NGŨ THÔNG THẦN MIẾU HOANG BẾN ĐÒ - Chương 23: Chưa Ai Dám Động Vào Tượng
Chiều ngày mười bảy tháng Chín, Trần Huyền Cơ quay lại nhà cụ Tư Lan ở gần bến đò cũ. Ông tới vào lúc ba giờ chiều, khi nắng đã dịu và gió sông thổi mát…
Nội dung chương
Chiều ngày mười bảy tháng Chín, Trần Huyền Cơ quay lại nhà cụ Tư Lan ở gần bến đò cũ.
Ông tới vào lúc ba giờ chiều, khi nắng đã dịu và gió sông thổi mát qua hàng cau trước sân. Cụ Lan đang ngồi nhặt rau ở hiên nhà, thấy ông thì chống gậy đứng dậy mời vào. Ông đỡ cụ ngồi lại xuống ghế, rồi mới ngồi xuống chiếc ghế thấp đối diện như mọi lần trước.
Lần này ông tới không phải để nghe lại tích ngôi miếu từ đầu. Ông đã vào tận trong miếu và đã nhìn thấy tận mắt những gì cần thấy. Câu hỏi ông mang theo chiều nay hẹp hơn nhiều và cũng nặng hơn nhiều. Ông muốn biết người xưa ở vùng này đã từng làm gì với năm pho tượng ấy hay chưa.
Ông kể lại cho cụ nghe vắn tắt những gì mình thấy trong miếu trưa hôm qua. Ông kể về bệ thờ phủ bụi, về đúng năm pho tượng đất nung ngồi thành một hàng. Ông kể về lớp bụi dày trên thân tượng và vết chu sa còn tươi trên mười con mắt. Cụ nghe tới đâu, nét mặt cụ trầm xuống tới đó, bàn tay nhặt rau dừng hẳn lại.
Cụ đặt rổ rau xuống nền gạch, nhìn ra phía rặng tre một lúc lâu không nói. Ông cũng không giục cụ, chỉ ngồi yên chờ như ông vẫn chờ người già nhớ lại chuyện xưa. Những chuyện mấy chục năm không ai nhắc tới cần thời gian mới quay về rõ ràng trong đầu người kể được.
Cụ bắt đầu kể bằng một giọng chậm rãi và dứt khoát hơn mọi lần trước. Cụ nói từ ngày cụ còn là con gái nhỏ theo bà ra bến giặt áo, ngôi miếu ấy đã bị dân vùng này lánh xa rồi. Người lớn dặn trẻ con không được chơi gần rặng tre, nhất là lúc trời chập choạng tối. Ai đi qua bến cũ vào ban đêm cũng đi vòng qua phía xa rặng tre một quãng.
Ông hỏi thẳng vào điều mình cần biết nhất trong buổi chiều nay. Ông hỏi người xưa có ai từng vào miếu phá bỏ những pho tượng ấy đi chưa. Ông hỏi có vị thầy nào, có đám trai làng nào từng bàn chuyện đập tượng để trừ hẳn mối lo chưa. Câu hỏi ấy là câu hỏi ông đã giữ trong đầu suốt từ trưa hôm qua tới giờ.
Cụ lắc đầu ngay, lắc chậm và chắc, không một chút do dự nào trong cái lắc đầu ấy. Cụ nói chưa ai từng phá tượng trong ngôi miếu ấy, từ đời ông bà của cụ tới đời cụ. Chưa ai đủ sức làm việc ấy, và cũng chưa ai dám làm việc ấy, cụ nhấn mạnh cả hai vế. Dân vùng này chỉ chọn một cách duy nhất với ngôi miếu, là lánh xa và dặn con cháu tránh cho xa.
Cụ kể thêm rằng đời trước cũng có người từng đứng ở đầu lối mòn bàn chuyện vào miếu. Đó là vào những năm sau chuyện hai người cầu tài phải trả giá đắt trong vùng. Mấy người đàn ông trong làng bàn nhau mang búa vào đập bỏ tượng cho yên chuyện về sau. Nhưng bàn đi bàn lại mấy buổi tối liền, cuối cùng không ai bước chân vào rặng tre cả.
