NỎ THẦN KIM QUY Ở CỔ LOA - Chương 7: Tiếng gà trong làng
Chạng vạng ngày 24 tháng 6, Trần Quốc Bảo cùng Nguyễn Văn Dũng đi đo mực nước ngầm ở tuyến phía đông. Họ mang theo ống đo, sổ ghi và một đèn pin đội đầu.…
Nội dung chương
Chạng vạng ngày 24 tháng 6, Trần Quốc Bảo cùng Nguyễn Văn Dũng đi đo mực nước ngầm ở tuyến phía đông. Họ mang theo ống đo, sổ ghi và một đèn pin đội đầu. Trời chưa tối hẳn. Áp thấp ở xa làm không khí nặng và ẩm hơn các buổi chiều trước.
Điểm đo là một hố quan trắc nông đã khoan sẵn ở đoạn xa chân lũy. Dũng mở nắp hố, thả dây đo xuống chậm rãi. Bảo giữ đầu dây và đọc vạch khi đầu đo chạm mặt nước.
- Mực nước hôm nay cao hơn số liệu mùa khô trong hồ sơ khá nhiều, anh Dũng.
Dũng ghi số và đối chiếu với bảng số liệu cũ anh mang theo.
- Hồ sơ mùa khô đo vào tháng hai. Bây giờ là mùa mưa. Cao hơn là đúng. Nhưng cao hơn tới mức này sau mới vài cơn mưa thì phải ghi chú riêng.
Họ đo lại lần thứ hai để loại trừ sai số. Kết quả gần như không đổi. Nước ngầm nằm gần mặt đất hơn hồ sơ thiết kế đã giả định. Dũng chụp ảnh vạch đo và ghi giờ đo vào sổ. Anh nói sẽ gửi số này cho Hằng ngay tối nay, vì nó liên quan trực tiếp tới độ ổn định của các ô đào sắp mở.
Trong lúc họ thu dọn dụng cụ, tiếng gà bắt đầu vang lên từ các nhà dân phía trong làng. Một con gáy trước. Rồi hai con khác đáp lại từ các xóm khác nhau. Tiếng gáy kéo dài, rõ và rất bình thường. Đó là gà nuôi nhốt trong chuồng sau nhà dân. Người làng nghe quen tới mức không ai ngẩng đầu lên vì những tiếng đó.
Một thợ trẻ đi cùng tổ đo cười và huých tay Bảo.
- Gà gáy kìa, anh Bảo. Có phải tiếng trong chuyện Bạch Kê bác Thịnh kể tối hôm trước không? Anh có sợ không?
Mấy người xung quanh cười theo. Bảo cũng cười, nhưng anh trả lời rõ ràng.
- Đây là gà làng. Chuồng nhà ai thì tiếng từ nhà đó. Nghe rõ hướng, rõ gần xa. Chuyện Bạch Kê là chuyện khác. Đừng gộp hai thứ vào nhau rồi ghi sai vào đầu mình.
Người thợ trẻ thôi cười. Dũng gật đầu với Bảo. Anh thích cách trả lời đó. Ở hiện trường, một câu đùa gộp sai nguồn âm thanh có thể thành một lời kể sai lệch sau vài lần truyền miệng. Họ đã thấy chuyện đó xảy ra ở các công trình khác với những tin đồn nhỏ hơn nhiều.
Thịnh đi kiểm tra tuyến đo và tới chỗ họ khi trời đã tối hơn. Ông nghe Dũng báo lại số đo nước ngầm. Ông hỏi Bảo về tiếng gà vừa rồi, vì ông nghe tiếng cười của tổ từ xa.
Bảo kể lại nguyên văn câu đùa và câu trả lời của mình. Thịnh gật đầu chậm rãi.
- Cậu phân biệt được như vậy là đúng. Mọi tiếng động ở hiện trường đều phải ghi nguồn nếu có thể. Tiếng gà có chuồng thì ghi là gà làng. Tiếng máy thì ghi số máy. Tiếng đất rơi thì ghi vị trí rơi. Không ghi được nguồn thì ghi là chưa rõ nguồn. Tuyệt đối không ghi bừa một cái tên nghe cho hay.
