Ngôi Nhà Số 24 Lý Thái Tổ - Chương 1: Ngôi Nhà Mặt Tiền Số 24
Chiều ngày hai mươi ba tháng Chạp năm đó, gió phương bắc tràn xuống lòng Sài Gòn sớm hơn lệ thường. Trên trục đường Lý Thái Tổ, đoạn gần ngã bảy, dòng xe…
Nội dung chương
Chiều ngày hai mươi ba tháng Chạp năm đó, gió phương bắc tràn xuống lòng Sài Gòn sớm hơn lệ thường. Trên trục đường Lý Thái Tổ, đoạn gần ngã bảy, dòng xe máy Dream, Cub 81 nối đuôi nhau chen chúc giữa tiếng còi bóp inh ỏi. Đám thợ đóng khung tranh, thợ mộc dọc hai bên vỉa hè bắt đầu dọn dẹp mùn cưa, váng dầu bóng loang lổ trên mặt đường nhựa bốc lên thứ mùi hăng nồng quen thuộc của một khu phố buôn bán đồ gỗ sầm uất bậc nhất Quận 3.
Căn nhà số 24 nằm ngay mặt tiền, lọt thỏm giữa dãy phố kinh doanh tấp nập. Đó là kiểu nhà ống đặc trưng với bề ngang chừng bốn mét nhưng ăn sâu hun hút vào bên trong. Phía trước trệt chất đầy những tấm ván ép, thùng sơn vec-ni, cọ quét và các bộ bàn ghế mộc chờ giao cho khách đón Tết. Mùi gỗ thông mới xẻ quyện chặt cùng mùi dung môi pha sơn tạo thành một lớp không khí quánh đặc, khiến người lạ bước vào cửa phải khẽ ho khan.
Hồ Bảo An dựng chiếc xe đạp cà tàng sát mép cửa sắt kéo. Năm ấy cậu hai mươi mốt tuổi, đang học năm thứ ba khoa Xây dựng của trường Đại học Bách Khoa, áo sơ mi trắng bạc màu dính đầy bụi phấn và đất đỏ của những buổi đi thực địa ngoại thành. Cậu cúi người luồn qua khe cửa sắt chỉ mở hé chừng nửa mét, bên ngoài móc sẵn sợi xích sắt to bản bằng cổ tay đứa trẻ.
Bên trong gian nhà mộc, ba cậu - ông Hồ Văn Phước - đang ngồi cúi gập lưng bên chiếc bàn tính gỗ cũ kỹ. Ngọn đèn tròn treo lơ lửng trên trần nhà thả xuống một quầng sáng vàng vọt, rọi rõ những sợi tóc bạc lấm tấm trên mái đầu người đàn ông vừa bước qua tuổi năm mươi. Nghe tiếng lách cách của bàn đạp xe, ông Phước ngước mắt lên qua gọng kính lão đồi mồi:
- Về lấy tài liệu hả con? Đồ án làm đến đâu rồi?
Bảo An dựng chiếc ba lô vải dù sờn mép lên góc bàn, cởi chiếc mũ vải bạc màu:
- Dạ, con về lấy nốt mấy bản vẽ kết cấu để đêm nay thức chạy mô hình bên ký túc xá. Sắp tới hạn nộp cho thầy hướng dẫn rồi ba.
Ông Phước không nói thêm, tay với lấy chiếc quạt nan phe phẩy xua đám bụi gỗ li ti đang bay lơ lửng trong luồng sáng đèn tròn. Khớp ngón tay ông sưng to vì mấy chục năm cầm bào, cầm đục. Ông chỉ tay về phía gian nhà sau:
- Mẹ mày với mấy đứa nhỏ dưới bếp. Vô rửa mặt rồi ăn miếng cơm. Học hành gì mà mặt mày hốc hác, xương sườn nhô ra hết cả rồi.