Ông nghe tới đó thì hiểu thêm một tầng nữa về ngôi miếu sau rặng tre. Nỗi sợ quanh ngôi miếu này không phải nỗi sợ nhất thời của một thế hệ. Nó là nỗi sợ đã được truyền qua nhiều đời bằng lời dặn miệng trong từng nhà. Mỗi nhà đều dặn con cháu tránh xa, và lời dặn ấy mạnh hơn mọi ý định phá bỏ nào từng được bàn tới.
Cụ kể tiếp về cách người xưa giữ mình trước ngôi miếu hoang ấy qua năm tháng. Nhà nào ở gần bến cũ cũng dặn người nhà không thắp hương ở miếu ấy với bất cứ lý do gì. Có người đi đò khuya về ngang rặng tre, nghe tiếng động lạ cũng chỉ cúi đầu đi nhanh qua. Không ai tò mò quay lại nhìn, không ai dừng chân xem xét, không ai gọi nhau tới xem cùng.
Ông ghi nhớ tất cả những lời ấy như một phần chứng cứ riêng của buổi chiều nay. Tiền lệ là một thứ rất quan trọng trong nghề trừ tà mà ông theo đuổi mấy chục năm. Có tiền lệ, người làm nghề biết việc mình sắp làm khó ở đâu và nguy ở đâu. Không có tiền lệ, mọi bước đi đều là bước đi đầu tiên trên một con đường chưa ai qua.
Và với năm pho tượng trong miếu hoang này, tiền lệ hoàn toàn trống trơn trước mặt ông. Chưa ai phá, chưa ai động, chưa ai thử bất cứ cách nào với chúng cả. Điều ấy có nghĩa là nếu sau này buộc phải động vào tượng, ông sẽ không có kinh nghiệm của người đi trước nào để dựa vào. Ông sẽ phải tự tính toàn bộ bằng kinh nghiệm nghề của chính mình.
Ông hỏi thêm cụ một ý nữa cho thật rõ ràng trước khi kết luận buổi chiều nay. Ông hỏi người xưa lánh xa như thế thì ngôi miếu có để yên cho dân vùng này không. Cụ nói những nhà không bén mảng tới miếu, không khấn xin gì ở đó thì vẫn sống yên ổn bình thường. Tai họa trong lời kể chỉ rơi xuống những nhà có người lén tới cầu khấn mà thôi.
Lời ấy của cụ khớp với những gì ông đã tự kết luận qua gần ba tuần ở thị trấn. Thứ trong miếu không tự tìm tới nhà người ta khi người ta không gọi nó. Nó chỉ đáp lại kẻ đã tới khấn xin và đã mở đường cho nó bằng chính tay mình. Ông giữ sự khớp nhau ấy trong đầu, vẫn ở mức truyền thuyết và quan sát, chưa vội nâng lên thành khẳng định.
- Cụ cho tôi hỏi lại một lần nữa cho thật chắc nhé cụ. Từ xưa tới nay, thật chưa ai động vào năm pho tượng ấy à cụ.
- Chưa ai động vào đâu ông ạ. Tôi nói thật với ông, chưa một ai dám động vào cả.
- Thế có thầy nào ở vùng khác từng được mời về xem ngôi miếu ấy chưa cụ.
- Cũng chưa từng có thầy nào về xem đâu ông. Dân mình chỉ lánh xa rồi dặn nhau tránh thôi ông ạ.
- Người xưa dặn con cháu tránh miếu ấy bằng những lời thế nào hả cụ. Cụ còn nhớ rõ không cụ.
- Nhớ chứ ông. Các cụ dặn là chớ thắp hương, chớ khấn xin, chớ tò mò vào xem trong miếu có gì.
- Nghe cụ kể thế, tôi hiểu vì sao bát hương ngoài bậc thềm lạnh tanh suốt mấy chục năm rồi.
