NỎ THẦN KIM QUY Ở CỔ LOA - Chương 1: Hai mét hai
Sáng 18 tháng 6, Phạm Thu Hằng tới văn phòng hiện trường khi sương còn bám trên mặt ruộng thấp phía đông Cổ Loa. Văn phòng là hai container ghép, đặt…
Nội dung chương
Sáng 18 tháng 6, Phạm Thu Hằng tới văn phòng hiện trường khi sương còn bám trên mặt ruộng thấp phía đông Cổ Loa. Văn phòng là hai container ghép, đặt trên nền đất đã lu lèn tạm. Mái tôn còn đọng nước mưa đêm trước. Mỗi khi gió qua, nước nhỏ giọt xuống bậc thềm sắt, kêu từng tiếng ngắn và đều.
Hằng treo túi hồ sơ lên móc, mở laptop và kiểm tra lại danh mục bàn giao. Dự án cải tạo tuyến mương tiêu C2. Tổng chiều dài thiết kế 680 mét. Hạn hoàn thành gốc là ngày 5 tháng 8 năm 2027. Chủ đầu tư cần tuyến mương xong trước đợt mưa lớn cuối mùa. Khu dân cư và ruộng thấp phía đông đã ngập hai lần trong năm trước.
Cô đọc chậm từng mục. Mặt cắt thiết kế giữ đáy rộng 1,8 mét. Chiều sâu thiết kế là 1,6 mét. Hai thông số ấy không đổi ở bất kỳ đoạn nào trên tuyến thẳng. Cô ghi hai con số vào sổ tay riêng, rồi mở bản vẽ tổng mặt bằng trên màn hình.
Tuyến mương chạy dọc chân lũy ngoài phía đông. Trên bản vẽ, nó là một đường xanh gọn gàng. Đường xanh ấy đi qua các cọc từ K0+000 tới cuối tuyến. Đoạn từ K0+418 đến K0+503 được đánh dấu là đoạn thi công đợt hai. Hằng phóng to đoạn đó trên màn hình.
Đỗ Văn Lâm bước vào, áo sơ mi còn cài kín cúc trên cùng. Ông đặt cốc trà xuống bàn và nhìn bản vẽ.
- Cô Hằng tới sớm hơn giờ họp mười lăm phút.
- Em muốn dựng lại tim tuyến trước khi tổ thi công ra hiện trường.
- Bản vẽ đã duyệt rồi. Dựng lại để kiểm tra cọc thôi, đúng không?
Hằng không trả lời ngay. Cô mở bảng tọa độ và đối chiếu số hiệu cọc. Trong đầu cô, một đường trên giấy chỉ đáng tin khi nó đứng được ngoài đất thật. Giấy không ngấm nước. Đất thì có.
Ngoài sân, Nguyễn Văn Dũng đã dựng máy toàn đạc trên chân ba càng. Dũng là trắc địa viên của đội, 32 tuổi, ít nói khi làm việc. Anh kiểm tra bọt thủy, siết lại ốc chân máy và gọi tổ phụ mang gương tới các cọc mốc.
Hằng đội mũ bảo hộ, mang theo bản vẽ in khổ lớn và đi ra đoạn K0+418. Lâm đi cùng. Nắng sớm chưa gắt. Mặt đất sau mưa mềm ở lớp trên và chặt ở lớp dưới. Giày của Hằng lún nhẹ ở từng bước gần mép ruộng.
Lũy ngoài hiện ra trước mặt họ như một bờ đất khổng lồ. Thân lũy cao, phủ cỏ và cây dại. Chân lũy tiếp giáp với mặt đất tự nhiên bằng một đường cong khó nhìn rõ. Ở vài chỗ, rễ cây giữ đất thành từng mảng. Ở vài chỗ khác, đất đã sụt thành vệt nông.
Hằng dừng lại và nhìn từ chân lũy ra phía tuyến mương sẽ đào. Khoảng trống giữa hai bên hẹp hơn cô tưởng khi chỉ nhìn trên màn hình. Cô hỏi Dũng đã sẵn sàng chưa.
- Xong rồi, chị Hằng. Em bắn từ mốc chuẩn trước, rồi mới ra tim tuyến.
Dũng đọc số liệu thành tiếng cho người ghi sổ. Hằng đi theo gương. Cô dừng ở K0+418, rồi K0+440, rồi tiến dần về K0+462. Mỗi cọc gỗ được đóng xuống đất, đầu cọc sơn đỏ. Dây căng giữa các cọc tạo thành một đường thẳng sát chân lũy.
Khi gương dừng ở điểm mép mương dự kiến gần K0+462, Hằng ra hiệu giữ nguyên vị trí. Cô lấy thước thép trong túi áo, đi tới chân lũy và tự tay đo khoảng cách từ mép mương tới chân lũy.