Bảo An đi qua dãy hành lang hẹp chỉ vừa đủ một người lách qua. Hai bên vách tường đóng kín những tấm phản gỗ mít, gỗ xoan đào dày cộp dựa nghiêng. Căn nhà ống này vốn chật chội, lại gánh thêm cái xưởng mộc gia đình nên khoảng không sinh hoạt bị bóp nghẹt đến mức tối đa.
Ở gian giữa, trên chiếc sập gụ khảm ốc xà cừ nhẵn bóng vết thời gian, bà nội cậu đang ngồi lần từng hạt bồ đề. Bà đã ngoài tám mươi, hai mắt kèm nhem đục mờ vì chứng cườm nước, lưng còng gập xuống như một dấu hỏi. Nghe tiếng bước chân của đứa cháu đích tôn, đôi tai bà giật giật:
- Thằng An đó hả mậy?
Bảo An bước lại gần sập, ngồi quỳ một chân xuống nền gạch bông cũ kỹ hoa văn xanh xám, áp bàn tay ram ráp của mình vào mu bàn tay nhăn nheo như vỏ cây khô của bà:
- Dạ, con đây nội. Con về lấy đồ rồi lát lại sang trường liền.
Bà nội run rẩy sờ soạng lên má cậu, mười đầu ngón tay khẳng khiu lần theo gò má hóp:
- Cha mày, học chi mà học dữ vậy con. Mấy bữa rày gió lạnh quá, khớp gối nội nhức buốt từng cơn. Nội nằm mơ thấy lửa đỏ cháy ngang trời, trong bụng cứ cồn cào không yên. Ráng ăn uống vô, đừng có thức khuya quá tổn thọ nghe con.
- Con biết rồi nội. Con làm xong đợt này là được nghỉ Tết dài ngày, con về bóp chân cho nội cả tuần.
Cậu cười, ghé trán vào lòng bàn tay ấm sực của bà. Gian nhà sau rộn rã hẳn lên khi cậu bước qua tấm rèm vải hoa đã ngả màu ố nước.
Dưới gian bếp hẹp, mùi cá bống kho tiêu cay nồng bốc lên từ chiếc nồi đất sôi lục bục trên bếp gas mini. Mẹ cậu - bà Nguyễn Thị Mai - đang lúi húi nhặt rau muống. Tạp dề của bà dính đầy vệt dầu mỡ, gương mặt sạm đen vì tảo tần chợ búa nhưng ánh mắt luôn đong đầy nét dịu dàng mỗi khi nhìn đàn con.
Ngồi tựa lưng vào góc tường cạnh bàn ăn là chị cả Hồ Thị Lan. Chị Lan đang mang thai tháng thứ bảy, bụng đã nhô cao tròn lịa dưới lớp áo bà ba rộng thùng thình. Chị ngồi duỗi hai chân sưng phù trên chiếc ghế đẩu, một tay xoa xoa bụng bầu, một tay bóc từng múi bưởi. Thấy em trai về, chị Lan cất giọng trêu chọc:
- Kỹ sư tương lai về rồi đó hả? Tưởng quên luôn cái nhà này rồi chứ. Đứa cháu trong bụng chị nhắc cậu An suốt, bảo cậu hứa mua cho nó cuốn truyện tranh mà mãi chưa thấy đâu.
Bảo An kéo chiếc ghế gỗ ngồi xuống cạnh chị, đưa tay vỗ nhẹ lên mu bàn chân sưng múp của chị gái:
- Em nhớ chứ, đợi em nộp xong đồ án, lĩnh tiền phụ cấp đo đạc hiện trường là mua ngay cho cháu một bộ đầy đủ. Chị thấy trong người đỡ mệt chưa? Bác sĩ bảo tháng này phải hạn chế đi lại cầu thang mà.
- Ừ, chị biết rồi. Căn nhà này chật quá, muốn leo lên gác ngủ cũng phải bám vịn cầu thang gỗ dốc đứng, mệt đứt cả hơi. Ba tính ra Giêng dọn bớt đống gỗ đằng trước cho thoáng, lấy chỗ kê cái nôi em bé.
