NỎ THẦN KIM QUY Ở CỔ LOA - Chương 3: Chuông cảnh báo bị tắt
Sáng 20 tháng 6, Trần Quốc Bảo tới ô đào thử trước tổ thợ gần nửa giờ. Ô đào nằm cách chân lũy 26 mét, trên một khoảnh đất trống phía ruộng. Đây là đoạn…
Nội dung chương
Sáng 20 tháng 6, Trần Quốc Bảo tới ô đào thử trước tổ thợ gần nửa giờ. Ô đào nằm cách chân lũy 26 mét, trên một khoảnh đất trống phía ruộng. Đây là đoạn xa chân thành, được chọn để thử nền và thử tay máy trước khi thi công thật. Bảo thích những buổi sáng như thế này. Máy còn nguội, đất còn yên, và anh là người đầu tiên chạm vào cả hai.
Bảo 29 tuổi, lái máy xúc chính của ca ngày. Anh đi vòng quanh máy một lượt. Anh kiểm tra xích, gầu, các khớp thủy lực và mức dầu. Anh lấy tay gạt bùn khô bám trên bậc lên cabin. Đêm qua mưa to. Nước còn đọng thành vũng ở các vệt xích cũ.
Anh leo lên cabin, tra chìa và nổ máy. Tiếng động cơ trầm xuống rồi ổn định. Màn hình hiện các thông số. Đèn báo nghiêng sáng thử một lần rồi tắt. Bảo nhìn đèn đó lâu hơn bình thường.
Ở công trình trước, anh từng tắt chuông cảnh báo nghiêng của máy. Cảm biến ở đó kêu liên tục mỗi khi máy đứng trên nền hơi dốc. Tiếng kêu làm anh mất tập trung. Anh tắt chuông và làm việc suốt hai tuần không có chuyện gì xảy ra. Từ đó anh có thói quen coi chuông cảnh báo là thứ dành cho người mới lái.
Sáng nay anh chưa tắt. Anh để chuông ở chế độ bật và bắt đầu bài thử đầu tiên.
Hoàng Văn Đức, tổ phó phụ trách an toàn, đứng ở mép ô đào với sổ ca trên tay. Đức 41 tuổi, nói ít và ghi nhiều. Anh ra hiệu cho Bảo đưa gầu qua dãy cọc tiêu đã cắm sẵn trong ô hẹp.
Bài thử yêu cầu gầu đi qua giữa hai hàng cọc mà không chạm cọc nào. Khoảng hở mỗi bên chỉ vừa một bàn tay. Bảo hạ cần, giữ tốc độ chậm và điều khiển bằng các đầu ngón tay. Gầu lướt qua cọc đầu tiên. Rồi cọc thứ hai. Rồi cả dãy.
Đức gật đầu và ghi vào sổ.
- Tay máy tốt. Không chạm cọc nào.
Bảo cười trong cabin. Anh thích được ghi nhận bằng câu ngắn như vậy hơn là lời khen dài. Anh đưa gầu lên, quay máy nửa vòng và chuẩn bị đào thử lớp đất mặt đầu tiên.
Mưa đêm trước đã làm nền ô đào thay đổi. Lớp mặt nhão hơn hôm khảo sát. Khi xích máy dịch sang vị trí đào, Bảo cảm thấy máy nghiêng nhẹ về phía taluy tạm. Chuông cảnh báo kêu hai tiếng ngắn. Anh nhìn góc nghiêng trên màn hình. Số vẫn nằm trong ngưỡng cho phép của nhà sản xuất.
Anh đào thử ba gầu đầu tiên. Đất lên đều, ẩm và nặng. Gầu thứ tư vừa nhấc lên thì mép taluy tạm phía trái trượt xuống một mảng. Đất rơi thành vệt dài xuống đáy ô. Không có ai đứng gần mép đó. Mảng trượt cao chưa tới đầu gối một người đứng dưới đáy ô, nhưng nó đủ làm cả tổ dừng tay.
Bảo tắt máy ngay. Anh leo xuống và đi tới xem vệt trượt cùng Đức và Thịnh vừa tới nơi.
