NỎ THẦN KIM QUY Ở CỔ LOA - Chương 6: Khoản phạt sau lưng
Ngày 23 tháng 6, Đỗ Văn Lâm tới văn phòng nhà thầu lúc sáu giờ sáng. Ông có thói quen tới trước mọi người để đọc thư điện tử một mình. Hộp thư sáng nay…
Nội dung chương
Ngày 23 tháng 6, Đỗ Văn Lâm tới văn phòng nhà thầu lúc sáu giờ sáng. Ông có thói quen tới trước mọi người để đọc thư điện tử một mình. Hộp thư sáng nay có một văn bản ông đã chờ và cũng đã sợ từ đầu tháng. Công ty gửi thông báo chính thức về tiến độ gói thầu mương tiêu C2.
Lâm mở văn bản và đọc từng dòng. Nếu chậm mốc hoàn thành ngày 5 tháng 8, nhà thầu bị phạt theo mức ghi trong hợp đồng. Ngoài tiền phạt, công ty bị trừ điểm tín nhiệm khi xét gói thầu tiếp theo ở cùng chủ đầu tư. Dòng cuối của văn bản yêu cầu chỉ huy trưởng báo cáo nguy cơ chậm tiến độ trước ngày 30 tháng 6.
Ông đặt văn bản xuống bàn. Ông 47 tuổi, làm chỉ huy trưởng ba công trình thủy lợi trước công trình này. Ông hiểu điểm tín nhiệm nghĩa là gì. Nó là việc làm của cả đội trong năm sau. Nó là lương của những người thợ đã theo công ty nhiều năm. Nó không phải một con số trừu tượng trong thư.
Cuộc họp trực tuyến với công ty bắt đầu lúc tám giờ. Giám đốc điều hành hỏi thẳng về đoạn chân lũy.
- Đoạn K0+418 tới K0+503 bây giờ thế nào? Giám sát có ý kiến bảo lưu. Anh xử lý ra sao?
Lâm trả lời theo đúng những gì ông đã chuẩn bị.
- Giám sát bảo lưu về khoảng cách hai mét hai. Nhà thầu vẫn thi công các đoạn xa chân lũy theo kế hoạch. Đoạn tranh chấp chờ khảo sát bổ sung theo đề xuất của giám sát.
- Khảo sát bổ sung mất bao lâu?
- Chưa có lịch chính thức. Em đang yêu cầu giám sát chốt phạm vi hẹp, chỉ quanh điểm nghi ngờ gần K0+462.
- Anh nhớ mốc 5 tháng 8 không đổi. Công ty không có ngân sách dự phòng cho việc dừng máy dài ngày ở đoạn đó.
Cuộc họp kết thúc sau hai mươi phút. Không ai trong cuộc họp nhắc tới dòng chữ năm 1986. Lâm cũng không nhắc. Ông tự bảo mình rằng một ghi chú chưa xác minh không phải việc của cuộc họp tiến độ cấp công ty.
Ông rót thêm một cốc nước và xem lại bảng khối lượng tuần. Các đoạn xa chân lũy đã làm được nhiều hơn kế hoạch nhờ hai buổi tăng ca. Ông ghi số đó vào sổ riêng và khoanh tròn. Con số đẹp ấy là thứ duy nhất trong buổi sáng nay làm ông thấy mình còn kiểm soát được công trình này. Mọi thứ liên quan tới chân lũy đều nằm ngoài vòng tròn bút đỏ đó.
Ông cũng nhận được tin nhắn của đội vật tư. Vật tư cho đoạn tiếp theo sẽ về đúng hẹn. Không có lý do khách quan nào để công trình chậm lại trong tuần này. Áp lực duy nhất tới từ một đoạn đất dài tám mươi lăm mét và những cảnh báo chưa thành kết luận. Ông đặt điện thoại xuống và tự nhắc mình rằng công việc của chỉ huy là biến những điều chưa rõ thành quyết định có thể thực hiện được.