Dưới sàn gạch men lốm đốm vết dầu ăn, hai đứa em gái nhỏ - bé Mai mười tuổi và bé Cúc tám tuổi - đang chụm đầu vẽ những bức tranh sáp màu nguệch ngoạc lên mặt sau của tờ lịch cũ. Thằng út Huy mười hai tuổi thì nằm bò ra đất, hí hoáy dùng keo con chó dán lại chiếc cánh gãy của con robot nhựa đồ chơi. Mùi keo dán sắt nồng nặc bốc lên khiến mẹ phải quay lại gắt khẽ:
- Thằng Huy, đem cái thứ keo hôi rình đó ra cửa sau mà dán! Để trong bếp lát nữa đồ ăn dính mùi hết bây giờ.
Thằng bé ngo nảy mình, phụng phịu gom đồ chơi lách qua đống bao tải đựng mùn cưa chạy ra phía sau. Nhà số 24 không có cửa hậu thông ra hẻm. Phía sau bếp chỉ là một khoảng giếng trời nhỏ xíu rộng chừng một mét vuông, bên trên rào kín bằng khung sắt đan mắt cáo dày đặc để chống trộm, giáp lưng hoàn toàn với bức tường gạch kiên cố của dãy nhà bên đường Điện Biên Phủ. Bất kỳ ai sống trong căn nhà này đều biết rõ, lối thoát duy nhất ra thế giới bên ngoài chỉ nằm ở cánh cửa sắt kéo nặng trịch phía mặt tiền đường Lý Thái Tổ.
Mẹ xới một bát cơm đầy có ngọn, gắp khúc cá bống kho đậm màu cánh gián cùng mấy cọng rau muống luộc đặt vào tay Bảo An:
- Ăn lẹ đi con cho nóng. Tối nay ở lại nhà ngủ một giấc rồi sáng mai hẵng đi, đạp xe qua Thủ Đức đêm hôm lạnh lắm.
Bảo An lùa vội miếng cơm thơm mùi gạo mới, lắc đầu:
- Dạ không được mẹ ơi. Đêm nay nhóm con hẹn nhau trực phòng máy để chạy giả lập tải trọng công trình. Máy tính của trường chỉ ưu tiên cho sinh viên năm cuối dùng ban đêm, ban ngày đông người giành không tới lượt. Con lấy tập bản vẽ rồi đi liền, trễ xe buýt chuyến cuối là phải đạp xe mệt nghỉ.
Bà Mai nhìn con trai ăn vội vã, ánh mắt xót xa. Bà đứng dậy, với lấy chiếc cặp lồng nhôm cũ trên chạn bát, trút phần cá kho còn lại cùng mấy miếng đậu hũ chiên vào bên trong, cẩn thận gài chặt nắp:
- Cầm theo mà ăn khuya. Đừng có uống cà phê nhiều quá, hại bao tử nghe con. Ra Giêng chị Lan sinh, nhà mình làm vài mâm cơm cúng mụ rồi cúng tạ ơn trên luôn một thể. Mấy tháng nay ba mày chạy vạy gom góp cũng chuẩn bị trả hết nợ tiền gỗ rồi, qua năm mới cả nhà mình sẽ dễ thở hơn.
Bảo An nuốt nghẹn miếng cơm trong cổ họng. Cậu nhìn quanh căn phòng bếp chật hẹp, nơi bảy con người đang nương tựa vào nhau giữa chốn đô thành hoa lệ. Ba trầm lặng cặm cụi ngoài kia, mẹ tảo tần lo từng bữa ăn, chị gái mang trong mình mầm sống mới, đàn em ngây thơ chưa từng biết đến nỗi lo toan, và bà nội già nua tựa như bóng cây cổ thụ che chở cho cả mái nhà. Cậu thầm tự nhủ mình phải cố gắng tốt nghiệp thật tốt, kiếm được một công việc vững vàng ở các công ty xây dựng lớn để đón cả nhà chuyển đến một nơi ở rộng rãi hơn, không còn phải hít thở mùi sơn nồng nặc và sống trong cảnh ngột ngạt này nữa.
