên tên Chu Tam là hậu cần và giữ miệng hầm.
Người thứ bảy là chính ông, Tào Đức Thắng, người đứng đầu, người chịu trách nhiệm cuối cùng trước đoàn, trước người đặt hàng, và trước cả những gia đình ở nhà đang chờ tiền công mang về.
Người thứ tám, ông ngần ngừ một chút rồi mới ghi, là Lưu Tiểu Mãn, mười chín tuổi, cháu họ xa, học việc và khuân vác. Tiểu Mãn còn non, chưa từng xuống một hầm sâu nào, nhưng nó thật thà, chịu khó, và mẹ nó đang bệnh cần tiền. Lão Tào ghi nó vào đoàn một phần vì tình họ hàng, một phần vì một đoàn lớn cần thêm một chân chạy việc linh hoạt. Và một phần vì ông muốn có một đôi mắt mới chưa quen với thói tắt mắt trong nghề này để cân bằng lại những đôi mắt đã quá quen.
Tám người. Ông đếm lại một lần nữa, rồi viết con số tám lên đầu trang và gạch chân.
Điểm danh xong, ông đọc lại luật nghề của mình, luật mà ông đã giữ suốt ba mươi năm và nhờ nó mà còn sống tới hôm nay. Luật thứ nhất, đồ đào được phải nộp chung hết, không ai được giấu riêng dù chỉ là một mảnh nhỏ, vì một mảnh giấu riêng có thể làm cả đoàn nghi kỵ nhau và chết vì nghi kỵ còn nhanh hơn chết vì cơ quan trong mộ. Đồ nộp chung sẽ chia theo phần đã thỏa thuận trước khi lên núi, ai phần nấy, không tranh cãi dưới hầm. Luật thứ hai, vào mộ lạ phải nghe một lệnh duy nhất, lệnh của người đứng đầu đoàn, không ai tự ý ra tay khi chưa được gọi tên. Luật thứ ba, gặp cơ quan lạ thì dừng tay, gọi người có kinh nghiệm tới xem, không được cậy sức, không được cậy nhanh.
Ông kể lại trong đầu hai vụ cũ suýt mất người chỉ vì thợ tự ý ra tay. Một vụ ở sườn đông Mang Sơn cách đây mười hai năm, một thợ trẻ thấy một hộp đồng trong hốc vách đã tự ý thò tay vào lấy. Cơ quan kẹp suýt nữa lấy mất ba ngón tay của hắn và làm sập một đoạn hầm, cả đoàn phải đào bới suốt một đêm mới kéo được người ra. Một vụ khác ở gần sông, một thợ đào thấy đồ sáng đã giấu vào người, bị phát hiện lúc chia đồ, suýt nữa anh em trong đoàn rút dao với nhau ngay trong lán. Từ hai vụ ấy, Lão Tào càng tin rằng trong nghề này, lòng tham và sự tự ý còn nguy hiểm hơn cả bẫy trong mộ cổ, vì bẫy chỉ giết một người ở một chỗ, còn lòng tham giết cả đoàn ở mọi chỗ.
Ông chốt giá với từng người trong đầu trước khi gọi họ tới nói chuyện trong những ngày sau. Phần của phó trùm một bậc, phần của thợ đào chính một bậc, phần của người giữ hậu cần và khuân vác thấp hơn một bậc. Phần của học việc thấp nhất nhưng vẫn đủ để Tiểu Mãn mang về một khoản tử tế cho mẹ nó chữa bệnh nếu vụ này thành. Ông viết các phần chia bằng những ký hiệu riêng chỉ mình ông hiểu, không viết rõ con số tiền ra giấy, vì giấy tờ là thứ dễ giết người nhất khi rơi vào tay tuần đinh hoặc đối thủ.
Cuối buổi, ông hẹn ngày lên núi trinh sát trong đầu, dự tính sẽ đi một vòng xem địa thế, xem đường lên xuống, xem chỗ nào có thể dựng trại mà không lộ, xem nguồn nước ở đâu, xem khi có biến thì rút về hướng nào. Ông biết Hứa Vạn Sơn sẽ thúc, người đặt hàng ở xa bao giờ cũng thúc, nhưng ông tự nhủ lần này dù thúc tới đâu cũng không được bỏ qua bước trinh sát. Vì đây là mộ vương gia đầu tiên trong đời ông, không được phép sai dù chỉ một bước ở mặt đất.
Ông khóa hòm đồ nghề lại, tiếng khóa đồng kêu một tiếng nhỏ khô khan trong đêm. Trước khi đóng nắp hẳn, ông nhìn thấy tấm bùa cũ ố vàng của cha kẹp trong cuốn sổ, giấy đã mỏng, nét vẽ đã mờ. Ông không phải người mê tín quá mức, ông tin vào kinh nghiệm, vào đất, vào tay người, hơn là tin vào giấy bùa. Nhưng tấm bùa ấy là của cha, là thứ duy nhất cha ông để lại ngoài cuốn sổ và chiếc hòm này. Ông đưa tay chạm nhẹ vào mép giấy, rồi đóng hòm lại cẩn thận.
Ngồi một mình trong gian nhà tối, chỉ còn ngọn đèn dầu cháy nhỏ trên bàn, Lão Tào tự nhủ một câu mà ông không nói với ai, kể cả Đỗ Cửu. Ba mươi năm làm nghề, ông đã đào không biết bao nhiêu ngôi mộ lớn nhỏ, đã thấy đủ thứ trong lòng đất, đã chôn lại không ít bạn nghề ở những nơi không ai biết. Vụ này, nếu thành, sẽ là vụ đáng nhất đời ông, đủ để ông rửa tay gác xẻng mà không còn tiếc nuối. Một vụ cuối cho đáng đời làm nghề, ông nghĩ, rồi thổi tắt đèn và đi nằm, trong đầu vẫn còn nguyên danh sách tám cái tên vừa ghi vào sổ.