Thịnh dùng que thăm chọc vào chân vệt trượt. Ông rút que lên, nhìn bùn dính và nói rõ cho cả tổ nghe.
- Đây là trượt tự nhiên do mưa đêm trước. Nền taluy tạm ngấm nước, lớp trên nặng và trượt trên lớp dưới. Ô này cách chân lũy hai mươi sáu mét. Không liên quan tới chân thành. Ghi đúng như vậy vào sổ ca.
Đức ghi ngay. Anh ghi giờ, vị trí ô đào, kích thước ước lượng của mảng trượt và ghi chú không có người bị thương. Bảo đứng cạnh, nhìn vệt đất mới. Màu đất ở mặt trượt sáng hơn đất xung quanh, như một vết cắt còn ướt.
Thịnh yêu cầu san lại mép taluy theo độ dốc thoải hơn. Ông cũng yêu cầu không đào tiếp ở mép đó cho tới khi nền thoát bớt nước. Bảo gật đầu. Anh không cãi, vì vệt trượt nằm ngay trước mắt anh.
Trong lúc chờ tổ thủ công san bờ, Bảo ngồi với Đức ở bóng râm cạnh lán dụng cụ. Đức lật sổ ca và hỏi một câu anh đã định hỏi từ hôm nhận máy.
- Cậu từng tắt chuông nghiêng ở công trình trước, đúng không? Tôi nghe thợ cũ của đội nói lại.
Bảo im lặng vài giây. Anh định nói tránh đi, nhưng vệt trượt ban sáng còn nằm ngay sau lưng họ. Anh nói thật.
- Đúng. Em tắt khoảng hai tuần. Cảm biến ở đó kêu cả khi máy đứng yên trên dốc nhẹ. Em thấy phiền và em tin tay mình hơn chuông.
- Thế ở công trình này thì sao?
- Sáng nay em để bật. Nó kêu hai tiếng lúc máy nghiêng nhẹ. Số vẫn trong ngưỡng an toàn.
Đức ghi thêm một dòng vào sổ ca, rồi ngẩng lên.
- Chuông không thay tay lái. Nhưng nó nhắc lúc tay lái quá tự tin. Cậu giữ chế độ bật từ hôm nay. Tôi ghi vào sổ là đã nhắc và cậu đã đồng ý.
Bảo gật đầu. Anh không thích bị ghi sổ, nhưng anh hiểu lần ghi này bảo vệ cả anh. Nếu sau này có ai hỏi vì sao chuông kêu mà máy vẫn làm việc, sổ ca sẽ cho thấy họ đã kiểm tra góc nghiêng và đã dừng ở mức an toàn.
Thịnh nghe được đoạn cuối câu chuyện. Ông bước tới và nói với Bảo, giọng đều và không nặng nề.
- Máy mạnh hơn người, nhưng đất thì không tranh cãi với ai. Nó trượt lúc nào là việc của nó. Việc của mình là nghe hết các dấu hiệu, kể cả tiếng chuông mình ghét.
- Vâng, bác Thịnh. Từ hôm nay em để bật hết. Bác ghi vào sổ tổ giúp em.
Buổi chiều, ô đào thử được san lại mép và đào tiếp ở phía an toàn hơn. Bảo làm việc chậm hơn buổi sáng. Mỗi lần chuông kêu ngắn, anh dừng cần, nhìn màn hình và chờ Đức ra hiệu mới làm tiếp. Tới cuối ca, anh hoàn thành khối lượng thử mà không chạm cọc nào thêm và không có mảng trượt mới nào ở phía anh đào.
Giữa buổi chiều, một cơn mưa rào ngắn đi qua ô đào. Mưa chỉ kéo dài khoảng hai mươi phút, nhưng nước chảy thành dòng trên mặt taluy vừa san. Bảo dừng máy và ngồi trong cabin nhìn mưa. Anh thấy nước ngấm vào các vệt xích cũ nhanh hơn anh tưởng. Những vệt xích ấy hôm qua còn khô. Hôm nay chúng thành rãnh dẫn nước thẳng xuống chân taluy.