Ăn xong bát cơm, Bảo An vội vã chạy lên căn gác lửng bằng gỗ. Cầu thang dựng đứng kẽo kẹt rên rỉ dưới từng bước chân vội vã của cậu. Trên gác lửng, không khí oi nồng hơn hẳn tầng trệt do mái tôn hấp thụ toàn bộ cái nắng gắt của buổi chiều muộn ban ngày tỏa xuống. Đồ đạc chất ngổn ngang từ sàn lên tận trần. Cậu lục tìm trong chiếc rương tôn cũ kỹ, gom lấy tập hồ sơ thiết kế đồ án đã cuộn tròn cẩn thận, nhét vào ống nhựa bảo quản.
Khi bước xuống cầu thang, cậu nhìn thấy chiếc then cài cửa sắt to bản đặt ở góc chân tường. Đó là thanh thép đặc dài gần hai mét, mỗi tối khi đóng cửa đi ngủ, ba cậu đều đích thân xỏ thanh sắt này ngang qua hai móc chữ U hàn dính chặt vào khung bao, sau đó khóa thêm ba ổ khóa gang loại lớn. Một căn nhà chứa toàn vật liệu dễ cháy như gỗ khô, dung môi pha sơn vec-ni, cồn công nghiệp và bình gas, nhưng lại được bảo vệ bằng một hệ thống khóa kiên cố đến mức một con chuột cũng khó lòng lọt qua. Đó là thói quen phòng trộm của những người kinh doanh mặt phố, một thói quen tích lũy qua hàng chục năm mưu sinh đầy cảnh giác giữa đất Sài Gòn.
- Con đi nha mẹ!
Bảo An đeo chiếc ba lô nặng trĩu lên vai, xách theo chiếc cặp lồng nhôm.
Bà Mai bước theo con ra tận cửa trước. Gió bấc lúc này thổi mạnh hơn, cuốn theo từng đợt bụi đường xào xạc trên mặt vỉa hè. Phố xá đã lên đèn, những dải đèn nhấp nháy màu xanh đỏ treo trên các tán cây chuẩn bị cho mùa Giáng sinh rực sáng cả góc đường Lý Thái Tổ.
Ông Phước ngẩng đầu lên khỏi bàn tính, rút từ trong túi áo ngực ra một tờ tiền năm mươi ngàn đồng đã gấp phẳng phiu, nhét vào túi áo khoác của Bảo An:
- Cầm lấy mà đổ xăng, xe đạp hư thì dắt vô tiệm mà sửa. Đêm hôm đi đứng cẩn thận, nhìn trước ngó sau nghe con.
- Dạ, con có tiền trợ cấp rồi, ba giữ lấy mà lo tiền hàng...
- Cứ cầm đi! Ba mày còn lo được.
Ông gắt nhẹ nhưng giọng chùng xuống. Bảo An siết chặt tờ tiền trong túi áo, nghe lòng ấm áp lạ lùng. Cậu bước ra ngoài mép đường, dắt chiếc xe đạp hướng về phía trạm xe buýt.
Đi được chừng chục mét, Bảo An bất giác quay đầu lại nhìn.
Dưới ánh đèn đường vàng đục, căn nhà số 24 Lý Thái Tổ hiện lên với vẻ quen thuộc đến từng vết tróc sơn trên cánh cửa sắt. Mẹ cậu vẫn đứng tựa người bên khung cửa, một tay vịn vào thanh sắt gỉ sét, chiếc tạp dề bay phần phật trong gió lạnh. Bên trong quầng sáng mờ ảo của xưởng mộc, bóng lưng gập xuống của ba in đậm lên bức tường ván ép. Trên sập gụ phía xa xa, hình bóng còng queo của bà nội vẫn lặng lẽ lần từng hạt bồ đề, môi mấp máy tụng niệm điều gì đó vào khoảng không gian tĩnh mịch.