Thước kéo ra. Số hiện rõ.
Hai mét hai.
Cô đo lại lần thứ hai, đổi vị trí đứng để tránh mảng cỏ rũ. Kết quả vẫn là hai mét hai. Cô gọi Dũng bắn lại bằng máy cho chắc.
- Dũng, đo từ mép thiết kế tới chân lũy ở điểm này. Đọc to cho cả hai bên cùng nghe.
Dũng ngắm máy, bấm đo và chờ số ổn định.
- Hai mét hai mươi, chị Hằng. Làm tròn theo hồ sơ là hai mét hai.
Lâm đứng cạnh cọc K0+462, tay khoanh trước ngực.
- Bản vẽ ghi đúng như vậy. Không phải lỗi đo.
- Em biết không phải lỗi đo. Vấn đề là khoảng cách này quá hẹp để đào sâu một mét sáu.
- Mép mương cách chân lũy hai mét hai, nhưng đáy mương thu vào trong. Taluy đào có độ dốc. Kỹ thuật đã tính rồi.
- Tính trên nền đất khô và ổn định. Bây giờ là mùa mưa. Nước ngầm ở khu này cao. Khi ta mở ô đào, áp lực nước sẽ đẩy vào vách. Chân lũy là đất cổ bồi đắp nhiều lớp. Em không coi hai mét hai là vùng đệm an toàn.
Lâm nhìn dọc dây tuyến. Ông nói chậm, như cân từng chữ trước mặt tổ trắc địa.
- Nếu mở lại thiết kế, phải dừng đoạn này, làm lại mô hình và xin ý kiến chủ đầu tư. Hạn là ngày 5 tháng 8. Cô biết nhà thầu bị tính phạt theo ngày nếu chậm.
- Em biết hạn. Em cũng biết nếu chân lũy sạt vào mương thì không còn hạn nào cứu được.
Không ai nói thêm trong ít phút. Tiếng máy toàn đạc kêu tít nhẹ mỗi lần Dũng đổi điểm đo. Tổ phụ đóng thêm cọc ở K0+480 và K0+503. Dây tuyến căng thẳng từ K0+418 tới K0+503, dài 85 mét theo đường thẳng gốc.
Hằng đi hết đoạn 85 mét đó một lượt. Cô ghi chú từng điểm có cỏ thưa, từng vệt đất mới rơi và từng chỗ nước đọng gần chân lũy. Ở gần K0+470, một vệt đất màu sẫm hơn xung quanh. Cô lấy mũi giày gạt nhẹ lớp cỏ mỏng. Đất bên dưới ẩm và rời.
- Đất ở đây rời hơn đoạn trước.
Lâm đáp ngay.
- Đất mặt sau mưa thì chỗ nào cũng vậy.
- Vì thế em mới cần ghi vào biên bản tiếp nhận. Ý kiến bảo lưu về vùng đệm ở đoạn K0+418 đến K0+503. Thi công các đoạn xa chân lũy trước. Đoạn này cần khảo sát bổ sung trước khi đào sâu.
Lâm im lặng lâu hơn. Ông nhìn về phía văn phòng, nơi lịch tiến độ treo sau tấm kính. Rồi ông gật đầu rất nhẹ.
- Cô ghi ý kiến bảo lưu. Nhưng tôi ghi rõ là tuyến vẫn thi công theo bản vẽ đã duyệt cho tới khi có văn bản khác.
- Em đồng ý ghi cả hai ý kiến. Không ai sửa lời của ai.
Hằng đề nghị đo thêm mặt cắt ngang ở ba vị trí. Dũng đồng ý và cho tổ phụ căng dây ngang từ chân lũy ra ruộng. Ở mỗi mặt cắt, cô ghi cao độ mặt đất tự nhiên và cao độ đáy mương dự kiến. Chênh lệch cao độ cho thấy vách đào phía lũy sẽ chịu gần trọn chiều sâu thiết kế.
- Nếu vách phía lũy sạt, đất sẽ đi theo hướng nào?
Dũng trả lời không cần nghĩ lâu.
- Đi thẳng xuống đáy mương, chị ạ. Không còn bậc nào giữ lại.
Cô yêu cầu chụp ảnh hiện trạng chân lũy trước khi phát quang lan tới đoạn này. Dũng chụp từ ba góc. Anh đọc số ảnh thành tiếng để Hằng ghi vào sổ. Mỗi bức ảnh đều có cọc mốc và thước tỉ lệ đặt sát chân lũy.