Sau cuộc họp, Hằng mang đề xuất khảo sát bổ sung tới phòng ông. Đề xuất gồm hố thăm dò có kiểm soát và ý kiến khảo cổ khi gặp cấu trúc lạ. Cô đã ghi phạm vi rất hẹp. Chỉ khu vực quanh điểm chuyển đổi từ mốc 462 cũ. Chỉ đào tay và đào nông trong bước đầu.
Lâm đọc đề xuất hai lần. Ông tính chi phí dừng máy trong đầu. Một ngày máy đứng yên là một ngày thuê máy mất trắng. Một ngày tổ thợ chờ là một ngày lương vẫn phải trả. Ông đặt bút xuống mà chưa ký.
- Cô Hằng, đề xuất này tôi sẽ chuyển. Nhưng tôi nói trước, tôi chỉ cho tăng ca ở các đoạn xa chân thành để bù thời gian. Đoạn tranh chấp chưa có văn bản dừng thì tôi không tự dừng toàn bộ.
- Em không yêu cầu dừng toàn bộ. Em yêu cầu khảo sát trước khi đào sâu ở đoạn đó. Hai việc khác nhau, anh Lâm.
- Với tiến độ thì hai việc đó giống nhau. Máy không đào sâu ở đoạn đó thì máy phải chạy thêm ở đoạn khác. Người cũng vậy.
Hằng không nhượng bộ về câu chữ trong đề xuất. Cô yêu cầu ông ký xác nhận đã nhận đề xuất, dù ông chưa phê duyệt phạm vi. Lâm ký vào phần tiếp nhận. Ông ghi ngày nhận là 23 tháng 6. Ít nhất trên giấy tờ, đề xuất đã tới tay chỉ huy trưởng và có dấu vết rõ ràng.
Buổi chiều, Lâm đi kiểm tra các đoạn xa chân lũy. Tiến độ ở đó tốt hơn kế hoạch một ngày. Tổ của Thịnh làm việc đều. Bảo lái máy cẩn thận hơn từ sau vụ trượt ở ô đào thử. Lâm đứng xem một lúc và thấy lòng nhẹ đi. Nếu các đoạn xa cứ giữ nhịp này, họ có thể bù được vài ngày cho đoạn tranh chấp.
Ông quay về văn phòng và viết báo cáo gửi công ty. Báo cáo gồm khối lượng đã hoàn thành, kế hoạch tăng ca và phần đánh giá nguy cơ. Tới phần nguy cơ bảo tồn, ông dừng bút rất lâu.
Sự thật đầy đủ gồm ba ý. Khoảng cách chỉ có hai mét hai. Giám sát đã bảo lưu bằng văn bản. Hồ sơ năm 1986 có một ghi chú chưa xác minh ở đúng đoạn đó. Nếu ông viết đủ ba ý, công ty sẽ phải đưa nguy cơ này vào báo cáo gửi chủ đầu tư. Việc đó có thể dẫn tới lệnh rà soát toàn bộ đoạn tranh chấp.
Ông viết một câu khác. Nguy cơ bảo tồn đã được kiểm soát.
Câu đó không sai hoàn toàn theo cách ông tự thuyết phục mình. Họ đã có ý kiến bảo lưu. Họ đã có đề xuất khảo sát. Họ chưa đào sâu vào đoạn tranh chấp. Nhưng câu đó che đi mức độ chưa chắc chắn thật sự của hiện trường. Chưa có kết luận khảo cổ nào. Chưa có khảo sát bổ sung nào được duyệt. Chưa ai biết vật lạ trong dòng chữ năm 1986 là gì.
Lâm đọc lại câu đó ba lần. Ông bấm gửi.
Sau khi gửi, ông ngồi yên một lúc trong phòng đã tắt bớt đèn. Ông mở ngăn kéo và lấy bản in lịch tiến độ. Các ngày tăng ca được ông đánh dấu thêm bằng bút đỏ ở các đoạn xa chân lũy. Đoạn K0+418 tới K0+503 được ông khoanh lại và ghi hai chữ chờ khảo sát. Ít nhất trong lịch riêng của ông, sự chờ đợi đó có tồn tại.