Chị Lan đứng bên cạnh mẹ, một tay đỡ lấy phần bụng bầu nặng nề, cất tiếng gọi với theo:
- Nhớ về sớm ăn Tết đó An ơi! Đừng có cắm đầu làm đồ án miết nghen mầy!
Hai đứa em gái nhỏ thò đầu qua khe cửa sắt, vẫy vẫy đôi bàn tay dính đầy vết sáp màu tím đỏ:
- Anh An đi học vui vẻ nha! Nhớ mua kẹo kéo cho tụi em!
Bảo An mỉm cười giơ cao tay vẫy lại. Cậu không ngờ rằng, bóng dáng bảy con người đứng chen chúc sau cánh cửa sắt hẹp đó, cùng tiếng dặn dò xao xác lẫn trong tiếng gió bấc đầu mùa, lại là bức tranh gia đình cuối cùng được khắc sâu vào mắt cậu.
Chuyến xe buýt số 150 cũ kỹ xộc xệch chở đầy sinh viên và người lao động ngoại thành ì ạch lăn bánh rời khỏi trung tâm thành phố. Ngồi bên khung cửa sổ kính bám đầy bụi đường, Bảo An nhìn những dãy nhà mặt tiền lùi dần về phía sau. Ánh đèn neon rực rỡ của các bảng hiệu buôn bán, dòng người hối hả ngược xuôi sắm sửa cuối năm, tất cả chìm dần vào bóng tối khi chiếc xe lao nhanh trên xa lộ hướng về phía làng đại học Thủ Đức.
Khoảng chín giờ tối, Bảo An về đến căn phòng trọ nằm sâu trong con hẻm đất đỏ gần hồ đá. Căn phòng rộng chưa đầy mười lăm mét vuông, mái lợp fibro xi măng nóng hầm hập dù bên ngoài trời đang trở gió. Chiếc quạt tai voi cũ kỹ quay rè rè trên bàn học, thổi ra từng luồng gió hanh khô xua tan bớt mùi ẩm mốc của sách vở và chăn màn lâu ngày chưa giặt.
Cậu mở chiếc cặp lồng nhôm mẹ chuẩn bị. Mùi cá bống kho tiêu vẫn còn hơi ấm nhẹ. Cậu bẻ đôi mẩu bánh mì khô mua vội ở đầu hẻm, chấm vào thứ nước kho kẹo quánh đậm đà hương vị gia đình. Vừa nhai bánh mì, Bảo An vừa trải những tấm bản vẽ kỹ thuật khổ A0 lên mặt bàn gỗ ép phẳng phiu. Các nét mực Tàu vẽ mặt cắt dầm, cột, móng của công trình nhà cao tầng hiện lên rõ ràng, chi tiết từng con số tải trọng. Cậu cặm cụi tính toán từng thông số, tiếng ngòi bút chì cọ rột roạt trên mặt giấy can hòa cùng tiếng dế rả rích kêu ngoài bụi cỏ bờ rào.
Mười một giờ đêm, bạn cùng phòng trọ với cậu - Hoàng, sinh viên khoa Cơ khí - khoác chiếc áo gió dày, xách theo bộ đồ nghề sửa xe máy bước vào phòng:
- Ê An, chưa ngủ hả mầy? Nay tao đi làm thêm ca đêm ở cây xăng về trễ, ngoài đường vắng tanh mà gió lạnh thấy mẹ luôn.
- Tao phải tính cho xong bảng dự toán này để sáng mai nộp sớm cho thầy. Mày tắm rửa rồi ngủ trước đi.
Hoàng cởi giày, quẳng chiếc chìa khóa lên bàn, nhìn đống bản vẽ chằng chịt của bạn:
- Ráng đi con, còn mấy tháng nữa ra trường làm kỹ sư kiếm tiền cất nhà lầu cho gia đình mầy nở mày nở mặt. Ba mẹ mầy buôn bán dưới phố cực quá, nhìn ông cụ mày hôm bữa tao ghé chơi thấy lưng còng thêm một khúc rồi đó.