Anh ghi nhận xét đó vào sổ tay riêng của ca máy. Anh ít khi ghi chép dài. Lần này anh viết đủ một câu. Nước theo vệt xích xuống chân taluy, cần lấp vệt xích trước khi đào tiếp sau mưa.
Đức đọc câu đó khi đi qua và gật đầu.
- Cậu nhìn được như vậy là tốt. Nhiều người lái chỉ nhìn gầu của mình. Người lái giỏi phải nhìn cả đường nước đi.
Bảo không đáp, nhưng anh thấy câu nói ấy đáng nhớ hơn lời khen tay máy ban sáng. Anh bắt đầu hiểu vì sao Thịnh luôn đi bộ một vòng trước khi cho máy vào vị trí. Đất không chỉ nằm dưới gầu. Đất nằm ở cả xung quanh, ở hướng nước chảy tới và ở chỗ xích máy sẽ đứng trong giờ tiếp theo.
Sau mưa, Thịnh cho tổ kiểm tra lại toàn bộ mép ô đào. Họ tìm thấy hai vết rạn nhỏ ở bờ phía bắc. Vết rạn chưa mở rộng, nhưng Thịnh bắt cắm cọc theo dõi và chụp ảnh. Bảo đứng xem cách họ đo khoảng cách từ vết rạn tới mép bờ bằng thước dây. Anh tự nhủ từ nay mỗi lần xuống máy, anh cũng sẽ đi xem các vết rạn như vậy thay vì chỉ kiểm tra dầu và xích.
Anh cũng nói với Đức một chuyện nữa mà anh chưa nói ban sáng. Ở công trình trước, lần tắt chuông đầu tiên không phải do anh tự nghĩ ra. Một lái máy lớn tuổi hơn bảo anh rằng chuông kêu là do cảm biến đặt quá nhạy so với thực tế Việt Nam. Anh nghe theo vì muốn được coi là người có kinh nghiệm. Sau đó anh tự tắt quen tay, không cần ai nhắc nữa.
- Em kể để anh biết nó thành thói quen như thế nào. Không phải em ghét an toàn. Em chỉ quen coi thường nó dần dần.
Đức đóng sổ ca lại.
- Thói quen coi thường dần dần là thứ nguy hiểm nhất ở công trường. Tai nạn ít khi tới từ một quyết định lớn. Nó tới từ mười lần bỏ qua nhỏ mà không sao cả. Lần thứ mười một thì có sao.
Bảo nhìn ra ô đào. Gầu máy của anh đang treo yên trên mặt đất ẩm. Anh thấy rõ một điều đơn giản. Máy không biết sợ. Chuông không biết sợ. Chỉ có người ngồi trong cabin là biết sợ, và anh đã tập cho mình bớt sợ bằng cách tắt đi âm thanh nhắc nhở. Việc đó từ hôm nay phải chấm dứt.
Cuối ca, Đức tổng kết sổ. Vụ trượt buổi sáng được ghi là vụ trượt tự nhiên thứ nhất trong hồ sơ hiện trường của dự án. Nguyên nhân ghi rõ là mưa đêm trước và nền taluy tạm bão hòa nước. Vị trí ghi rõ là ô đào thử cách chân lũy hai mươi sáu mét. Không ai trong tổ nhắc tới bất kỳ chuyện tâm linh nào về vệt trượt này. Đất trượt vì nước và trọng lượng. Chỉ vậy thôi, và như vậy đã đủ nghiêm trọng.
Trước khi tắt máy, Thịnh yêu cầu Bảo bật thử toàn bộ chuông cảnh báo một lần trước mặt cả tổ. Bảo tra chìa, vào chế độ kiểm tra và bấm nút thử.
Tiếng chuông vang lên rõ và gắt trong cabin mở cửa. Đúng lúc đó, ở mép taluy vừa san lại, một mảng đất nhỏ khác rời ra và rơi xuống đáy ô. Tiếng đất rơi rất khẽ, gần như bị tiếng chuông che mất.
Cả tổ im lặng nhìn nhau. Bảo tắt chuông thử. Trong sự yên lặng sau đó, ai cũng nghe rõ tiếng vài cục đất cuối cùng lăn xuống vệt trượt cũ.