Ông nói thêm một điều mà Bảo nhớ rất kỹ sau đó. Truyền tích ở làng này mạnh vì người làng biết phân biệt. Họ biết tiếng gà nhà mình nuôi khác với điều họ sợ trong chuyện cũ. Người ngoài tới nghe chuyện rồi gộp hết làm một mới là người làm cho truyền tích thành mê tín mơ hồ.
Họ tiếp tục đo ở điểm thứ hai gần rãnh thoát nước tạm. Nước trong rãnh chảy chậm và đục. Dũng lấy mẫu nước bằng chai sạch để gửi kiểm tra độ đục theo quy trình giám sát. Bảo giữ đèn cho anh làm việc. Ánh đèn rọi xuống mặt nước, thấy các hạt bùn nhỏ trôi lững lờ theo dòng rất yếu.
Dũng nói dòng chảy yếu như vậy là lý do nước ngầm dâng nhanh quanh chân các ô đào. Nước mưa xuống không thoát đi kịp. Nó ở lại trong đất. Đất giữ nước thì nặng thêm. Nặng thêm thì các mái dốc tạm càng dễ trượt. Chuỗi việc đó không cần thêm bất kỳ yếu tố lạ nào để trở thành nguy hiểm thật sự.
Bảo nghe và nghĩ tới vệt trượt ở ô đào thử hôm 20 tháng 6. Hôm đó anh còn coi mảng trượt là một sự cố nhỏ trong ca thử máy. Bây giờ, với ống đo nước trên tay, anh thấy mảng trượt đó là kết quả của một quá trình đã chạy từ nhiều ngày trước. Nước xuống đất từng cơn mưa. Đất nặng lên từng chút. Rồi một buổi sáng, mép taluy rơi xuống như thể nó tự quyết định trong một giây.
Anh nói ý nghĩ đó với Thịnh. Ông đáp ngắn.
- Đất không quyết định trong một giây. Người ta chỉ nhìn thấy nó trong một giây thôi.
Khi họ quay lại điểm đo đầu tiên để kiểm tra đối chứng trước khi về lán, Dũng hạ ống đo xuống một lần nữa theo yêu cầu của Thịnh. Lần này cả ba người cùng nhìn vạch đo.
Mực nước trong hố đã dâng thêm ba xăng ti mét chỉ sau một buổi chiều.
Không có mưa trong buổi chiều hôm đó. Chỉ có áp thấp, độ ẩm cao và dòng thoát chậm ở rãnh tạm. Ba xăng ti mét dâng lên trong vài giờ là một con số đủ lớn để Hằng phải nhận được ngay trong tối. Dũng gọi điện báo số đo mới ngay tại hiện trường. Bảo đứng cạnh nghe Hằng yêu cầu giữ nguyên số liệu gốc và số liệu đối chứng trong cùng một trang sổ, không chép lại làm mất dấu thời gian.
Trước khi rời tuyến đo, họ ghé qua lán công trường để kiểm tra máy bơm dự phòng. Phan Văn Khánh, thủ kho 26 tuổi, đang ghi sổ xuất nhập vật tư buổi chiều. Khánh mở kho cho họ xem hai máy bơm nhỏ và một máy bơm lớn. Cả ba máy đều có nhiên liệu và dây điện kiểm tra đạt yêu cầu. Khánh ghi giờ kiểm tra vào sổ kho và yêu cầu Bảo ký xác nhận đã nhìn thấy máy bơm ở tình trạng sẵn sàng.
- Sao phải ký cả chuyện nhìn thấy máy bơm, hả Khánh?
Khánh đáp rất nghiêm túc.
- Vì hôm nào cần bơm lúc nửa đêm, người ta sẽ hỏi máy có sẵn từ chiều hay không. Sổ này trả lời thay mình. Anh ký đi, anh Bảo.