Ông nghĩ về những năm đầu làm nghề. Khi đó ông là kỹ thuật hiện trường, đi đo từng mặt cắt và ghi sổ bằng tay. Ông từng tự hào rằng sổ của mình không thiếu một vết nứt nào. Người ta thăng chức cho ông vì ông tổ chức tốt và quyết đoán. Dần dần, công việc của ông chuyển từ nhìn đất sang nhìn ngày tháng. Một chỉ huy trưởng nhìn lịch nhiều hơn nhìn taluy. Ông biết sự thay đổi đó xảy ra từ lúc nào. Nó xảy ra từ gói thầu đầu tiên ông bị phạt vì chậm ba ngày do mưa.
Từ sau lần đó, ông luôn giữ một khoảng đệm trong đầu cho mọi mốc tiến độ. Ông tăng ca sớm. Ông thúc vật tư sớm. Ông không ghét an toàn. Ông chỉ sợ cảm giác đứng trước hội đồng công ty và nói rằng công trình chậm vì những điều chưa ai nhìn thấy rõ.
Tối nay, điều chưa nhìn thấy rõ đó nằm ở chân lũy Cổ Loa. Nó nằm trong một dòng chữ từ năm 1986. Nó nằm trong ý kiến bảo lưu của một kỹ sư giám sát trẻ hơn ông mười một tuổi mà ông biết là người làm việc cẩn thận. Và nó nằm trong cách Thịnh đứng nhìn từng vệt đất rơi như nhìn một lời cảnh báo được viết bằng thứ chữ chỉ người làng mới đọc quen.
Lâm tự hỏi nếu ông viết đủ ba ý nguy cơ vào báo cáo, hậu quả tệ nhất là gì. Công ty bị hỏi. Chủ đầu tư rà soát. Tiến độ chậm vài ngày để khảo sát cho rõ. Đó là hậu quả ông nhìn thấy được và ông sợ nó. Còn hậu quả của việc không viết đủ, ông chưa nhìn thấy được. Nó chưa xảy ra. Trong nghề này, người ta thường chỉ sợ hậu quả đã có tên trong hợp đồng.
Ông mở lại báo cáo đã gửi trên màn hình. Nút sửa không còn hoạt động sau khi hệ thống khóa bản gửi. Ông có thể gửi một bản đính chính vào ngày mai. Ông nhìn đồng hồ. Tám giờ tối. Ông tự hẹn mình sẽ cân nhắc việc đính chính sau khi có lịch khảo sát bổ sung.
Ông biết những lời hẹn cân nhắc như vậy thường trôi đi rất nhanh trong một công trường đang tăng ca. Nhưng tối nay ông chưa muốn thừa nhận điều đó với chính mình. Ông lưu một bản sao báo cáo vào thư mục riêng và đặt tên tệp theo ngày. Ít nhất ông không xóa bằng chứng về điều mình đã viết.
Ông khóa báo cáo trên hệ thống và chuẩn bị về nhà nghỉ của chỉ huy. Trước khi ra khỏi văn phòng, ông nhìn qua cửa sổ về phía chân lũy. Trời đã tối. Đèn công trường ở đoạn xa hắt sáng lên nền đất ẩm.
Ở dưới chân lũy, Thịnh đang đứng một mình. Ông thợ cả nhìn lên một vệt đất mới rơi ở chân thành. Vệt đất nhỏ, nhưng Thịnh đứng nhìn nó rất lâu, như ông vẫn đứng nhìn mọi dấu hiệu nhỏ nhất của vùng đất này.
Ông đứng thêm một lúc nữa rồi mới tắt đèn phòng. Trong bóng tối của văn phòng, lịch tiến độ trên tường chỉ còn là một mảng giấy sáng mờ. Các ô ngày vẫn ở đó, đều và thẳng hàng. Ngoài kia, chân lũy không thẳng hàng như vậy. Nó cong, nó lồi lõm và nó giữ trong lòng những thứ mà không một ô ngày nào trong lịch của ông chứa được.
Lâm đứng sau tấm kính và nhìn theo. Ông biết người thợ đó sẽ ghi vệt đất mới vào sổ tổ ngay tối nay. Ông cũng biết báo cáo ông vừa gửi lên công ty không có dòng nào dành cho những vệt đất như vậy.