Hằng cũng kiểm tra rãnh thoát nước tạm ở phía ruộng. Rãnh nông, nhiều cỏ, dòng chảy chậm. Nếu mưa lớn dồn về trong lúc ô đào đang mở, nước sẽ không thoát kịp. Cô ghi thêm một dòng vào sổ tay. Rãnh tạm cần nạo vét trước khi đào sâu ở bất kỳ đoạn nào.
Lâm nghe tới đó thì xen vào.
- Nạo vét rãnh tạm nằm trong khối lượng tuần này rồi. Tôi không cãi chuyện đó. Tôi chỉ không đồng ý dừng cả đoạn vì một khoảng cách mà thiết kế đã duyệt.
- Em không đề nghị dừng cả dự án. Các đoạn xa chân lũy cứ thi công theo kế hoạch. Em chỉ bảo lưu đoạn 85 mét này.
- Bảo lưu của cô sẽ lên báo cáo tuần. Chủ đầu tư sẽ hỏi vì sao giám sát không yên tâm.
- Thì anh trả lời bằng đúng số đo. Hai mét hai. Ai đọc cũng tự hiểu câu hỏi tiếp theo.
Lâm không đáp. Ông quay đi kiểm tra tổ phát quang ở đầu tuyến. Hằng biết ông chịu áp lực thật. Hợp đồng ghi rõ mức phạt chậm tiến độ theo ngày. Nhưng áp lực không làm khoảng cách rộng thêm một xăng ti mét nào.
Cô đứng lại một mình bên dây tuyến. Trước mặt cô, chân lũy phủ cỏ xanh sẫm vì ẩm. Sau lưng cô, ruộng thấp trải ra tới con đường làng. Tuyến mương này đào ra để cứu ruộng và nhà dân khỏi ngập. Mục đích ấy đúng. Cô chưa từng nói dự án không nên làm. Điều cô giữ chỉ là cách làm không được ăn vào chân của một vòng thành đã đứng ở đây rất lâu trước mọi bản vẽ.
Cô lấy bút đánh dấu điểm K0+462 trên bản vẽ in bằng một vòng tròn đỏ. Bên cạnh vòng tròn, cô viết tay hai chữ số và một dấu chấm. Hai phẩy hai. Rồi cô gấp bản vẽ lại theo đúng nếp cũ.
Về văn phòng, Hằng soạn biên bản tiếp nhận hiện trường ngay trong buổi sáng. Cô ghi rõ dự án dài 680 mét. Cô ghi rõ đoạn tranh chấp từ K0+418 đến K0+503. Cô ghi rõ hạn gốc ngày 5 tháng 8 năm 2027. Cô ghi rõ khoảng cách đo được là 2,2 mét tại điểm gần nhất gần K0+462.
Ở mục ý kiến của kỹ sư giám sát, cô viết một câu ngắn. Vùng đệm 2,2 mét chưa đủ cơ sở an toàn trong điều kiện mưa và nước ngầm cao, cần khảo sát bổ sung trước khi đào sâu ở đoạn tranh chấp.
Lâm đọc biên bản hai lần. Ông ký dưới phần ý kiến của nhà thầu. Ông viết thêm rằng bản vẽ đã được duyệt và nhà thầu thi công theo bản vẽ cho tới khi có quyết định thay đổi bằng văn bản.
Hằng ký sau cùng. Cô đóng dấu giáp lai hồ sơ và tách một bản sao cho bìa hồ sơ bảo tồn riêng. Thói quen ấy cô giữ từ công trình trước. Hồ sơ tiến độ có thể đầy thêm mỗi ngày. Hồ sơ bảo tồn phải giữ nguyên những cảnh báo đầu tiên.
Buổi chiều, tổ thi công bắt đầu phát quang đoạn xa chân lũy. Tiếng máy cắt cỏ và tiếng cọc đóng vang đều. Hằng ở lại đoạn K0+462 cùng Dũng để đo kiểm tra lần cuối trước khi thu máy.
Dũng tháo gương, gấp chân máy và đọc lại số đo trong sổ.
- Chị Hằng, số cuối ở điểm gần nhất vẫn là hai mét hai. Em đã ghi và ký xác nhận.
Hằng gật đầu. Cô chưa kịp trả lời thì một mảng đất khô nhỏ rời khỏi chân lũy. Nó rơi xuống vệt cỏ dưới chân họ, vỡ thành bụi và vài cục đất lăn về phía dây tuyến.
Không có gió mạnh. Không có ai chạm vào lũy. Mảng đất chỉ lớn bằng bàn tay, nhưng nó rơi đúng vào khoảng trống hai mét hai mà họ vừa đo suốt buổi sáng.
Hằng nhìn mảng đất vỡ, rồi nhìn lên thân lũy im lìm. Khoảng cách ấy từ giờ không còn là một con số trên bản vẽ nữa.