Bảo An mỉm cười nhẹ, mắt vẫn dán chặt vào các con số:
- Ừ, tao cũng mong mau tốt nghiệp. Ra trường có lương, tao thuê cái mặt bằng khác rộng hơn cho ba mẹ tao làm xưởng, chứ căn nhà số 24 đó chật chội quá, đêm nằm ngủ ngửi toàn mùi dung môi sơn, độc hại lắm.
Hoàng leo lên chiếc giường sắt tầng hai, kéo chăn trùm kín đầu:
- Nghỉ ngơi sớm đi, đừng thức trắng đêm, mai lại đờ đẫn ra đó.
Tiếng ngáy của Hoàng chẳng mấy chốc đã đều đặn vang lên trong căn phòng vắng. Đồng hồ treo tường nhích dần từng nhịp khô khốc.
Mười một giờ bốn mươi lăm phút.
Bảo An dừng bút, đưa tay lên day day hai thái dương đang giật lên từng cơn đau nhức. Không khí trong căn phòng bỗng nhiên trở nên ngột ngạt một cách kỳ lạ. Dù gió lạnh bên ngoài vẫn rít qua khe cửa sổ gỗ lỏng lẻo, nhưng trong lồng ngực cậu lại trào lên một cảm giác nôn nao khó tả. Trái tim cậu đập lỗi nhịp, từng hồi thình thịch thúc mạnh vào thành ngực như thể có một bàn tay vô hình đang bóp nghẹt lấy cuống họng.
Cậu đứng dậy bước ra hiên phòng trọ, ngửa cổ hít một hơi thật sâu. Đêm ngoại ô tĩnh mịch đến rợn người, chỉ có ánh đèn đường vàng vọt hắt bóng những cành cây xơ xác đu đưa theo gió. Trong làn gió bấc buốt giá thổi thốc từ hướng trung tâm thành phố ngược về phía này, Bảo An ngửi thấy một mùi khét mơ hồ. Thứ mùi không giống như mùi đốt rác thông thường của người dân miệt vườn, mà nồng nặc, cay xè, gợi nhớ đến mùi nhựa thông cháy khét lẹt quyện cùng mùi sơn công nghiệp bị hun nóng dưới ngọn lửa lớn.
Cậu tự lắc đầu, tự trấn an rằng có lẽ ai đó quanh đây đang dọn vườn đốt lá thông khô. Cậu quay trở vào phòng, rót một ly nước lọc uống cạn để xua tan cảm giác khô khốc nơi cuống họng.
Nằm vật xuống chiếc chiếu cói trải tạm dưới sàn gạch men, Bảo An nhắm mắt lại. Bản vẽ, những con số tải trọng và hình ảnh bảy người thân dưới căn nhà số 24 Lý Thái Tổ chập chờn hiện lên trước mắt. Bát cơm cá kho tiêu của mẹ, đôi bàn chân sưng phù của chị Lan, ánh mắt đục mờ của bà nội, và dáng lưng cặm cụi của người ba bên chiếc bàn tính gỗ... Tất cả bình yên và ấm áp đến mức cậu ngỡ như chỉ cần chợp mắt một giấc thật sâu, sáng mai thức dậy đón ánh mặt trời lên, mọi gánh nặng nhọc nhằn sẽ lùi lại phía sau.
Cậu thiếp đi trong sự tĩnh lặng nặng nề của đêm đông. Chiếc quạt tai voi trên bàn vẫn quay từng vòng chậm chạp, cánh quạt rít lên từng tiếng ken két khô khốc trong bóng tối đặc quánh, trong khi kim đồng hồ trên vách tường từ từ nhích dần qua mốc nửa đêm, tiến về những giờ phút đen tối nhất của định mệnh.