Bảo ký. Anh bắt đầu quen với cách công trình này vận hành bằng sổ. Mọi thứ đều để lại dấu. Số đo nước để lại dấu. Chuông cảnh báo để lại dấu. Máy bơm để lại dấu. Sau này có chuyện gì xảy ra, người ta sẽ lần theo các dấu đó thay vì tranh cãi bằng trí nhớ.
Ở lán, tổ thợ ăn cơm sớm hơn thường lệ vì áp thấp làm trời tối nhanh. Cơm ca chiều có cá kho và canh rau. Mấy người thợ lại nhắc tới câu chuyện Bạch Kê ở nhà văn hóa tối hôm trước. Lần này không ai đùa gộp tiếng gà làng vào chuyện cũ nữa. Một thợ lớn tuổi kể rằng nhà ông nuôi mười con gà. Mỗi khi áp thấp tới, gà trong chuồng nhà ông gáy sớm và kêu nháo cả buổi chiều. Ông nói đó là việc của thời tiết và của gà nhà. Ông dặn thợ trẻ trong tổ đừng mang tiếng gà nhà mình đi kể thành chuyện lạ ở quán nước đầu làng.
Bảo nghe câu chuyện đó trong lúc ăn. Anh thấy làng này có một sự tỉnh táo riêng. Họ giữ chuyện cũ rất chặt, nhưng họ cũng giữ ranh giới giữa chuyện cũ và việc thật rất rõ. Ai làm mờ ranh giới đó là người làng sẽ tự nhắc nhau trước cả khi tổ thợ lên tiếng.
Ăn xong, Bảo ra hiên lán nhìn về phía chân lũy. Đèn công trường chưa bật hết. Chân lũy là một dải tối dài. Anh không nghe thấy gì từ phía đó ngoài tiếng côn trùng và tiếng nước nhỏ giọt từ mái lán. Anh đứng yên một lúc để tự kiểm tra cảm giác của mình. Không có gì bất thường. Chỉ có một buổi chiều áp thấp, nước ngầm dâng cao và một tổ thợ đã làm việc đúng quy trình đo đạc.
Anh thấy như vậy là đủ cho một ngày. Nguy hiểm thật sự của công trình này không cần phải đội lốt chuyện lạ mới đáng ghi vào sổ. Nó nằm trong các con số đo được và trong tốc độ nước dâng lên khi trời còn chưa mưa.
Tới khuya, tiếng gà trong làng đã thưa hẳn. Chỉ còn một con gáy muộn từ phía xóm trong, tiếng nghe rõ và gần. Bảo tự nghe và tự phân loại trong đầu. Gà làng. Có nguồn. Không có gì phải ghi vào sổ hiện trường ngoài số đo nước ngầm của buổi chiều hôm nay.
Bảo mở lại trang sổ ghi hai lần đo ở điểm quan trắc đầu tiên. Lần đo đầu cho một con số đã cao hơn hồ sơ mùa khô. Lần đo đối chứng cuối buổi cho con số cao hơn lần đầu đúng ba xăng ti mét. Anh gạch chân con số thứ hai bằng bút đỏ theo thói quen ghi việc quan trọng của tổ. Ngày mai, đội giám sát sẽ dùng con số này để tính lại áp lực nước cho các ô đào gần chân lũy. Một con số đo được vào chạng vạng có thể đổi cả cách đào của ngày hôm sau.
Anh cũng ghi thêm tên của mình dưới phần người chứng kiến số đo. Dũng là người đo chính. Anh là người giữ dây và đọc vạch. Hai chữ ký ở cùng một trang làm cho số đo đó không còn là lời kể của một người. Nó là dữ kiện của tổ.
Anh ghi câu đó vào cuối trang sổ ca của mình trước khi đi ngủ, rồi tắt đèn lán và nằm nghe tiếng nước nhỏ giọt đều đều ngoài hiên tới lúc chợp mắt. Nước dâng ba xăng ti mét trong một buổi chiều. Đó là dữ kiện đáng sợ nhất của ngày hôm nay, và nó hoàn toàn đo được bằng một ống đo bình thường.