- Đúng thế ông ạ. Tới đời tôi, người ta còn tránh, huống chi là đời các cụ trước nữa ông.
Ông cảm ơn cụ và ngồi nán lại thêm một lúc bên chén trà nóng cụ vừa rót. Cụ nhìn ông rất lâu, rồi hỏi khẽ một câu mà ông nghe rõ từng chữ. Cụ hỏi có phải ông đang tính chuyện động vào những pho tượng ấy hay không. Ông không giấu cụ, chỉ nói mình đang tìm hiểu cho tới nơi tới chốn trước đã.
Cụ gật đầu chậm rãi rồi dặn ông một câu dặn của người đã sống gần hết đời bên bến đò này. Cụ dặn ông nếu chưa thật chắc tay thì chớ vội động vào tượng trong miếu ấy. Cụ nói người xưa không động vào không hẳn vì hèn nhát như người ngoài vẫn nghĩ. Người xưa không động vào vì họ hiểu có những thứ càng động vào càng nguy hiểm cho cả nhà.
Ông ra về khi nắng chiều đã ngả vàng trên mặt sông trước nhà cụ. Ông đi chậm dọc bến cũ, đầu óc sắp xếp lại toàn bộ buổi nói chuyện vừa rồi. Chưa ai dám động vào tượng là một dữ kiện tưởng nhỏ mà sức nặng của nó rất lớn. Nó khóa chặt mức độ khó của bất cứ việc hóa giải nào về sau mà ông phải tính tới.
Ông tự nói với mình kết luận của buổi chiều nay thành một câu gọn gàng trong đầu. Năm pho tượng trong miếu hoang chưa từng bị ai động vào suốt mấy chục năm bỏ hoang. Mọi cách hóa giải nếu có về sau đều phải bắt đầu từ con số không tròn trĩnh ấy. Ông cần thêm chứng cứ, thêm thời gian và thêm sự chắc chắn trước khi nghĩ tới bất cứ việc làm nào ở ngôi miếu ấy.
Về tới nhà Bảy, ông ngồi xuống hiên nhìn về phía rặng tre đang tối dần trong chiều muộn. Bảy mang ra cho ông một bát nước chè xanh còn nóng hổi và ngồi xuống cạnh ông. Ông kể vắn tắt cho Bảy nghe lời của cụ Lan về chuyện chưa ai dám động vào tượng. Bảy nghe xong chỉ thở dài, nói vùng này sợ ngôi miếu ấy là sợ có lý do cả.
Ông cũng nghĩ về một điều cụ Lan vừa nhắc tới mà ông cho là rất đáng giữ trong đầu. Cụ nói những năm gần đây, lớp trẻ trong thị trấn ít nghe lời dặn của người già hơn trước. Có đứa còn cười cho rằng ngôi miếu chỉ là chuyện dọa trẻ con của đời xưa cũ. Ông nghe mà lo, vì một lời dặn bị coi nhẹ là một khoảng trống cho kẻ đang kẹt đường tìm tới. Ông tự nhủ chuyện nhà họ Phạm rất có thể đã bắt đầu đúng từ một khoảng trống như thế. Người chồng trong nhà ấy đang nợ nần và thua lỗ, lại nghe được lời chỉ đường của một người quen biết ở bến đò. Ông chưa có chứng cứ trọn vẹn cho suy nghĩ này nên chỉ giữ nó ở mức hướng nghi như mọi lần.
Đêm ấy ông nằm muộn hơn thường lệ, nghĩ về năm pho tượng phủ bụi trong gian thờ tối. Ông nghĩ về mười vết chu sa đỏ tươi và về bàn tay nào đã điểm chúng trong lặng lẽ. Ông nghĩ về Hoa đang yếu dần trong căn nhà quẩn đầy hắc khí ở phố ven sông. Khoảng cách giữa việc biết gốc của tai họa và việc cắt được gốc ấy, ông thấy rõ hơn bao giờ hết trong đêm nay.